ЯгъэтIысахэр зэраIыгъымрэ тезырхэр щрагъэпшын IуэхущIапIэхэр егъэфIэкIуэнымрэ

 Мы Iуэхум теухуа псалъэмакъыр къыщаIэтащ КъБР-м и Парламентым и Президиумым и зэIущIэм ­хиубыдэу. УФ-м Тезырхэр егъэпшы­нынымкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэм и управленэу КъБР-м щыIэм и унафэщIым и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ Бырмамыт Ч. депутатхэм я пащхьэ щищIа док­ладым ­къы­зэрыхэщамкIэ, 2018 гъэм жэпуэгъуэм и 1-м ирихьэлIэу республикэм и щIыналъэм щыIэ тутнакъэщхэм цIыху 1603-рэ щаIыгъащ, зи Iуэхухэр зэхагъэкIхэр щаIыгъ IуэхущIапIэхэм цIыху 354-рэ щыIащ. Апхуэдэу УФ-м Тезырхэр егъэпшынынымкIэ и федеральнэ къулыкъущIапIэм и управ­ленэу ­КъБР-м щыIэм и учётым итщ ­къуаншагъэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэ­ралэжьам папщIэ ямыгъэтIысауэ, ауэ тезыр зэмылIэужьыгъуэхэр тралъхьауэ цIыху 2580-рэ.

 Суд унафэкIэ тезырхэр зытралъ­хьахэр, зи ныбжьыр илъэс 25-м щегъэжьауэ илъэс 55-м нэс итхэр ягъэтIыса псоми я процент 69,3-рэ мэхъу. ЯгъэтIысахэр щаIыгъ IуэхущIапIэхэм щыIэхэм ящыщу къуан­шагъэ хьэлъэхэр, хьэлъэ дыдэхэр зылэжьахэр процент 68,2-рэ, етIуа­нэу е абы нэхърэ нэхъыбэрэ ягъэ­тIысахэр процент 50,2-рэ мэхъу.
 Доклад зыщIам зэпкърыхауэ ­къигъэлъэгъуащ ягъэкъуаншэхэмрэ ягъэ­­тIысахэмрэ зэрадэлажьэ щIы­кIэр. Къэбгъэлъагъуэмэ, уголовно-гъэзэщIакIуэ IэнатIэм хиубыдэ IуэхущIапIэхэм Iэмал пыухыкIахэр къыщагъэсэбэп тезырхэр зрагъэп­шынхэм IэщIагъэ, зэфIэкI зэ­мылIэу­жьыгъуэхэр егъэгъуэтыным, ахэр гъэлэжьэным, тутнакъэщым къи­кIыжа нэужь цIыхухэр гъащIэ тэ­мэму зэрыхэзэгъэжыным хуэгъэ­хьэзы­ры­ным и лъэныкъуэкIэ. Психологие Iуэху зэмылIэужьыгъуэхэм  ­къа­дэкIуэу зи ныбжьыр илъэс 30 иримы­къуахэм хэхауэ ядолажьэ икIи абыхэм курыт щIэныгъэ ирагъэгъуэт, IэщIагъэ зэмылIэужьыгъуэхэм хурагъаджэ.
 Тезырхэр щрагъэпшыну КъБР-м щыIэ IуэхущIапIэхэм 2017 - 2018 гъэ­хэм щаIыгъахэм ящыщу IэщIагъэ зэмы­лIэужьыгъуэхэм хуагъэсахэр, ап­хуэ­дэу профессиональнэ курыт щIэ­ныгъэ зрагъэгъуэтахэр цIыху 600 ­мэхъу. Абыхэм ящыщу профессиональнэ курыт щIэныгъэ егъэгъуэ­тынымкIэ программэм ипкъ иткIэ цIыху 293-рэ ирагъэджащ, цIыху ­307-р IэщIагъэ зэмылIэужьыгъуэу  16-м хуагъэсащ.
 Тезырхэр зрагъэпшынхэр езы тутнакъэщхэм лэжьыгъэмкIэ щыIэ центрхэм епхащ е Управленэм и IуэхущIапIэхэр хозяйствэ IуэхухэмкIэ къы­зэгъэпэщыным пыщIащ.
- Тезырхэр егъэпшынынымкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэм и управленэу КъБР-м щыIэр ягъэтIысахэр щаIыгъ щIыпIэхэм щыгъэлэжьэ­ным, абыхэм я псэукIэр тэмэму зэ­те­гъэу­вэным хуэгъэзауэ щыIэ къалэнхэр дигъэкIын папщIэ щIыпIэ унафэр зезыгъакIуэ органхэр, цIыху­хэр лэ­жьапIэкIэ къызэгъэпэщы­нымкIэ органхэр, апхуэдэу къэрал кIуэцI Iуэху­хэмкIэ органхэр щIэгъэ­къуэн къещI. Тутнакъэщым исахэр къызэ­рикIы­жым, апхуэдэ цIыхухэм ябгъэдэлъ зэфIэкIымрэ къалэжьы­фынумрэ ­теухуауэ апхуэдэ органхэм хъыбар ирагъащIэ, тезырхэр пшынын зыу­хахэр псэунрэ лэ­­жьэнрэ ­папщIэ щыIэ хэкIыпIэхэм щIоуп­щIэ, - къыхигъэщ­хьэхукIащ Бырмамыт Ч.
 Къуаншагъэ зылэжьахэм къагъэ­зэжын, гъуэгу тэмэмым теувэжын ­папщIэ сэбэп мэхъу попечительскэ советхэр, адэ-анэхэм я советхэр. Апхуэдэу тутнакъэщхэм цIыху цIэ­рыIуэхэр, гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я лэжьакIуэхэр щрагъэблагъэ, спорт зэхьэзэхуэхэр къыщызэрагъэпэщ, концерт программэхэр, художественнэ фильмхэр щагъэлъагъуэ.
 ЯгъэтIысахэм зыщIагъакъуэ социальнэ ахъшэр, пенсэхэр къаIэ­рыхьэнымкIэ, абыхэм яфIэкIуэда ­документхэр зэгъэпэщыжынымкIэ. Гулъытэшхуэ хуащI тезырхэр пшынын зыуххэр тутнакъэщым щикIы­жынум хуэгъэхьэзырыным икIи ахэр лэ­жьапIэ увынымкIэ, псэупIэ зэ­ра­гъэ­пэщынымкIэ ядэIэпыкъуным.
 2018 гъэм жэпуэгъуэм и 1-м ­ирихьэлIэу организацэ 314-м льготэ зиIэ лэжьапIэ IэнатIэу 759-рэ къы­щызэрагъэпэщащ икIи абыхэм фIэ­кIыпIэ имыIэу лэжьэн хуейуэ зытралъхьахэм ящыщу 30-м щIигъу щыIэщ.
 А псоми къадэкIуэу уголовнэ-гъэ­зэщIакIуэ IэнатIэм и лэжьыгъэм зэран къыхуэхъу, апхуэдэу тезырыр зыпшынахэр гъащIэм хэгъэзэгъэ­жыныр къэзылъахъэ гугъуехь пыу­хыкIахэр щыIэщ. Къапщтэмэ, 2018 гъэм и япэ мазибгъум къриубыдэу тутнакъэщхэм къикIыжа икIи лэжьапIэ къэзылъыхъуэ цIыху 16-м ящыщу лэжьыгъэкIэ къызэгъэпэща хъуар цIыхуищ къудейщ. Абы и щхьэусы­гъуэ нэхъыщхьэр лэжьапIэ зытхэр зыхуей IэщIагъэмрэ зэфIэкIымрэ зыбгъэдэлъхэр зэрымащIэрщ.
 Республикэм зэкIэ щыIэкъым те­зырхэр зыпшынахэм социальнэ, правовой, психилогие дэIэпыкъуныгъэ езыт центр пыухыкIа. Уголовнэ-гъэ­зэщIакIуэ IэнатIэм и къалэн нэ­хъыщ­хьэ дыдэр ягъэтIысахэр иужькIэ гъащIэм тэмэму хэзэгъэжын ­папщIэ Iэмалхэр къахузэгъэпэ­щы­ныр арауэ зэрыщытыр къэплъытэмэ, апхуэдэ центр икIэщIыпIэкIэ къы­зэIухын зэ­рыхуейр нэрылъагъущ.
 Апхуэдэу зэIущIэм зыубгъуауэ щы­тепсэлъыхьащ тезырхэр щрагъэп­шын IуэхущIапIэхэм щаIыгъхэм медицинэ дэIэпыкъуныгъэ зэрыратым, гъуэгу пхэнж теувауэ щытахэм къыт­рагъэзэжу къуаншагъэхэр ямылэ­жьыным хуэгъэза профилактикэ Iуэхухэр зэрырагъэкIуэкIым.
 Докладыр убзыхуауэ икIи купщIа­фIэу щыта пэтми, депутатхэр иужькIэ куэдым щIэупщIащ. Къапщтэмэ, КъБР-м и Парламентым ЭкономикэмкIэ, инвестицэхэмкIэ, хьэрычэт IуэхумкIэ и комитетым и унафэщI Iэпщэ Заур ищIэну хуейт цIыхухэр нэхъыбэу щIагъэ­тIысым и щхьэусы­гъуэхэр. Бырмамыт Ч. зэрыжиIамкIэ, иджыпсту тутнакъэщхэм исхэм я Iыхьэ плIанэм хуэдизыр зэрагъэ­къуэншар абыхэм хабзэм къемызэгъыу наркотикхэр зэблагъэкIауэ къы­зэра­лъы­тарщ.
 КъБР-м и Парламентым Со­циальнэ политикэмкIэ, лэжьыгъэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымкIэ и комитетым и унафэщI Къэжэр Хъусен щIэупщIащ тезырхэр зрагъэпшынхэр нэхъ пасэу хуит къызэрыщIыж щIы­кIэм.
 Доклад зыщIам зэрыжиIамкIэ, апхуэдэ Iуэхухэм хоплъэ ягъэтIысахэр щаIыгъ щIыналъэм хиубыдэу щылажьэ судыр. Языныкъуэхэм деж ягъэтIысам тралъхьам щыщу зэ­ры­щысар зэрымащIэм, нэгъуэщI щхьэу­сыгъуэхэми къыхэкIыу къиу­тIыпщыжын имы­дэхэр щыIэщ, ауэ зэрыщыту къапщ­тэмэ, нэхъ пасэу ­хуит щIыжыпхъэу къалъытэу суд ­утыкум ирашахэм я процент 70 ­хуэдизыр хуит къа­щIыж.
 Докладым щытепсэлъыхьым ­КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ къиIэтащ ягъэтIы­сахэр гъуэгу тэмэмым щытрагъэувэж центр КъБР-м къыщызэгъэ­пэ­щыным теухуа Iуэхур. Тезырхэр егъэп­шынынымкIэ федеральнэ ­къу­лыкъущIапIэм и управленэу ­КъБР-м щыIэм и Iэтащхьэм зэрыжиIамкIэ, а лэжьыгъэр иджыпсту ­йокIуэкI икIи дызэрыт илъэсым и кIэухым фIэ­мыкIыу Прохладнэ къалэм къы­щы­зэIуахынущ цIыхуи 100-м ятещIыхьа апхуэдэ центр.
- Абы щаIыгъынущ суд унафэкIэ ямыгъэтIысыну, ауэ фIэкIыпIэ имы­Iэу ягъэлэжьэну къалъытахэр. Ап­хуэдэхэм рабочэ IэщIагъэхэмкIэ Iэ­натIэхэр къыхузэрагъэпэщынущ. Абы теухуауэ къалэм дэт предпри­ятэхэм дазэрыгурыIуэным яужь дитщ, - жиIащ Бырмамыт Ч.
 ЗэIущIэм хэтахэм апхуэдэу къа­Iэтащ Тезырхэр егъэпшынынымкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэм и управленэр хуитыныгъэхэм къащхьэ­щыж организацэхэм, суд органхэм зэрадэлажьэр, тутнакъэщым исхэр лэжьапIэкIэ къызэрызэрагъэпэщыр, условнэ тезыр зытралъхьахэр зыхуэдизыр, нэгъуэщIхэри.
 ЗэIущIэм къыщаIэта Iуэхухэм япкъ иткIэ КъБР-м и Парламентым и президиумым къищтащ УФ-м Тезырхэр егъэпшынынымкIэ и федеральнэ къулы­къущIапIэм и управленэу КъБР-м щыIэм, КъБР-м ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ дэIэпыкъуныгъэмкIэ и ми­нистерствэм яхуэгъэза чэнджэщ­хэр.

Батыр Любэ, КъБР-м и Парламентым и пресс-IуэхущIапIэм и унафэщI.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


12.11.2018
08.11.2018
07.11.2018
06.11.2018