Календарь событий

15 февраля 2024

Сыт жаIар адыгэм щхьэкIэ?!

Спенсер Эдмунд (инджылыз усакIуэ): «Дунейр зи инагъым зы къэрали зы лъэпкъи щыбгъуэтынкъым адыгэхэм хуэдэу шыр нэхъ къызыгурыIуэ, пщIэ хуэзыщI, абы и гъэсэкIэм хуэIэзэ. Абы и щэхур гущIэгъулыуэ ахэр зэрыщытрауэ къысщохъу: шым зэи удын ирахынукъым. Абы и фIагъращи, шыр зейм быдэу пыщIа мэхъу, и гур зыщигъэуркъым. Ар зекIуэми, зауэ губгъуэми хуэпэжу щыбгъэдэтщ. Сэ куэдрэ слъэгъуащ ебгъэрыкIуэныгъэм зыхуэзыгъэхьэзыра адыгэлIым и шыр абы и лъакъуэм деж зыщригъэхуэхауэ зыгуэрым пэплъэн зэрыхуейр къыгурыIуэу зэпIэзэрыту щысу. Фочыр захуэу игъэуэн папщIи, шым и щхьэр абы пэщIигъакъуэрт…».

Гъуэгур зыхуей хуагъазэ

«ГъуэгуфI шынагъуэншэхэр» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэфIагъэкI Iуэхугъуэхэм хыхьэу мыгувэу зэрагъэпэщыжынущ Тэрч къалэм къыпекIуэкI гъуэгур.

ЩIыналъэм хъарзынэу щолажьэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым и Правительствэм и Унэм иджыблагъэ щызэIущIащ КъБР-м экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министр Рахаев Борис, «Урысеймэкъумэшбанк» АО-м и унафэщIым и чэнджэщэгъу Филимонов Георгий, Банкым и щIыналъэ къудамэу республикэм щыIэм и тхьэмадэ Сокъур Алим.

Зызыужьхэм ядоIэпыкъу

Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир къыхилъхьа «Хьэрычэт Iуэху мыинымрэ курытымрэ, уней хьэрычэт щIэн жэрдэмхэр» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и ЩIыналъэ инжиринг центрым республикэм и IуэхущIапIэхэм инженер-чэнджэщ IуэхутхьэбзэхэмкIэ къэрал дэIэпыкъуныгъэхэр ярет, зэрызаужьыну щIыкIэм, къыщIагъэкI продукцэмрэ ахэр зэрылажьэ технологиехэмрэ егъэфIэкIуэным, щIэуэ щыIэхэр хэпщэным, къалъыкъуэкI ныкъусаныгъэхэр гъэкIуэдыным, лэжьыгъэ IэнатIэр зегъэкIуэным хуэгъэпса Iэмалхэр фейдэ хэлъу къагъэсэбэпа зэрыхъуным, нэгъуэщIхэми ехьэлIахэмкIэ защIегъакъуэ. 

ЩIыуэпс хъыбархэр

•Урысейм илъэсым къриубыдэу кIэрыхубжьэрыху тонн меларди 5 щызэхуахьэс, икIи ар зыхуей хуигъэзэжыну хузэфIэкIыркъым къэралым. А бжыгъэм щыщу зэлэжьыжыр проценти 8-ращ, адрей 92-р зэтофыхьри зэтелъщ. Къыхэгъэщыпхъэщ УФ-м и щIым щыщу кIэрыхубжьэрыхум гектар мелуани 4 зэриубыдыр, абыи къызэрыщымыувыIэнур. 

Къэрал дэIэпыкъуныгъэ щагъэщIэнукъым

Урысей Федерацэм и Президентым къыхилъхьауэ, УФ-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Белоусов Андрей и нэIэ щIэт «Хьэрычэт Iуэху мыинымрэ курытымрэ, уней хьэрычэт щIэн жэрдэмхэр» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым а IэнатIэм щылажьэхэм къэрал дэIэпыкъуныгъэу сом мелуан 200,8-рэ нэгъабэ къыхуаутIыпщащ. 

Щыхь къуэлэнхэм заужьыж

Ижь-ижьыж лъандэрэ тхыдэтххэм, тхакIуэхэм, усакIуэхэм  яфIэтелъыджэ Къэбэрдей-Балъкъэрыр цIэрыIуэ зыщIар и щIыуэпс дахэращ.  Пэжу, тхыдэ щхьэхуэ зиIэ щIыпIэхэмкIэ, къэкIыгъэ, псэущхьэ гъэщIэгъуэнхэмкIэ къулейщ ди хэкур. Арами, ди щIэныгъэлIхэм яIэщ щIыуэпсым ехьэлIа гукъеуэ гуэрхэр. Абыхэм ящыщщ щыхь къуэлэн лъы къабзэ зэрамыгъуэтыжыр. 

Ди ущиякIуэт, ди гъуэгугъэлъагъуэт

Дэтхэнэ цIыхум и дежкIи мыхьэнэшхуэ иIэщ ар гъащIэ гъуэгуанэм, щIэныгъэ лъагъуэм тезышэ и егъэджакIуэм. Къохъу уеблэмэ уи къэкIуэнур, къыхэпхыну IэщIагъэр абы щелъыта. Адэ-анэм нэмыщI егъэджакIуэращ ди школ ныбжьым къриубыдэу щапхъэ тхуэхъур, гъуазэу къэтлъытэр. Апхуэдэт си дежкIэ ущиякIуэрэ гъуэгугъэлъагъуэу сиIа, егъэджакIуэ Iэзэ икIи бзылъхугъэ щыпкъэ Нало Къарэ. 

Куюнджик къыщагъуэтыжа библиотекэр

 ЛIэщIыгъуэ блэкIам икухэм хуэзэу, Тигр псыежэхым и Iуфэм деж археологхэм зы Iуащхьэшхуэ къыщагъуэтыжауэ щытащ. КъызэрыщIэкIамкIэ, ар Ассирие жыхуаIэ пасэрей къэралым и щыхьэр Ниневие къалэрат, абы и зэманыгъуэр ирихьэлIащ ди эрэм ипэкIэ VII лIэщIыгъуэм. 

Къербэч и хъыбарымрэ и гъыбзэмрэ

Къербэч теухуауэ хъыбарыжьхэм къаIуэтэжыр икъукIэ мащIэщ. Уэрэдым и хъыбарыр зытхыжыгъа КъардэнгъущI Зырамыку зэрыжиIэмкIэ, Щхьэгуащэпсыр я зэхуакуу Къербэч зыдэса Къэние къуажэмрэ Нэгъуей къуажэмрэ зэпэщысу псы Iуфэ зырызым Iусащ. А зэман жыжьэм лъэпкъхэр фIыуэ зэрымылъагъуу, зэбийуэ, зэкъуэхуауэ зэрыгъуэтмэ, зыр адрейм теуэрэ зэрипхъуэу щытащ. Апхуэдэу къэмыхъун щхьэкIэ, зыхуэсакъыу, щхьэж и къуажэ ихъумэжу апхуэдэут зэрыпсэухэр.

НОБЭ

Мазаем и 15, махуэку
Лышх узыфэр зэфыкI сабийхэм ядэIэпыкъуным и дунейпсо махуэщ
Урысей Федерацэмрэ Беларусь Республикэмрэ щагъэлъапIэ зи къалэн зыгъэзащIэу нэгъуэщI къэралхэм щыхэкIуэда зауэлIхэм я фэеплъ махуэр
1960 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и Композиторхэм я зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ.
1932 гъэм къалъхуащ япэ адыгэ сурэтыщI-скульптор Къалмыкъ Фёдор.

Нартыху IэфIым щохъулIэ

Гъэтхасэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым и губгъуэхэм нартыху IэфIыр гектар мини 2-м нэблагъэм щыхасэ. Лъэпкъыгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэман зэхуэмыдэм мэхъу. Абы къыхэкIыу, зи гугъу тщIы къэкIыгъэ хьэлэмэтыр бжьыхьэкIэ дыдэ хъуху ди тыкуэнхэмрэ бэзэрхэмрэ щащэ.