Статья

«Шордакъыжь» бгы лъапэм

 1920 - 1930 гъэхэм Къэ­бэрдей-Балъкъэр автономнэ республикэм и жылэ нэхъ инхэм цIыхухэр да­гъэIэп­хъукIыурэ къуажэ нэхъ цIыкIухэр ягъэтIысу щIа­дзащ. Апхуэдэ зэ­хъуэ­кIы­ныгъэхэр щекIуэкIащ Сэрмакъ къуажэми.

Лъэпкъым зиужьыну дыхуеймэ

 Сыт хуэдэ лъэпкъми езым и дуней, и ехъу­лIэныгъэхэр иIэжщ. Апхуэдэ дыдэуи лъэпкъ къэс езым и цIыхум и теплъэр, и хьэл-щэныр, и зэхэщIыкIыр дыбо­лъагъуж. Сытепсэ­лъы­хьыну сыхуейщ, япэрауэ, адыгэ бзылъхугъэм  и теплъэм, хэлъыпхъэ щэн дахэм, абы дунейм и зыужьыкIэм щигъэзащIэ къалэным. 

ПщIыхьым хэмыкI адэжь лъахэ

 Уи хэку уимысыжыныр, уи хьэуа къабзэкIэ гум щызу умыбэуэныр, псалъэ лей куэд хэмылъу, псоми дощIэ зэрыгухэщIыр. 

Хэлъхьэныгъэ ин

 Адыгэхэм ди зыужьы­ныгъэм хэлъхьэныгъэ куэд хуащIащ нэгъуэщI лъэпкъхэм къахэкIа щIэ­ныгъэлI­хэм, къэхута­кIуэ­хэм, еджагъэшхуэхэм. Абы­хэм ящыщщ зи ныбжьыр иджыблагъэ илъэси 115-рэ ирикъуа Гиппиус Евгений Владимир и ­къуэр. Этнолингвист, макъамэм и тхыдэдж цIэры­Iуэм зэфIэкIышхуэ ирихьэлIащ «Адыгэ лъэпкъ уэрэдхэмрэ пшыналъэ­хэмрэ» тхылъыр дунейм къытегъэхьэным. 

Анэдэлъхубзэм и къулеягъыр зыхыдигъэщIащ

 Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэ ­хабзэм япэ ирегъэувэ цlыху­гъэр, хабзэр, нэмысыр, хьэл-щэн дахэр. Мис а псори и ­гъащlэм хэпщауэ екlуу езыхьэкl цlы­хум и деж къыщожьэ дахагъэр. А дахагъэ псори зыб­гъэ­дэлъ цlыхущ Тем­рокъуэ (Шэджы­­хьэщlэ) Людмилэ Тэзрэт и пхъур. Зи акъылыр жан, зи гур зэlуха, зи псэр къабзэ, зи бзэр lэфl а бзылъхугъэ нэ­мысыфIэм нэхъыжьхэр къо­хъуэхъу, нэхъы­щlэхэми щапхъэ тхуохъу. 

ГъащIэм и гъуазэ си нанэ

 Си нанэ Бондарь Висэ зи ­гъащIэр екIуу езыхьэкI бзылъ­ху­гъэ щыпкъэщ. 
 Мыадыгэми, ди лъэпкъым хэзэгъа, ди анэдэлъхубзэр да­хэу зыIурылъ си нанэ Болэтей ­къуажэм къыщалъхуащ. Зи ныбжьыр 75-м щIигъуа си анэшхуэм гъащIэ купщIафIэ къигъэщIащ. Абы унагъуэ дахэ иу­хуащ, быниплI: къуитIрэ пхъуитI­рэ ипIащ ди лъэпкъ хабзэм тету. Адыгэхэм ядэпсэууэ зи ­гъащIэр зыхь нанэ и бынхэм къыхуащIари адыгэ благъэщ. 

ЩIэблэм ди ущиякIуэт

 Хэку зауэшхуэм и лъэхъэнэ бзаджэм балигъхэми сабийхэми я фэм дэкIа гугъуехьхэм я хьэ­лъагъыр псалъэкIэ къып­хуэ­Iуэтэнукъым. Зауэм и бэ­лыхь­хэр зылъэIэсахэм ящыщт си адэшхуэ Къандрокъуэ Башир Хьэзешэ и къуэм и унагъуэри. Дадэ псэухукIэ игу икIыжакъым а мафIае илъэсхэм цIыхубэм я фэм дэ­кIахэр. Мамы­рыгъэр зэ­ры­лъа­пIэмрэ ар хъумэн зэры­хуеймрэ щIэб­лэр ды­хуиущийуэ псэуащ ар. 

Гугъуехьхэм къызэфIагъэщIакъым

 ЩыIэу къыщIэкIынкъым цIыху, нэхъыжьым и жьауэм сыщIэтарэт жызымыIэ. Апхуэдэ гуфIэгъуэ къызы­лъысам насыпыфIэ дыдэу зыкъелъытэж. Сэри абыхэм сащыщщ, сыту жыпIэмэ ди унагъуэм исщ фIы дыдэу тлъагъу, пщIэ лей зыхуэтщI ди адэшхуэ ЛъыIэщын Хьэутий.

Налшыкрэ Нартсанэрэ зыщагъасэ

 Урысей Федерацэм футболымкIэ и етIуанэ дивизионым и «Ипщэ» гупым 2018-2019 гъэхэм щекIуэкI я зэхьэзэхуэм, мыгувэу зы­щIадзэжынум, ­зы­хуегъэхьэзыр «Спартак-Налшы­кым».

АвтомашинэщIэхэмкIэ къызэрагъэпэщ

 КъБР-м щыIэ МВД-м и автопаркыр къэгъэщIэрэщIэным теухуа лэжьыгъэм пещэ.
 Иджыблагъэ абы къыIэрыхьащ хэкум къыщыщIагъэкIа автомашинэщIэу 24-рэ. 
 Уголовнэ къэлъыхъуэныгъэмкIэ управленэм, Налшык къалэм щыIэ УМВД-м, къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ щIыналъэ, район органхэм, КъБР-м щыIэ МВД-м и центральнэ аппа­ратым я лэжьакIуэхэм иджы я къалэнхэр ирахьэкIынущ «Лада Гранта», «Лада Веста», «ГАЗ 3302» ­автомашинэхэмкIэ. 

Страницы

Подписка на RSS - Статья