Календарь событий

Адыгэ Республикэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, «Кавказфильм» киностудием и унафэщI, Шэрджэс къэрал драмэ театрым и тхьэмадэ, режиссер цIэрыIуэ ЕмкIуж Андзор ящыщщ зи IэщIагъэр япэ изыгъэщхэм, зи анэдэлъхубзэм, лъэпкъ щэнхабзэм пщIэ хуэзыщIхэм, ахэр хъума хъуным, зегъэужьыным къызэрымыкIуэу елIалIэхэм. Абы илъэс куэд щIауэ ехъулIэныгъэхэр иIэу спектаклхэр щегъэув Къэбэрдей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгэ Республикэм. Урысейм щекIуэкI зэпеуэхэм, фестивалхэм къахощ абы и лэжьыгъэхэр. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и дэтхэнэ спекталми и псэм щыщ Iыхьэ хелъхьэ.

Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Жанхъуэтекъуэ къуажэм и сабий садыр къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыж «Егъэджэныгъэ IэнатIэм зегъэужьын» къэрал программэм ипкъ иткIэ. Ар щаухуар 1980 гъэрщ, сабийуэ 100-м хуэщIащ икIи илъэс 40-м къриубыдэу мыпхуэдэ Iуэхугъуэхэр япэу щрагъэкIуэкIыу аращ. 

Тэрч щIыналъэм хиубыдэ Дей – Акъбащ Ипщэ – Терекскэ автомобиль гъуэгум щыщ Iыхьэр, Белоглинскэ къуажэм ПащIэм и цIэр зезыхьэ и уэрамыр, къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыж. Псори зэхэту а щIыпIэм зы километрым щIигъу и кIыхьагъщ.

1945 гъэм США-м и ВВС-м и кхъухьлъатэзехуэ Кауфман Джеймс Китайм и щхьэщыгум иту телъыджэ гуэр къилъэгъуащ. ТIасхъэщIэхым иригъэкIуэкIа къэхутэныгъэхэр щызэхитхыкIыжым къыхигъэщащ Сиань къалэм нэхъ и Iэхэлъахэу, Циньлин къуршыщхьэм щимэ абрагъуэ иту къызэригъуэтар. Ар, пэж дыдэу, абрагъуэт - метр 300 и лъагагът!

 Илъэс мелуани 175-рэ ипэкIэ ЩIым зы щIыналъэ закъуэрэ зы хышхуэрэ тетауэ аращ. Е ЩIым и купщIэр къикъуэлъыкIыурэ щхьэфэр къызэгуитхъа, е вагъуэиж къытехуэурэ зэгуиуда, хэт ищIэрэ, ауэ а щIыналъэр щIыпIэ-щIыпIэкIэ щызэгуэтхъщ, зэпыIукIуэтыжри, щIышхуэу 6-рэ (Евразие, Америкэ Ищхъэрэ, Америкэ Ипщэ, Африкэ, Антарктидэ, Австралие) хытIыгу мин 500-рэ жиIэу зэпкърыщэщащ. 

Кавказ зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъу дзюдомкIэ республикэ зэхьэзэхуэ Кэнжэ къуажэм иджыблагъэ щызэхашащ. Абы щызэпеуащ ди щIыналъэм щыщ спортсмену 118-рэ, я ныбжькIэ илъэс 11-м щIимыгъуауэ.

ЦIыжьдадэ (синица) къуалэбзу лIэужьыгъуэр теплъэ дахэ дыдэ зиIэхэм ящыщщ. И зэхэлъыкIэм, и хьэлхэм, хузэфIэкIхэм теухуауэ гъэщIэгъуэнхэри дыболъагъу. Псалъэм папщIэ, абы хуомыгъэфэщэн зэфIэкIщ сыхьэтым къриубыдэу километр 20-м нэблагъэ зэрызэпичыфыр. ЦIыжьдадэхэр щIымахуэм лъэтэжыркъым, атIэ яшхын щагъуэтыну щIыпIэхэм Iэпхъуэу аркъудейщ. ГъэтIылъэну я хьэлщ – жыг пхъафэхэм щIагъапщкIуэ хьэпIацIэ, гъудэбадзэ, жылэ, н.къ. икIи я гъэпщкIупIэхэр хъарзынэу къагъуэтыжыф. 

КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек Хэку зауэшхуэм и ветеран Хочуев Магомед и Iыхьлыхэм яхуэгузэващ ар дунейм зэрехыжам къыхэкIыу.
«Нобэ Къэбэрдей-Балъкъэрым иужьрей гъуэгуанэ трегъэувэж Хочуев Магомед Бэчмырзэ и къуэр – дунейм ехыжащ пщIэ зыхуэтщI ди нэхъыжьыфIыр, Хэку зауэшхуэм и ветераныр, Шэджэм щIыналъэм пщIэ зиIэ и цIыхур.

«ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм хыхьэ «Коммунальнэ инфраструктурэр егъэфIэкIуэн» къэрал пэхуэщIэм ипкъ иткIэ Тэрч районым и Инарыкъуей къуажэм Джатэгъэжьым и цIэр зезыхьэ и уэрамым псы къабзэ зэрыкIуэ и бжьамийхэр къагъэщIэрэщIэж.
Лэжьыгъэхэр щрагъэкIуэкI уэрамым метр 1600-рэ и кIыхьагъщ икIи абыхэм трагъэкIуэдэну сом мелуани 10,3-р къэрал бюджетым къыхэкIащ. Бжьамийхэр зэхъуэкIыным пэрыхьащ къуажэдэсхэм мызэ-мытIэу лъэIукIэ щIыпIэ администрацэм зыхуагъэза нэужь, псы къабзэкIэ гугъу зэрехьым, ар куэдрэ зэрызэпыум къыхэкIыу.

Мы зэманым газет тедзэгъуэр йокIуэкI. Ар ди щхьэусыгъуэу, девгъэгупсысыт лъэпкъ газетхэм иджырей жылагъуэм щаIэ мыхьэнэм. Шэч зыхэмылъращи, ахэр псом япэу сэбэп хуохъу анэдэлъхубзэхэр хъумэнымрэ зегъэужьынымрэ, литературэбзэр зэманым дэгъэгъуэгурыкIуэным. Иужьрейр псом хуэмыдэу мыхьэнэшхуэ зиIэщ лъэпкъ цIыкIухэм я тхыбзэм дежкIэ. 

ФIыщIэ, щытхъу псалъэ куэд зыхужаIэ дохутырщ медицинэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат, категорие нэхъыщхьэ зиIэ дохутыр, дерматолог, дерматовенеролог, венеролог Цагъэ Мадинэ Хьэмидбий и пхъур. 2010 гъэм щегъэжьауэ Мадинэ щолажьэ ЩIыфэ-венерологие диспансерым, апхуэдэуи ар щыIэщ Налшык къалэ дэт Центральнэ поликлиникэм. И лэжьыгъэм теухуауэ Цагъэм упщIэ зыбжанэкIэ зыхуэдгъэзащ.

Мэкъуауэгъуэм и 10, бэрэжьей

1744 гъэм Урысеймрэ Тыркумрэ зэращIылIащ Кючук-Кайнарджи мамыр зэгурыIуэныгъэр. Абы ипкъ иткIэ, Къэбэрдейр Урысейм и зы Iыхьэу къалъытат.
1925 гъэм къалъхуащ режиссёр цIэрыIуэ, УФ-м и цIыхубэ артист Ерчэн Леонид.
1949 гъэм къалъхуащ медицинэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, КъБКъУ-м и профессор, ЩIДАА-м и академик Инэрокъуэ Аллэ.