Календарь событий

2026 гъэм щIышылэм и 20-м щегъэжьауэ Урысей Федерацэм балигъ мыхъуа, зи ныбжьыр илъэс 14 иримыкъуа и цIыхухэр УФ-м ирагъэкIынукъым хамэ къэралхэм кIуэну хуит зыщI паспортхэр  ямыIэу. Иджыпсту абы щхьэкIэ адэ-анэхэр зыхуей хъур сабийр къызэралъхуам щыхьэт техъуэ дэфтэрым и закъуэщ, щыжаIащ УФ-м автомобиль гъуэгухэм якIэлъыплъынымкIэ и Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм.

Дызэрыт илъэсым и щIышылэм – мэкъуауэгъуэм фэтэр куэду зэхэт унэу 17 яIэтащ, унагъуэхэм псэупIэу – 2113-рэ. Псори зэхэту фэтэрыщIэу 2673-рэ яухуащ, метр зэбгъузэнатIэ мин 314,2-рэ хъууэ икIи нэгъабэ и апхуэдэ пIалъэм щыIа бжыгъэхэм нэхърэ проценти 10,4-кIэ ар нэхъыбэщ.

2025 гъэм и япэ мазихым къриубыдэу Урысей Федерацэм и щIыналъэхэм щата пенсэхэм я мащIагъымкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрыр япэ итхэм хыхьащ - сом мин I9,4-рэ, къитащ иджыблагъэ УФ-м и Соцфондым. КИФЩI-м щыщу, ди республикэм нэмыщI, пенсэ цIыкIухэр щатхэм хиубыдащ Дагъыстэнымрэ Къэрэшей-Шэрджэсымрэ, нэхъыбэ дыдэ къэзыхьыр Чукоткэм щыпсэухэрщ – сом мин 41,6-рэ.

Дызэрыщыгъуазэщи, Ставрополь крайм хыхьэ Кисловодск къалэм адыгэхэр ноби НартсанэкIэ йоджэ.

«Адыгэ цIыкIу» сабий гъэсапIэм иригъэкIуэкIащ я гъэсэнхэм папщIэ къыдагъэкIа «Адыгэбзэ» тхылъым теухуа пшыхь. Тхылъым фыхэзгъэгъуэзэныр езгъэжьэнут абы пэублэ хуащIа хъыбар цIыкIумкIэ, сабий гъэсапIэм и дунейр зэрытелъыджэр къэзыгъэлъагъуэмкIэ:

Тхылъ тедзакIуэ, зэхуэхьэсакIуэ Котляров Виктор игу къегъэкIыж уэрэджыIакIуэ цIэрыуэ Шаляпин Фёдор Налшык къэкIуауэ зэрыщытар.

ЛIэщIыгъуэ блэкIам урыс уэрэджыIакIуэ щэджащэ Шаляпин Федор гъэ къэс Минвод зыщигъэпсэхуу щытащ, 1917 гъэм ар Нартсанэ къэкIуат, шыщхьэуIум Налшык кърагъэблэгъащ.

Къуажэм ящыщ зыгуэрым щIалэ хьэщIэ къахуэкIуамэ, жылэм джэгу е нэгъуэщI нэгузыужь Iуэхугъуэ гуэр щыIэмэ, абы яшэрт. ХьэщIэр ирагъэблагъэрти, гуп зыхэс здэщыIэм щIашэрт. Ирагъафэ-ирагъашхэрт, къыщIашыжырти джэгум Iуашэрт.

А унагъуэм нэхъ и гъунэгъуу щыт хъыджэбзхэм фадэбжьэ къыхуахьырт. Джэгум Iутхэм хэгъэрей зыкъыхуащIырт, нэжэгужэу къыбгъурыувэхэрт.

ХьэщIэм и гупэмкIэ цIыху къэуву джэгум Iут нэхъыжьхэм ядэртэкъым, «ХьэщIэр щIыбагъ умыщI!» - жаIэрти.

Дунейм зэрыпхъуакIуэ зауэ мин 15-м щIигъу щекIуэкIащ. Ауэ игъащIэми къэхъуауэ къы­щIэ­кIы­нукъым адыгэхэр зыхадза зауэ гущIэгъуншэм хуэдэ. Лъэп­къым лъап­сэрыхыр къыхуи­гъэ­кIуащ а зауэм. Къелам и нэ­хъы­ба­пIэр хэкум ирахуащ. Ар зы­фIэ­захуэ ущри­хьэлIэ щыIэщ иджыри къэс. Ауэ пэжыр зыщ: ирамы­ху­лIа­тэмэ, я щхьэр щIрамыг­ъэхьа­тэмэ, фочыпэкIэ хы Iуфэм Iуа­мы­хуатэмэ, кхъухьхэмрэ кхъуафэхэмрэ ира­гуэурэ хым зыпрамышатэмэ, псэм пащI я хэкур зыбгынэн зы адыги къэхъунтэкъым.

ФокIадэм и 3, бэрэжьей

♦Терроризмэм ебэныным и дунейпсо махуэщ

♦Беслъэн къалэм къыщыхъуа терактым хэкIуэдахэм я фэеплъ махуэщ

♦1612 гъэм Пожарский Дмитрийрэ адыгэпщ Черкасский Къанщауэрэ польшэдзэм текIуащ.

♦1932 гъэм къалъхуащ КъБР-м и къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ, КъБАССР-м и Министрхэм я Советым и УнафэщIу щыта Дохъушокъуэ Мусэ.

♦1934 гъэм къалъхуащ УФ-ми КъБР-ми щIыхь зиIэ я егъэджакIуэ Гугъуэт Лол.