Календарь событий

 Урысей Федерацэм и Правительствэм къэралым и щIыналъэ зыбжанэм медицинэ IуэхущIапIэхэр щаухуэн, IэнатIэхэм зэгъэпэщыжыныгъэхэр щрагъэкIуэкIын папщIэ иджыри мылъкукIэ защIигъэкъуэнущ. 

  А Iуэхум хухаха сом меларди 6-м щIигъур  2026 - 2028 гъэхэм яIэрыхьэнущ Мордовие, Къэбэрдей-Балъкъэр республикэхэм, Магадан, Псков, Ростов, Челебинск областхэм, Камчаткэ, Красноярск крайхэм. КъищынэмыщIауэ, Дагъыстэн, Шэшэн республикэхэм къыщыхъуа псыдзэр зэран зыхуэхъуа медицинэ IуэхущIапIэу 26-р зэфIагъэувэжын папщIэ а щIыналъэхэми хуаутIыпщынущ сом мелуан 280-м нэблагъэ.

ЩIым телэжьыхьхэмрэ эколог-щIэныгъэлIхэмрэщ нэхъыбэу гу лъызытэр Кавказ Ищхъэрэм и щIыуэпсым гъуэгу-транспорт системэхэр къызэрытехьэлъэм.

Урысей Федерацэм и Конституцэм и 1-нэ Iыхьэм и 9-нэ статьям дыщрохьэлIэ «УФ-м щIымрэ щIыуэпсым и нэгъуэщI хъугъуэфIыгъуэхэмрэ къыщагъэщхьэпэ, щахуэсакъ, гъащIэм и тегъэщIапIэ нэхъыщхьэуи, щIыналъэ зэхуэщхьэхуэхэм лъэпкъыу исхэм я гуащIэдэкI хэкIыпIэуи къалъытэ» псалъэхэм. 

Сыт хуэдэу щытын хуей унафэр зыIэщIэлъыр? Хуит ар езым и сэбэп зыхэлъхэр псом япэ иригъэщыну? Мы упщIэхэм я жэуапыр къыщыдгъуэтынущ ди тхыгъэр зытедухуа цIыхум и гъуэгуанэм дриплъэмэ.

ЕгъэджакIуэфI, жылагъуэ лэжьакIуэ емызэшыж Дадэ Суфэдин Болэтей къуажэм щыщщ. Абы республикэм и Хабзэубзыху IуэхущIапIэм зэфIэкI къыщигъэлъэгъуащ, ар педагогикэ щIэныгъэхэмкIэ кандидатщ, цIыхубэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ IэнатIэм и отличникщ, КъБР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэщ. Суфэдин КъБКъУ-м и тхыдэ-филологие факультетым щеджащ. Лэжьыгъэ IэнатIэм щыпэрыувар къыщалъхуа жылэжьырщ.

  ХьэтIохъущокъуэм и жыг хадэм, Аттракционхэм я паркым, бадзэуэгъуэм и 26-м щекIуэкIащ гъэшхэкI къыщIэзыгъэкI «Чабан» IуэхущIапIэм къызэригъэпэща гъэлъэгъуэныгъэ.

  «Чабан» IуэхущIапIэм и зэхыхьэм зыкърезыгъэхьэлIа къалэдэсхэмрэ ди хьэщIэхэмрэ Iуагъэхуащ куэд щIауэ къыщIагъэкIхэм нэмыщIауэ, иджы дыдэ ящI хъуа шхыныгъуэхэри (кхъуей, кхъуейлъалъэ, шху, шэ, шатэ, тхъу, тхъуцIынэ, дэлэн, хьэлывэ).  Къызэхуэсахэм ирагъэлъэгъуащ дэлэн зэращI щIыкIэр. ПщэфIэным, а шхыныгъуэм дихьэххэр яфIэхьэлэмэту абы кIэлъыплъащ.

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым иджыблагъэ щызэфIэкIащ Ломоносов Михаил и цIэр зезыхьэ, Мэзкуу къалэм дэт къэрал университетым биологиемкIэ и къудамэм и 3-нэ курсым щеджэхэм я практикэ лэжьыгъэхэр.

Ди фIэхъус зэхыкIэм и лъабжьэщ хабзэр. Ахэр лIэужьыгъуэ-лIэужьыгъуэурэ зэщхьэщокI. ГъуэгурыкIуэм жепIэр, гуп ухыхьа нэужь, нэхъыжьхэм уащыхуэзэкIэ фIэхъус зэрыпхыр зэтеухуэркъым, псалъэм папщIэ. Дэтхэнэ фIэхъус хыкIэми щIэлъщ лъэпкъ гупсысэрэ щIагъыбзэрэ. А гупсысэр куущ, куэдрэ утепсэлъыхьыфынущ. КIУРАШЫН БетIал «Ди фIэхъусхэр» жиIэу итхауэ щытар теухуащ ижь-ижьыж лъандэрэ ди лъэпкъым къыдэгъуэгурыкIуэ фIэхъус хабзэхэм. Къыхегъэщ, ар лъэпкъым и дуней тетыкIэм къыгуэхыпIэ имыIэу зэрепхар икIи абы дызэригъэдахэр.

ШколакIуэхэм я гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэ лъэхъэнэм,  сыт щыгъуи хуэдэу,  еджапIэхэм щокIуэкI ухуэныгъэ-зэгъэпэщыжыныгъэхэр. Апхуэдэу Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ  курыт школхэми щIэгъэхуэбжьауэ щокIуэкI еджапIэхэмрэ гъэсапIэхэмрэ гъэ еджэгъуэщIэм хуэгъэхьэзырыжыным хуэгъэпса лэжьыгъэхэр.

Зеикъуэ  къуажэшхуэм дэт курыт еджапIэ №3-ри ящыщщ ухуэныгъэ-зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэшхуэхэр щрагъэкIуэкIхэм.  Ахэр зэфIах «Егъэджэныгъэм зегъэужьын»  федеральнэ программэм ипкъ иткIэ. 

«Зэманым декIур лIыфIщ» - жыхуиIэращ. АтIэ, мис апхуэдэу зэманым зыщихъуэжым, лэжьыгъэ зымыгъуэту къэна цIыхухэм бэзэрыр я хэкIыпIэ хъуащ. ЛъэхъэнэщIэм къыдэунэхуа жармыкIэ-бэзэр хьэрычэтыр цIыхубзхэм нэхъ къехъулIэу къыщIэкIащ, ди нэгу зэрыщIэкIщи.

«Улахуэр и чэзум къыдату IэнатIэ гуэр дыIуту щытамэ нэхъыфIт», - бэзэрым тетхэм ящыщу апхуэдэу жызыIэри мащIэкъым. Лэжьыгъэ къэзыгъуэту къытекIыжахэри щыIэщ. Мыдрейхэр, унагъуэр зыхагъэпсэукIыфын хуэдиз улахуэ къыщахьыфын лэжьапIэ къызэрамыгъуэтыфым къыхэкIыу, бэзэрым къытонэ.

Куэдым ящIэркъым сурэтыщI цIэрыIуэ Да Винчи Леонардэ IуэтэжакIуэ Iэзэу, псысэ, хъыбар кIэщI цIыкIухэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа тхакIуэуи зэрыщытар. ЩIагъыбзэ куу зыщIэлъ  и тхыгъэ кIэщIхэми абы и цIэр фIыкIэ ягъэIуащ, и сурэтхэм къыхуахьа пщIэми къыхигъэхъуащ.

Бадзэуэгъуэм и 29, бэрэжьей

Къаплъэным и дунейпсо махуэщ

1941 гъэм къалъхуащ щIэныгъэлI, адыгэхэм я мэкъумэш, ботаникэ щэнхабзэр джыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа Хьэкъун Барэсбий.

1945 гъэм къалъхуащ Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и журналист Сэхъутэ Нурбий.

1947 гъэм къалъхуащ Сирием щыщ дзэ къулыкъущIэ, жылагъуэ лэжьакIуэ, генерал-майор, СХьР-м и Адыгэ ФIыщIэ хасэм и тхьэмадэм и къуэдзэ Къэбэрдей Аднан.