Календарь событий

(Эссе)

Жылагъуэм къыщекIуэкI Iуэхухэм теухуауэ дэтхэнэ зы цIыхуми езым и еплъыкIэ иIэжщ. Илъэс бжыгъэ куэд хъуауэ IэнатIэм пэрыта, абы ехъулIэныгъэхэр щызыIэрызыгъэхьахэр, хабзэ хъуауэ, щIыхьыцIэхэмкIэ, дамыгъэ лъапIэхэмкIэ ягъэпажэ. А Iуэхур зэрекIуэкIым теухуа и гупсысэхэр къигъэлъэгъуащ тхакIуэ Хьэту Пётр.

Псыхэм, мэзхэм, губгъуэхэм, бгыхэм, къуэладжэхэм, нэгъуэщIхэми инагъ-цIыкIуагъкIэ я зэхэлъыкIэр, ЩIы Хъурейм и гравитацие губгъуэр, нэгъуэщIу жытIэмэ, и зыщIэзышэ къарум и къэухьыр, щIыпIэ-щIыпIэкIэрэ къызэрыщыкIуэмрэ ахэр псори картэрэ плану тхылъымпIэм зэрытрагъэзагъэмрэ ехьэлIа щIэныгъэхэм ящыщщ геодезиемрэ картографиемрэ.

Кавказ зауэм Урысей къэралым насыпыншагъэ куэд къыхудэкIуащ. Бгырысхэм ялъ щагъэжа зауэщ ар, ахэр къазэун, дакъузэн папщIэ. Зауэм хисхьэпар адыгэхэмрэ абыхэм я лъахэмрэщ. Адыгэхэм къыкIэлъызэрахьа леймрэ залымыгъэмрэ щIауфэн мурадкIэ, урыс пащтыхьым и къулыкъу-зехьэхэм зауэм и пэжыпIэр ябзыщI зэпытащ, псом хуэмыдэу абы кърикIуа мыгъуагъэхэр. 

Бахъсэн щIыналъэм щаухуэ псы къыщIэшыпIэщIэ щыухуэным, псыр жылэхэм ялъэзыгъэIэс бжьамийхэр укъуэдииным республикэр яужь ихьэн хузэфIэкIауэ щытащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек УФ-м и Президент Путин Владимир 2019 гъэм лэжьыгъэ IуэхукIэ IущIауэ зэпсэлъа нэужь. Псори зэхэту абы километр 79-рэ и кIыхьагъщ.

ШыщхьэуIум и 24-м къихьа Мулид мазэр фокIадэм и 22 пщIондэ екIуэкIынущ. Ар Хьиджрэ махуэгъэпсымкIэ «рабиалл-Iэууэл» жыхуаIэ «япэрей гъатхэрщ». 

1961 гъэм, мэлыжьыхьым и 12-м Гагарин Юрий хьэршым ихьащ, дакъикъэ 108-кIи итащ. Ар хьэршым щагъэува япэ рекордт. Зэман дэкIри, абы епха рекордхэм я бжыгъэми хэхъуащ. 

ФокIадэм и 2, гъубж

ЕтIуанэ дунейпсо зауэр щиуха махуэщ
1943 гъэм Къанкъуэщ Ахьмэдхъан Совет Союзым и ЛIыхъужь цIэр къыфIащащ.
1954 гъэм къалъхуащ сурэтыщI-живописец, УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт Ерчэн Исуф.
1983 гъэм къалъхуащ атлетикэ хьэлъэмкIэ спортым и мастер, дунейпсо чемпионатым жэз, Европэпсо зэпеуэм дыжьын медалхэр къыщызыхьа Къардэн Рагнеттэ.