Календарь событий

 Арымбэч (Arimbeg) Айшанур Узуняйлэ къыщыхъуащ. Тыркум Коджаэли щыIэ къэрал университетым (Kocaeli University) промышленнэ инженеру щеджащ. Ар 2020 гъэм къиухащ, и IэщIагъэм иролажьэ. Зэгуэр Хэкум икIыу Тыркур псэупIэ зыхуэхъуауэ щыта адыгэ унагъуэм и щIэблэщ. Иджыблагъэ Айшанур унагъуэ щыхъуащ Истамбыл, Щоджэнхэ я нысэщ. Щоджэн Умаррэ Арымбэч Айшануррэ лъэпкъым зы адыгэ унагъуэу къыхэуващ.

Иужьрей зэманым куэдрэ тепсэлъыхь хъуащ цIыхум и псынщIагъ-хьэлъагъым абы и узыншагъэр, и гъащIэр зэрелъытам. «Iэпкълъэпкъыр уи гъащIэ псом къыздыбохьэкI. Ар нэхъ хьэлъэху, уи гъащIэри нэхъ кIэщI мэхъу», - жиIащ дунейпсо цIэрыIуагъ зиIэ щIэныгъэлI Глазгоу Арнольд.

Пэж дыдэу, щIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, лы лейр зэранщ узыншагъэмкIэ, абы узыфэ куэд къегъэхъей.

Пасэрейхэм зэрыжаIащи, «тшхым къегъэлъагъуэ дызыхуэдэр». «Шхынымрэ узыншагъэмрэ» и тхылъым Америкэм щыщ дохутыр Чейз Алисэ мыпхуэдэу щетх:

«Спортыр террорым и бийщ» къыхуеджэныгъэм щIэту Налшык къалэм и «Налшык» спорт комплексым щекIуэкIащ кикбоксингымкIэ республикэ зэхьэзэхуэхэм я кIэух Iыхьэр. Ар теухуауэ щытащ 2025 гъэм террористхэр ди республикэм и къалащхьэм къызэрытеуэрэ илъэс 20 зэрырикъум. Зэхьэзэхуэр ирагъэкIуэкIащ «КъБР-м терроризмэмрэ экстремизмэмрэ щымыгъэIэн» республикэм и къэрал программэм ипкъ иткIэ.

Мыр зэдагъэлъапIэ IэнатIэхэм шынагъуэншагъэ щыгъэIэныр зи пщэ дэлъ IэщIагъэлIхэм: инженерхэм, лэжьыгъэм къыщагъэсэбэп хабзэ-бзыпхъэхэр зэхэзыгъэувэхэм, IэщIагъэм щыхуагъэхьэзыр еджапIэхэм щIэсхэмрэ абыхэм я гъэсакIуэхэмрэ.

Лэжьыгъэр хъумэным и дунейпсо махуэм, мэлыжьыхьым и 28-м, Урысей Федерацэм мы гъэм 23-нэу гулъытэ хэха щыхуащI. Мы махуэм дыкъызыхуриджэр илъэс къэс зэрахъуэкI. 2025 гъэм ар зытраухуар «Лэжьыгъэр хъумэнымкIэ бгъэдыхьэкIэхэм зегъэужьын: акъыл IэрыщIымрэ бжыгъэхэм тещIыхьа технологиемрэ IэнатIэхэм къыщыгъэсэбэпын» жыхуиIэрщ.

ЕтIуанэ дунейпсо зауэм и зэманым СССР-м хуит къищIыжахэм ящыщщ  Даниер, нэхъ щхьэтечу жыпIэмэ, абы и Борнхольм  хытIыгур. Абы и щыхьэтщ мыпхуэдэ псалъэхэр тетхауэ щIыпIэм щагъэува сыныр: «Нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм щезауэм хэкIуэда совет пелуанхэм-мыкIуэдыжын щIыхь». Мыбдеж щыщIалъхьащ иужьрей зэхэуэхэм ящыщ зым къыщыхагъэщIа совет зауэлI 30. Ауэ дауэ нэса ахэр викингхэм я хэкум?

Тэрч районым хыхьэ ХьэпцIей жылагъуэм Къуажэ  совет къызэрыщызэрагъэпэщрэ илъэси 105-рэ ирокъу мэлыжьыхьым и 27-м. А хъыбарым щыгъуазэ дещI 1920 гъэм къыдэкIа «Революцэ комитетхэм я къызэгъэпэщыкIэмрэ лэжьэкIэмрэ ятеухуа хъыбархэр» дэфтэрым.

Дуней псор зыгъэпIейтея, бэлыхь хэзыдзауэ щыта нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр и гъуэм изыукIыхьыжу ТекIуэныгъэ Иныр къытхуэзыхьа совет зауэлIхэм къагъэлъэгъуа лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ къэралым и тхыдэ къулейм дыщэпскIэ хатхащ. Ди Хэкум и щхьэхуитыныгъэм щхьэмыгъазэу щIэзэуахэм, абы папщIэ зи псэ зытахэм ящыщщ Сэрахъэ Хьэжбий ТIэIиб и къуэр.

Фронтым щыкIуам абы и ныбжьыр илъэс пщыкIубл ирикъуа къудейт. 1942 гъэм и фокIадэ мазэм Iэщэ къэзыщта адыгэ щIалэр зауэ гущIэгъуншэм и мафIэ лыгъэм куэдрэ къилыпщIащ, ажалым и нэгум Iэджэрэ иплъащ.

Сэ Дыгулыбгъуей къуажэм и 4-нэ (иджы 10-нэ жыхуаIэр) курыт еджапIэрщ къэзухар. Пэжщ, ныбжьыщIэм зыщыщIригъэхи, еджэныгъэм щемылIалIи, джэгунымрэ сабиигъуэмрэ щыдахьэхыIуи щыIэщ. 

Мэлыжьыхьым и 29, гъубж

Къафэм и дунейпсо махуэщ

Химие Iэщэ къызэрагъэсэбэпам и зэранкIэ дунейм ехыжахэм я фэеплъ махуэщ

Урысейм ягу къыщагъэкIыж МЧС-м и лэжьакIуэхэу зи къалэн зыгъэзащIэу хэкIуэдахэр

1942 гъэм Къардэн Къубатий Ленин орденыр етIуанэу къратащ.

1964 гъэм ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым щагъэуващ «Лалуцэ» япэ балетыр.

Дунейм и щытыкIэнур