Календарь событий

Кавказ зауэр зэриухрэ илъэси 162-рэ зэрырикъум теухуа дауэдапщэхэр мы гъэми къызэрагъэпэщынущ КъБР-м и Правительствэм, къалэхэмрэ районхэмрэ я щIыналъэ администрацэхэм, Дунейпсо, Къэбэрдей Адыгэ Хасэхэм.

Хабзэ зэрыхъуам тету, накъыгъэм накъыгъэм и 20-м сыхьэтыр 18-м «Псэ жыг» фэеплъым Адыгэ уэрэдыжьхэм я пшыхь щекIуэкIынущ. Сыхьэтыр 20-м ирихьэлIэу абдеж щыщIагъэнэнущ шэху уэздыгъэхэр.

Накъыгъэм и 15-р Жьыуэпсым (Климатым) и махуэщ. Ар ягъэлъапIэ экологие шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным, щIыуэпсым лей къытемыгъэхьэным хуэлажьэ IуэхущIапIэхэм я IэщIагъэлIхэм, дыкъэзыухъуреихь дунейм и щытыкIэм кIэлъыплъ къэпщытакIуэхэм, щIэныгъэлIхэм, нэгъуэщIхэми.

«Езыр зыс мафIэм цIыхубэр игъэхуабэм, ибжынущ къехъулIауэ и хъуэпсапIэр» и фIэщыгъэу зэхыхьэ дахэ иджыблагъэ щрагъэкIуэкIащ Тэрч къалэм дэт ЩэнхабзэмкIэ унэм.

Электросвязымрэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я зэгухьэныгъэхэмрэ я дунейпсо махуэр илъэс къэс накъыгъэм и 17-м къэрал куэдым щагъэлъапIэ. Ар кърикIуащ ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм 2006 гъэм накъыгъэм и 27-м къищта унафэм.

1844 гъэм накъыгъэм и 24-р ди планетэм щыпсэухэр япэ дыдэу телеграфкIэ щызэрыщIа, хъыбар зэмылIэужьыгъуэхэр щызыIэпаха махуэщ. Абы щыгъуэщ США-м и къалэхэу Вашингтонрэ Балтиморрэ щыпсэухэр, зэпэIэщIэрэ зэтемыплъэххэу, а IэмалымкIэ щызэрыщIар.

ЦIыхур хъуапсэурэ, къэкIуэну зэманым ехьэлIа Iуэхугъуэхэр зэтреублэ, ауэ абы ищIэркъым нэху къемыкIынуми. Ди мурадыфIхэр зэшэзэпIэу къызэпызыуд Iуэхугъуэхэм ящыщщ щIыуэпсым къыщыхъу, зыри узыпэмылъэщыну насыпыншагъэхэр. Абыхэм ди унэхэм я закъуэ мыхъуу, ди гъащIэри къызэтрагъэщащэ, алъандэрэ къэтпсэуар зыщыдгъэгъупщэу, гъащIэр щIэрыщIэу ухуэжын хуейуэ. ЦIыхум и нэгу щIэкIа псоми уахэплъэжмэ, щIыуэпс насыпыншагъэу зыбжанэ къыпхуэбжынущ, гущIэгъуншагъэрэ къарукIэ къытекIуэн уигъэлъыхъуэну.

Индие къэралым и Посольствэм Егъэджэныгъэ IуэхухэмкIэ и полномочнэ министр Винай Кумар Батхула Венкатешвар лэжьыгъэ IуэхукIэ КъБКъУ-м щыIащ. Абы Индием къикIа студентхэр ди университетым зэрыщеджэм, ди лъахэм зэрыщыпсэум зыщигъэгъуэзащ, егъэджэныгъэ IэнатIэм и лъэныкъуэкIэ къэралитIыр зэрызэдэлажьэм нэхъри зегъэубгъуным и хэкIыпIэхэм тепсэлъыхьащ.

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щIалэгъуалэр щэнхабзэ икIи псэкупсэ лъапIэныгъэхэм хуэзыгъэуш Iуэхугъуэ куэд дыдэ иужьрей илъэсхэм къыщызэрагъэпэщ. Абы къыщыувыIэркъым. А Iуэхур еджэныгъэми щIэныгъэхутэ лэжьыгъэми гуэх имыIэу епхауэ къогъуэгурыкIуэ. Апхуэдэу КъБКъУ-м иджыблагъэ щызэхэтащ щэнхабзэ-хэкупсэ мыхьэнэ зиIэ зэIущIэ. «Тщымыгъупщэну унафэ щыIэщ!» фIэщыгъэр зыгъуэта а жэрдэмым зэхуэдэу къызэщIиубыдэрт цIыхубэ зэхэщIыкIыр къызэщIэзыIэта щэнхабзэ лъапIэныгъэхэмрэ тхыдэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэмрэ.

2014 гъэм, «Инарыкъуей мафIэс» уэрэдыр илъэсищэ щрикъум ирихьэлIэу, абы и хъыбарыр къащIэн мурадыр яIэу «1КъБР» телерадиокомпанием и журналист КIунтIыщ-ХьэпцIэ Аннэ, режиссёр Дадэ Ритэ, оператор Соколов Игорь сымэ кIуауэ щытащ Тэрч куейм хыхьэ Инарыкъуей къуажэм. Абыхэм къапежьахэт а къуажэм дэс нэхъыжьыфIхэу Тумэ Мухьэрбийрэ Джэрмэншык Хьэжмуратрэ. ЗытекIухьар щажетIэм, езыхэр зыщыгъуазэ хъыбарыр къыхуэIуэтэжащи, адэкIэ абы фыщыдогъэгъуазэ.

Накъыгъэм и 18, блыщхьэ

♦Музейхэм я дунейпсо махуэщ

♦1932 гъэм къалъхуащ физико-математикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, УФ-ми КъБР-ми щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ ХъуэкIуэн Хьэзрэталий.

♦1940 гъэм къалъхуащ мэкъумэш щIэныгъэхэмкIэ кандидат, КъБКъМУ-м и профессор, ЩIДАА-м и академик, КъБР-м щIыхь зиIэ и агроном ХьэщIэлI Руслан.

Дунейм и щытыкIэнур