Календарь событий

06 сентября 2024

Дерс къыхахакъым…

Япэ дунейпсо зауэр иуха иужь Европэм къэралхэм зыщагуэшащ абы кърикIуахэмкIэ арэзырэ мыарэзыуэ. АрщхьэкIэ континентым зыщиубгъуу хуежьат революцэ гупсысэхэми, тепщэ гупхэм а зэщIэхъееныгъэм пагъэувыну къахуэгъуэтар фашизмэм и закъуэщ. Мыгувэу Германием и нацист партым къэралым бжьыпэр щиубыда иужь фашизмым зыщиубгъуу хуежьащ нэгъуэщI щIыналъэхэми: Португалием, Испанием, Румынием. ИпэIуэкIэ Италием властыр щыIэщIыхьат фашист Муссоллини Бенитэ. Псоми коммунистхэмрэ журтхэмрэ ялъагъу хъуртэкъым, ауэ зэрызэщхьэщыкI гуэрхэри щыIэт.

Гъэ еджэгъуэщIэм ирихьэлIэу

ЩыIэу къыщIэкIынкъым уи сабиигъуэр щыбгъэкIуа еджапIэр, балигъ гъащIэм ухуэзыгъэхьэзыра егъэджакIуэхэр, къыбдеджахэр, ныбжьэгъухэр пщызыгъэгъупщэфын. Нэхъри а гукъэкIыжхэр куущ, узыхурагъаджэм фIыуэ хэзыщIыкI нэхъыжь Iущхэр, Iумахуэхэр я гумрэ псэмрэ етауэ къыпщхьэщытамэ, зэклассэгъухэр зы унагъуэм хуэдэу узэбгъэдэтамэ.

Лыуэ къалэжьым хагъахъуэ

Кавказ Ищхъэрэм СтатистикэмкIэ и управленэм иджыблагъэ къызэритамкIэ, 2024 гъэм и щIышылэ - бадзэуэгъуэ мазэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и мэкъумэш, фермер, уней IуэхущIапIэхэм, я щхьэ

Нартыху гъавапхъэмрэ Iусыпхъэмрэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым нартыхур Iухыжыным щоужьэрэкI. ИпэIуэкIэ хъыбар зэрыщыIащи, мы гъэм а къэкIыгъэм хухахащ гектари I28-м щIигъу. Ар нэгъабэрейм нэхърэ нэхъыбэщ. Республикэм къыщрахьэлIэж а гъавэм крупа, хьэжыгъэ, спирт, крахмал, Iэщым ирагъэшхын Iусыпхъэ зэхэлъхэр, нэгъуэщIхэри къыхащIыкI. Абыхэм елэжь IуэщIапIэхэри щIыналъэм щыIэщ.

Турист кIуапIэхэр

Урысей Федерацэм Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэм иджыблагъэ къызэритамкIэ, «Росстат»-м къита хъыбархэм ятещIыхьауэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым бжьыпэр къэралым щиIыгъщ щIыналъэхэм ику иту зы жэщ нэху къыщекIа туристхэм я бжыгъэмкIэ. 2024 гъэм республикэм ику иту жэщ-махуи 6,9-кIэ хьэщIэхэр ди деж къыщызэтеувыIащ.

Школхэр зэрыхьэзырыр къапщытэ

Урысей МЧС-м и Управленэ нэхъыщхьэу КъБР-м щыIэм и лэжьакIуэхэм къапщытэ школхэр гъэ еджэгъуэщIэм зэрыхуэхьэзырыр. Республикэм апхуэдэ Iуэхум щыхеубыдэ школ 400-м щIигъу.

Адэ-анэхэм я зэхуэс

Илъэс къэс, 2014 гъэм щегъэжьауэ, Адэ-анэхэм я лъэпкъ зэгухьэныгъэмрэ Урысей Федерацэм ЩIэныгъэмкIэ и министерствэмрэ зэгъусэу ирагъэкIуэкI «Адэ-анэхэм я урысейпсо зэхуэс» зэIущIэр.

УсакIуэм и гъуэгуанэ дахэр

Гамзатов Расул Кавказ Ищхъэрэм и къарущ жаIэ. Дагъыстэным и цIыхубэ тхакIуэ икIи Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Гамзатовыр 1923 гъэм фокIадэм и 8-м Дагъыстэн АССР-м и Хъунзахъ районым и Цадэ жылэм къыщалъхуащ. Аранинск курыт еджапIэмрэ Авар педучилищэмрэ къиуха нэужь, Гамзатовыр япэщIыкIэ егъэджакIуэу лэжьащ, Авар къэрал театрым и режиссёрым и дэIэпыкъуэгъу IэнатIэм пэрытащ, иужькIэ «Большевик гор» авар газетым и къудамэм и унафэщIу, Дагъыстэн радиокомитетым авар нэтынхэмкIэ и редактору щытащ.

Алыджхэр Кавказым къызэрыкIуар

Понт къудамэм щыщ алыджхэр ди лъэныкъуэмкIэ XIX лIэщIыгъуэм и етIуанэ Iыхьэм къэIэпхъуауэ хуагъэфащэ. Япэу яухуар Къардэныкъуей станицэм бгъурыт Хьэсаут-Алыдж псэупIэрщ. 1924 гъэм абы щыщхэмрэ Трапезундрэ Карсрэ щIэуэ къиIэпхъукIа алыджхэмрэ етIуанэ къуажэ яухуащ, тхыдэм щыцIэрыIуэ Пелопоннес фIащри. 

Пажэхэр зэрылъэщщ

 Къэбэрдей-Балъкъэрым футболымкIэ и гуп нэхъыщхьэм и мыгъэрей чемпионатым хэт  командэхэм я зи чэзу джэгугъуэхэм, зэрыхуэдгъэфэщам хуэдэуи, пашэхэм иужь ит командэхэр щыхагъэщIащ. Зы джэгугъуэ закъуэщ зэрытемыгъакIуэу иухар.
 Япэу щыт Псынэдахэ и «Родник»-р Терекскэ щыджэгуати, и зи чэзу текIуэныгъэр бжыгъэшхуэкIэ, 5:0-у «Урожайнэ» командэр хигъэщIащ.

Уэсэпс

Пщэдджыжь псысэ

НОБЭ

ФокIадэм и 6, мэрем

1939 гъэм Налшык шыгъэжапIэ къыщызэIуахащ.
1942 гъэм ВЛКСМ-м и обкомым Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIалэгъуалэр къыхуриджащ нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм ялъэкI псомкIи япэщIэувэну.
2001 гъэм Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм къэкIуащ.
1950 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIэныгъэ IуэхухэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Щэрдан Анатолэ.