Дунейм щыхъыбархэр

Уи ажал зыхэлъым уфIэкIынукъым

Коронавирус узыфэр зыпкърытхэм щеIэзэу Санкт-Петербург дэт сымаджэщым и реанимацэ къудамэм, еханэ къатым щыIэм, дыгъуасэ мафIэс къыщыхъуащ. А гузэвэгъуэм сымаджэхэм ящыщу цIыхуитху хэкIуэдащ.

 Уи ажал зыхэлъым уфIэкIынукъым, жыхуаIэм шэч хэлъкъым, армыхъумэ нэгъуэщI къыпхуэгупсысыркъым а къэхъукъащIэм теухуауэ. Ягъэхъужыным щыгугъыу реанимацэм щIэлъхэм и зэран екIащ сымаджэр зэрагъэбауэ Iэмэпсымэр къызэрылыдам.
Гузэвэгъуэр къызыхэкIар зэхэзыгъэкIхэм зэкIэ къызэратамкIэ, аппаратыр щIэщ, накъыгъэм и пэщIэдзэм ягъэувауэ аращ. Ар Iэмэпсымэхэр щащIу Уральск дэт заводым щызэпкъралъхьащ.
«Иджыпсту псори зэпыдолъыт - ток зэрыкIуэ кIапсэхэр зэлъэIэсауэ арами е Iэмэпсымэм дерт иIами, къызэрагъэсэбэпын хуей хабзэхэм дохутырхэр ебэкъуами, куэдыIуэрэ ягъэлэжьами», - жаIащ къэхъуа насыпыншагъэм и щхьэусыгъуэр къэзыхутэхэм.

ЩIыуэпсыр и пIэм йоувэж

ЦIыхухэм я зэхэзекIуэныр нэхъ кIащхъэ ящIын хуей зэрыхъуам и фIыгъэ щIыуэпсым зэрекIам гу лъатащ коронавирус узыфэм пэщIэтыным хуэгъэпса мардэхэм зэрытеувэу.

Автомобилхэм, кхъухьлъатэхэм, нэгъуэщI техникэ зэмылIэужьыгъуэхэм къапих гъуэзу хьэуам хаутIыпщхьэри, кIэрыхубжьэрыхуу адэ-мыдэкIэ щыхыфIадзэхэри, тенджызхэм, хыхэм, псыежэххэм фIейуэ хаутIыпщхьэхэри нэхъ мащIэ зэрыхъуам дыкъэзыухъуреихь дунейм «уэху»  зэрыжригъэIэжам и нэщэнэхэр нэрылъагъу щыхъуащ дуней хъурейм и щIыпIэ куэдым.
Псалъэм папщIэ, Италием и ищхъэрэ-къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ щыIэ Венецие къалэм, турист нэхъыбэ дыдэ зыхуэхьэщIэхэм ящыщым, и уэрамхэм дэж псыр укъигъэуIэбжьу къабзэ зэрыхъуар яфIэтелъыджэщ цIыхухэм. Абы бдзэжьей хэсу иужьрейуэ щалъэгъуар ящIэжыркъым къалэдэсхэм. Иджы псыр узэпхылъу жэбзащ, бдзэжьейхэри хэз къэхъужащ. Уеблэмэ а каналхэм къыу хужьхэр щесу хъужащ.
«Ди щIыуэпсыр къэбэуэжащ», - щогуфIыкI цIыхухэр.
Франджым и ипщэ-къуэкIыпIэ лъэныкъуэм и  тенджыз Iуфэхэри дуней псом щыцIэрыIуэ зыгъэпсэхупIэхэщ, щIы хъурейм и щIыпIэ куэдым къикI цIыху мелуанхэм я нэгузегъэужьыпIэщ. Мы зэманым нэщI хъуа абы и  тенджыз Iуфэм иджыблагъэ къесылIащ джейхэмрэ акулэхэмрэ.
Марсель къалэм пэмыжыжьэу иIэ Каланки лъэпкъ паркым ипсхэм хэсу  иджыблагъэ ялъэгъуащ джеищхъуэм и ужькIэ дуней псом щынэхъ ин дыдэу къалъытэ финвал жыхуаIэ лIэужьыгъуэр. Абыхэм метр 18-м къыщыщIэдзауэ 24-м нэс я кIыхьагъщ, тонн 40 - 70 хуэдиз я хьэлъагъщ. Кхъухь абрагъуэхэм ящышынэу тенджыз  Iуфэм гъунэгъу зыкъыхуэзымыщIу щыта а джей лIэужьыгъуэр псым зэрыщыджэгум цIыхухэр я унэ шордакъхэм иту кIэлъоплъ иджы.
«ЦIыхум и Iэуэлъауэм нэхъапэм апхуэдэ Iэмал зримыта псэущхьэхэр дунейм къытехьэжащ. Джейхэр хуиту тенджыз Iуфэхэм къесылIэ зэрыхъуар телъыджэщ. Абыхэм къагъэзэжащ цIыхухэм траха щIыпIэхэм, - жиIащ Лъэпкъ паркым и лэжьакIуэ Ро Дидье. - Апхуэдэу, Буш-дю-Рон департаментым хуэзэ тенджыз Iуфэм щалъэгъуащ дельфинхэр, тунец инхэр, тенджыз бзухэр, акулэхэр».
«ЦIыхухэр зэрыщIэубыдам фIы къызэрыдэкIуар наIуэщ: дунейм и пащтыхьыр зэрытекIуэту, щIыуэпсыр и пIэм йоувэж, езым ейр къещтэж», - къыхигъэщащ тенджызымрэ къуршхэмрэ джынымкIэ центру Ниццэ къалэм дэтым и унафэщI Шелмэ Ришар.
Ди хъуреягъкIэ къыщыхъу мы щапхъэхэм куэдым урагъэгупсыс. Ярэби, дунейр зэщIэзыщта мы коронавирус узыфэр и щхьэусыгъуэу, щIыуэпсым хъыбар къыдигъащIэу ара дэ ар къызэрытхуэмыныкъуэмкIэ? Алъандэрэ пщIэ зыхуэдмыщIа куэдым дыкIэлъыхъуэпсэжыну пIэрэ?

Нобэ

УФ-м и Тенджыз ФIыцIэ флотым и махуэщ. 1783 гъэм тенджыз ФIыцIэм къыщызэрагъэпэщащ Урысей флотыр.
1754 гъэм пащтыхь гуащэм, Пётр Езанэм ипхъу Елизаветэ, унафэ ищIащ Урысейм япэ къэрал банк къыщызэгъэпэщыным теухуауэ.
1829 гъэм Пушкин Александр Москва кърагъэкIри, Кавказым щызауэ дзэм хагъэхьащ.
1836 гъэм Урысейм ухуэн щыщIадзащ къэралым щыяпэ гъущI гъуэгур, Петербург - Царское Село - Павловск щIыпIэхэр зэпызыщIэнур. Километр 26-рэ зи кIыхьагъ а гъуэгур къызэIуахат 1837 гъэм щэкIуэгъуэм и 11-м.
1888 гъэм Бразилием къыщащтащ цIыхухэр ягъэпщылIу мыдэным теухуа унафэ.
1913 гъэм Дзэлыкъуэ мэкъумэшыщIэхэм зыкъыщаIэтащ.
1921 гъэм ЦIыхубэ комиссархэм я советым унафэ ищIащ цIыхухэм зыщагъэпсэхуну, я узыншагъэм щыкIэлъагъэплъыну унэхэр РСФСР-м къыщызэIухыным теухуауэ.
1927 гъэм Киев къыщызэрагъэпэщащ «Динамо Киев» футбол командэр.
1950 гъэм Инджылызым и Сильверстоун къалэм япэу щекIуэкIащ «Формула-1» къызэдэжэхэр. Иджы ахэр дуней псом цIэрыIуэ дыдэ щыхъуащ.
1958 гъэм Швейцарием щыщ инженер Георг де Местраль иратащ зэгуэблэ зэкIэрызыгъапщIэр къызэригупсысам, абыкIэ сату ищI зэрыхъунум щыхьэт техъуэ тхылъ.
1991 гъэм Урысейпсо къэрал телерадиокомпанием (ВГРТК) лэжьэн щIидзащ. А махуэм япэу эфирым кIуауэ щытащ «Вести» хъыбарегъащIэ нэтынри.
2000 гъэм Урысейм и Президент Путин Владимир и унафэкIэ къызэрагъэпэщащ федеральнэ щIыналъихрэ УФ-м и Президентым и лIыкIуэу абыхэм щыIэнухэм я IуэхущIапIэхэмрэ.
1221 гъэм къалъхуащ урысеипщ, дзэзешэ цIэрыIуэ Невский Александр.
1913 гъэм къалъхуащ тхакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъубж Мухьэдин.
1924 гъэм къалъхуащ Урысейм и ЛIыхъужь Къардэн Уэхьид.
1942 гъэм къалъхуащ совет кхъухьлъатэзехуэ-космонавт, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Джанибеков Владимир.
1939 гъэм къалъхуащ УФ-м пщIэ зиIэ и ухуакIуэ, УФ-м пщIэ зиIэ и гъуэгуухуэ, «Мостстрой» ОО-м и генеральнэ директор Джэрыджэ Къанщобий.
1944 гъэм къалъхуащ урысей политик, Кемеровэ областым и губернатору илъэс куэдкIэ лэжьа Тулеев Аман.
1950 гъэм къалъхуащ США-м щыщ уэрэджыIакIуэ, композитор цIэрыIуэ Уандер Стиви.
1965 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Зеущэ Iэуес.
1969 гъэм къалъхуащ усакIуэ, драматург, УФ-м и драматургхэм я зэпеуэм и лауреат, «Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ Къаныкъуэ Заринэ.

Дунейм и щытыкIэнур

   «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 20 - 23-рэ, жэщым градус 11 - 14 щыхъунущ.

Лъэпкъ Iущыгъэ:

Къыхэдзэ закъуэ - дежьуун бгъуэтынщ.

 

Зыгъэхьэзырар ЖЬЭКIЭМЫХЪУ Маринэщ.
Поделиться:

Читать также:

20.03.2019 - 08:10 Дунейм щыхъыбархэр
08.05.2020 - 08:15 ДУНЕЙМ ЩЫХЪЫБАРХЭР
20.11.2019 - 08:15 Дунейм щыхъыбархэр
26.06.2019 - 08:17 Дунейм щыхъыбархэр
14.12.2018 - 08:07 Нобэ