Календарь событий

Япэ дунейпсо зауэр иуха иужь Европэм къэралхэм зыщагуэшащ абы кърикIуахэмкIэ арэзырэ мыарэзыуэ. АрщхьэкIэ континентым зыщиубгъуу хуежьат революцэ гупсысэхэми, тепщэ гупхэм а зэщIэхъееныгъэм пагъэувыну къахуэгъуэтар фашизмэм и закъуэщ. Мыгувэу Германием и нацист партым къэралым бжьыпэр щиубыда иужь фашизмым зыщиубгъуу хуежьащ нэгъуэщI щIыналъэхэми: Португалием, Испанием, Румынием. ИпэIуэкIэ Италием властыр щыIэщIыхьат фашист Муссоллини Бенитэ. Псоми коммунистхэмрэ журтхэмрэ ялъагъу хъуртэкъым, ауэ зэрызэщхьэщыкI гуэрхэри щыIэт.

ЩыIэу къыщIэкIынкъым уи сабиигъуэр щыбгъэкIуа еджапIэр, балигъ гъащIэм ухуэзыгъэхьэзыра егъэджакIуэхэр, къыбдеджахэр, ныбжьэгъухэр пщызыгъэгъупщэфын. Нэхъри а гукъэкIыжхэр куущ, узыхурагъаджэм фIыуэ хэзыщIыкI нэхъыжь Iущхэр, Iумахуэхэр я гумрэ псэмрэ етауэ къыпщхьэщытамэ, зэклассэгъухэр зы унагъуэм хуэдэу узэбгъэдэтамэ.

Кавказ Ищхъэрэм СтатистикэмкIэ и управленэм иджыблагъэ къызэритамкIэ, 2024 гъэм и щIышылэ - бадзэуэгъуэ мазэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и мэкъумэш, фермер, уней IуэхущIапIэхэм, я щхьэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым нартыхур Iухыжыным щоужьэрэкI. ИпэIуэкIэ хъыбар зэрыщыIащи, мы гъэм а къэкIыгъэм хухахащ гектари I28-м щIигъу. Ар нэгъабэрейм нэхърэ нэхъыбэщ. Республикэм къыщрахьэлIэж а гъавэм крупа, хьэжыгъэ, спирт, крахмал, Iэщым ирагъэшхын Iусыпхъэ зэхэлъхэр, нэгъуэщIхэри къыхащIыкI. Абыхэм елэжь IуэщIапIэхэри щIыналъэм щыIэщ.

Урысей Федерацэм Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэм иджыблагъэ къызэритамкIэ, «Росстат»-м къита хъыбархэм ятещIыхьауэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым бжьыпэр къэралым щиIыгъщ щIыналъэхэм ику иту зы жэщ нэху къыщекIа туристхэм я бжыгъэмкIэ. 2024 гъэм республикэм ику иту жэщ-махуи 6,9-кIэ хьэщIэхэр ди деж къыщызэтеувыIащ.

Урысей МЧС-м и Управленэ нэхъыщхьэу КъБР-м щыIэм и лэжьакIуэхэм къапщытэ школхэр гъэ еджэгъуэщIэм зэрыхуэхьэзырыр. Республикэм апхуэдэ Iуэхум щыхеубыдэ школ 400-м щIигъу.

Илъэс къэс, 2014 гъэм щегъэжьауэ, Адэ-анэхэм я лъэпкъ зэгухьэныгъэмрэ Урысей Федерацэм ЩIэныгъэмкIэ и министерствэмрэ зэгъусэу ирагъэкIуэкI «Адэ-анэхэм я урысейпсо зэхуэс» зэIущIэр.

Гамзатов Расул Кавказ Ищхъэрэм и къарущ жаIэ. Дагъыстэным и цIыхубэ тхакIуэ икIи Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Гамзатовыр 1923 гъэм фокIадэм и 8-м Дагъыстэн АССР-м и Хъунзахъ районым и Цадэ жылэм къыщалъхуащ. Аранинск курыт еджапIэмрэ Авар педучилищэмрэ къиуха нэужь, Гамзатовыр япэщIыкIэ егъэджакIуэу лэжьащ, Авар къэрал театрым и режиссёрым и дэIэпыкъуэгъу IэнатIэм пэрытащ, иужькIэ «Большевик гор» авар газетым и къудамэм и унафэщIу, Дагъыстэн радиокомитетым авар нэтынхэмкIэ и редактору щытащ.

Понт къудамэм щыщ алыджхэр ди лъэныкъуэмкIэ XIX лIэщIыгъуэм и етIуанэ Iыхьэм къэIэпхъуауэ хуагъэфащэ. Япэу яухуар Къардэныкъуей станицэм бгъурыт Хьэсаут-Алыдж псэупIэрщ. 1924 гъэм абы щыщхэмрэ Трапезундрэ Карсрэ щIэуэ къиIэпхъукIа алыджхэмрэ етIуанэ къуажэ яухуащ, тхыдэм щыцIэрыIуэ Пелопоннес фIащри. 

 Къэбэрдей-Балъкъэрым футболымкIэ и гуп нэхъыщхьэм и мыгъэрей чемпионатым хэт  командэхэм я зи чэзу джэгугъуэхэм, зэрыхуэдгъэфэщам хуэдэуи, пашэхэм иужь ит командэхэр щыхагъэщIащ. Зы джэгугъуэ закъуэщ зэрытемыгъакIуэу иухар.
 Япэу щыт Псынэдахэ и «Родник»-р Терекскэ щыджэгуати, и зи чэзу текIуэныгъэр бжыгъэшхуэкIэ, 5:0-у «Урожайнэ» командэр хигъэщIащ.

Пщэдджыжь псысэ

ФокIадэм и 6, мэрем

1939 гъэм Налшык шыгъэжапIэ къыщызэIуахащ.
1942 гъэм ВЛКСМ-м и обкомым Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIалэгъуалэр къыхуриджащ нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм ялъэкI псомкIи япэщIэувэну.
2001 гъэм Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм къэкIуащ.
1950 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIэныгъэ IуэхухэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Щэрдан Анатолэ.