Календарь событий

Литературэм и унэтIыныгъэ куэдым и зэфIэкI хилъхьащ тхакIуэ КIурашын БетIал икIи хэмыгъуэщэжын и лъэужь къыхинащ лъэпкъ щэнхабзэм. Жанр зэхуэмыдэхэм ар зэрехъулIам тетхыхьащ публицист, критик БжэныкIэ Мухьэб.

1992 гъэм Кавказ Ищхъэрэм щыцIэрыIуэ Думэн Мурадин езым и гушыIэ театр къызэрызэIуихауэ щытащ, ар абы и унафэщIщ, и режиссёрщ, пьесэ итхахэр езым игъэувыжу, игъэува спектаклхэм щыджэгужу. Абы и «Хьэкъарэ, ХьэфIыцIэ, Хьэнэхъу, е ХьэкIуцэ, КIуэкIуцэ, КIурацэ» япэ комедием къытращIыкIа спектакпым и премьерэр 2002 гъэм екIуэкIащ. Куэдым хунэс, нэхъыбэжи къыщIэзыгъэлъэф къалэм зыгъабзэ комедиограф гуащIафIэщ Думэныр.

Ди адыгэ таурыхъхэм куэдым ухуаущий икIи абыхэм я мыхьэнэр инщ къыдэкIуэтей щIэблэм гъэсэныгъэ тэмэм яхэлъхьэнымкIэ. Абыхэм я дэтхэнэри лъэпкъым къыдекIуэкI IуэхугъуэфIхэм, унагъуэм илъын хуей зэхущытыкIэ дахэхэм я къежьапIэ нэсщ. Арат нэхъапэхэм, пшапэр зэхэуамэ, анэшхуэ-адэшхуэхэм я таурыхъхэм цIыкIухэр пэплъэу щIыщысыр. Нанэхэмрэ дадэхэмри таурыхъыу ящIэм гъунэ иIэтэкъым. Нобэ тыдодзэ абыхэм ящыщ зы - «Дыщэ кIанэ» жыхуиIэр. Ар зэман ипэкIэ итхыжауэ щытащ Джыназ Нурбий.

СССР-м и Iэтащхьэу илъэс 31-кIэ щыта Сталин Иосиф, балигъыпIэ иувэри, ныкъуэкъуэным хэкIакъым: щыIа пащтыхь хабзэм, къэрал кIуэцI, къэрал щIыб бийхэм лIэн-къэнэну япэщIэтащ, куэд зэригъэзэхуащ, дэрэжэгъуэу иIари мащIэщ. Мис а мащIэм щыщу абы игу къинэжауэ жыхуаIэжыр. Австро-Венгрием (иджы Австрие) и щыхьэр Венэ щигъэкIуа зэманырщ. Ар илъэсыщIэ зыгъэпсэхугъуэуи щытауэ къыщIэкIынущ: Урысей империем къызэригъэзэжу Сталиныр яубыдри, Сыбыр жыжьэм яхуащ, къыщIэпхъуэжащ, яIэрыхьэжри, аргуэру нагъэсыжащ здэщыIа щIыналъэ ткIийм. Хуит къэзыщIыжар текIуа революцэрщ.

Мы зэманым Болэтей къуажэм Блай лъэпкъым щыщ дэмысыжми, зэгуэр ахэр мыбы щыпсэуащ жылэм и пщIэр яIэту, и Iуэхум зрагъэужьу. Къапщтэмэ, Блайхэ осетин лъэпкъщ, ауэ абыхэм я нэхъыжь зэкъуэшхэу Блайрэ Къапирэ адыгэ бзылъхугъэхэр къашэри (Курп Ищхъэрэ щыщ Къуэжейхэрэ Мэрзейхэрэ япхъухэр), хуэм-хуэмурэ адыгэ лъэпкъ къатехъукIащ.

ШыщхьэуIум и 26, блыщхьэ

♦Абхъазым и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ

♦1908 гъэм Тыркум япэ Адыгэ Хасэ къыщызэрагъэпэщащ.

♦1947 гъэм къалъхуащ педагогикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор,  Педагогикэ егъэджэныгъэмкIэ дунейпсо академием и член-корреспондент Зэгъэщтокъуэ Хьисэ.

♦1952 гъэм къалъхуащ «Тетраграф» ООО-м и унафэщI, ДАХ-м и саугъэтыр зыхуагъэфэща Шакъ Елбэрд.

Илъэси 100 хуэдизкIэ узэIэбэкIыжмэ, Налшык къалэ и щIыуэпсыр зыхуэбгъэдэн щымыIэу сэбэпу зэрыщытар фIэщ щIыгъуейщ. 1922 гъэм Налшык къалэм и ГъэзэщIакIуэ комитетым къыдигъэкIат «Кабардинская автономная область: к 1-й годовщине автономии» зыфIаща тхылъыр. А тхылъым итащ «Налшыкыпсым и сэбэпынагъыр» жыхуиIэ, Никольская А. и Iэдакъэ къыщIэкIа тхыгъэр. КъызэрыщIэкIамкIи, тхыгъэр Къалмыкъ БетIал и унафэкIэ ягъэхьэзырауэ арат.

КъБР-м ис муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм иджыблагъэ «Азимут» хьэщIэщым щригъэкIуэкIащ «Гъэсэныгъэм и лъабжьэр унагъуэм къыщожьэ» зыфIища зэхыхьэр.

Ар къызэрагъэпэщащ КъБР-м Лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министерствэм и дэIэпыкъуэгъукIэ. Зэхыхьэм хэтащ Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэхэмрэ Къалмыкъ Республикэмрэ я къэрал IуэхущIапIэхэм, муслъымэнхэм я дин зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр, КъБР-м и къуажэхэм я Iимамхэр, Iимам Абу Хьэнифэ и цIэр зезыхьэ Кавказ Ищхъэрэ Ислъам университетым и студентхэр.

ЕтIощIанэ лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэм Европэмрэ Урысеймрэ зыщиубгъуащ иужькIэ цIэрыIуэ хъуа профсоюз зэщIэхъееныгъэм. Абы щыгъуэм зыщIэбэнхэри я IуэхущIафэхэри зэтехуэрт. Октябрь революцэр текIуа иужь, я мурадхэр зэтехуэжакъым. КъухьэпIэмкIэ ахэр зэрыщытауэ къыщынэжат: лэжьэгъуэ зэманыр сыхьэти 8-м хуэгъэкIуэн, я улахуэхэр кърырагъэIэтын. ГуащIэрыпсэухэр хуит щыхъуа къэралым и профсоюзхэр хэт къызыщхьэщыжынур? А упщIэ гугъум и жэуапыр къэлъыхъуэнырт профсоюзхэм 1918 гъэм и щIышылэм Петроград щекIуэкIа япэ съездыр нэхъыщхьэу зытеухуари.

ПРАВИТЕЛЬСТВО КАБАРДИНО-БАЛКАРСКОЙ РЕСПУБЛИКИ ПОСТАНОВЛЕНИЕ
№128-ПП 9 августа 2024 г. г. Нальчик

О признании утратившим силу постановления Правительства Кабардино-Балкарской Республики от 5 сентября 2017 г. № 160-ПП