Календарь событий

Революцэ нэужьым бгырыс лъэпкъхэм, адыгэхэри яхэту, езыхэм я тхыбзэ зэрагъэпэщыжащ. Хуэм-хуэмурэ къуажэ еджапIэхэр къызэIуахащ, щхьэж и анэдэлъхубзэр иджыжу щIидзащ. А зэманым сабий литературэми хэпщIыкIыу зыужьыныгъэ игъуэтащ. Профессор ХьэкIуащэ Андрей зэритхыжымкIэ, щIэблэр гъэсэныр, щIэныгъэ егъэгъуэтыныр къалэн нэхъыщхьэу зэрыщытыр къызыгурыIуэ адыгэ щIэныгъэлIхэм еджапIэхэр зыхуей тхылъхэр ягъэхьэзырырт, езыхэм егъэджакIуэу лэжьэн щIадзэрт.

Шэшэн Республикэм, Грознэ къалэм, къыщызэIуахащ Кавказ Ищхъэрэм, Урысей Ипщэм, Кърымым я лъэпкъ литературэхэм хухаха щIэнIуатэ. Ар къызэригъэпэщащ Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм. ЩIыналъэ 12-м я лIыкIуэхэр тепсэлъыхьащ лъэпкъ литературэхэм, тхэн щIэзыдзагъащIэхэм хуащI гулъытэм, щIыналъэхэм я лъэпкъыбзэхэр литуратурэр зэрехъулIэм, щIэджыкIакIуэхэр нэхъ зыдихьэххэм, нэгъуэщI Iуэхугъуэхэми. 

Зауэм и бынхэр
 
Вэрокъуэ Владимир и цIэр зезыхьэ ЩэнхабзэмкIэ и фондым иджыблагъэ зэIущIэ дахэ щрагъэкIуэкIащ. Зи ныбжьыр хэкIуэта цIыхухэм папщIэ зэхуэсыр къызэригъэпэщащ фондым и унафэщI Мэкъуауэ Люазэрэ «Зауэм и бынхэр» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и Налшык къалэ къудамэм и унафэщI Къурашэ ФатIимэрэ. 

БлэкIа мыжыжьэм къызэрыхэщыжымкIэ, уахэм къикIыу ди планетэм къытехуа «Тунгус метеорит» мывэ скъар абрагъуэр ди къэралым Сыбыр лъэныкъуэмкIэ щиIэ и щIыналъэм, нэхъри дгъэбелджылымэ, псыхъуэхэу Ленэрэ Тунгускэрэ я зэхуаку дэлъ мэзылъэ тIуащIэм 1908 гъэм мэкъуауэгъуэм и 30-м «щепсыхат». Аращ Астероидым и дунейпсо махуэр а далэм щIытрагъэхуари. 

«Инарыкъуей къуажэм дыдэкIауэ щытащ, - жыжьэ къыщыщIедзэ и хъыбарыр Щомахуэ Сезгин. - Си къуажэми сыщыIащ, уеблэмэ си адэ къуэшым къызэрызжиIам тету, ди унэр здэщыта щIыпIэр зэзгъэлъэгъуащ. Ауэ къуажэр ипэм къуэладжэм дэсти, ищхьэм къыдрахьеящ. Зи гугъу ищIа унапIэри, псынэри, кхъэри – псори къэзгъуэтыжащ. Нэмыцэ зауэр иуха нэужь икIахэу аращ. Си Нанэ жиIэжырт: «Дэ ахъшэ-бохъшэ щхьэкIэ дыкъикIакъым Хэкум. Ди Iиманыр тхъумэн папщIэщ Тыркум дыкъыщIэкIуар. Ди чэтым щIэмыхуэу Iэщ диIащ, итIани, уи адэшхуэм зы сом къищтатэкъым, гъуэгу къыщытехьэм.

«Печатный двор» тедзапIэм къыщыдэкIагъащIэщ нобэ зи гугъу тщIыну «Гум телъ» антологиер. И жыпхъэм къызэрыдигъащIэщи, ар усакIуэ зыбжанэм я IэдакъэщIэкIхэр адыгэбзэм къыщигъэзэгъа тхылъщ. 

ПэхуэщIэхэр

Къэралым и щIыналъэхэм цIыхухэр куэду щызэхуэс я щIыпIэхэм ящыщу зэIузэпэщ ирагъэщIыну къагъэлъэгъуахэм япэ игъэщыпхъэхэр щагъэбелджылы урысейпсо интернет IэIэтыр и кIэм нэблэгъащ. Ар ирагъэкIуэкIащ «ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм хыхьэ «Къалэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэн» къэрал проектым ипкъ иткIэ. 

ГъащIэр апхуэдизкIэ теплъэгъуэ куэду зэхэтщи, ныбжьым и зы далэ къэпкIуауэ ущызэплъэкIыжкIэ, умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым абыхэм узэрамыщIыкIыу, цIыху сэфэтым урамыхуу укъызэрызэтенэр. «ЦIыхуфэр Iувщ, хуэмышэчын къытрилъхьэркъым», – жыхуаIэр пэжщ, армыхъумэ узыпэмыплъэу къэхъухэм я щхьэкIуэм цIыхум зригъэужьынтэкъым, псэ тыншыгъуи къаритынтэкъым. ГъэщIэгъуэнращи, апхуэдэ къэхъугъэ хьэлъэхэм Iуданэпсу къешэкIащ цIыхум и гъащIэм хэлъ гукъэкIыж IэфI псори. Гуауэм и щIагъ щIэлъщ цIыхугум щыблэ лъагъуныгъэ мафIэр зымыгъэкIуасэ, къэзылъхуам, къыдалъхуам, къилъхуам яхуиIэ гурыщIэр.

Мэзкуу областым хыхьэ Мытищи къалэм щекIуэкIащ УФ-м и еджакIуэхэм самбэмкIэ я 8-нэ Гъэмахуэ спартакиадэ. Абы щызэпеуащ ди къэралым и щIыналъэхэм ящыщу 51-м я спортсмен 200-м нэхърэ нэхъыбэ, я ныбжькIэ илъэс 16-м щIимыгъуауэ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ, Бахъсэн къалэм и спорт еджапIэм и гъэсэн Къудей Беслъэн килограмм 64-рэ зи хьэлъагъхэм я деж дыщэ медаль къыщихьащ. Ди щIалэм зэIущIитху щригъэкIуэкIат зэхьэзэхуэми, щым щытекIуащ абыхэм хухаха зэманхэр и кIэм нимыгъэсу. 
Къудей Беслъэн и тренерхэр ПшынащIэ Муратрэ Къарэмышэ СулътIанрэщ. 
 

Мэкъуауэгъуэм и 29, блыщхьэ

Урысей Федерацэм щагъэлъапIэ партизанхэмрэ тылым щэхуу щылэжьахэмрэ я махуэр
Кхъухь зыухуэм и махуэщ
1947 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Балъкъэр Юрэ.

Дунейм и щытыкIэнур

«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, республикэм уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 25 - 27-рэ, жэщым градус 16 - 18 щыхъунущ.