Календарь событий

Телъыджэ гуэру ди зэманым къэсащ Да Винчи Леонардэ и тхыгъэ манускрипт лъапIэхэр. Абы и литературэ щIэиныр напэкIуэцI мини 7-м щIегъу, ар зылъэгъуахэм къызэраIуэтэжымкIэ, сурэтыщӏ цӏэрыӏуэм и тхыгъэхэр елӏалӏэу, егугъуу напэкIуэцIым къытринащ.

Да Винчи Леонардэ и Iуэтэж кIэщIхэм къыщыгъэлъэгъуар махуэ къэс ди гъащIэм къыщыхъу Iуэхугъуэ гуэрщ, акъыл, Iущыгъэ, губзыгъагъэ къызыхэпхынщ. Нобэ фи пащхьэ идолъхьэ абыхэм ящыщ зыбжанэ. Ахэр зэридзэкIащ тхакIуэ Хьэту Пётр.

Зэчийр цIыхум къыдалъхурэ ар и егугъуныгъэкIэ и гъащIэм щызригъэхъулIэрэ зэхэдгъэкIыну дыщыгупсысэ щыIэщ. Абы теухуа зы Iуэху еплъыкIэ гъэщIэгъуэн иджыблагъэ дрихьэлIащ, КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ Тхьэгъэзит Зубер зы интервьюм щыжиIэгъауэ.

Бгырыс лъэпкъхэм къахэкIа щIэныгъэлI щэджащэхэм ящыщ зыщ адыгэ лъэпкъым и тхыдэм щIыпIэ ин дыдэ щызыубыд Нэгумэ Шорэ. Ар Жыцу псы Iуфэм Iуса адыгэ къуажэ цIыкIум 1794 гъэм къыщалъхуащ. КъызыхэкIар уэркъ унагъуэщ. И сабиигъуэм къуажэм дэт муслъымэн еджапIэм щIотIысхьэ, абы хьэрыпыбзэмрэ къурIэнымрэт зыхурагъаджэр.

Щхьэ, пщэ лышх узыфэ лIэужьыгъуэхэм хабжэ нэм, тхьэкIумэм, жьэ кIуэцIым, щитовиднэ железам, тэмакъым, жьэ пхъэбгъум, нэкIум, щхьэфэм, пщэм къеуалIэхэр. Лышх узыфэу щыIэм я проценти 10-р еубыд мы лIэужьыгъуэхэм, нэхъыбэми ахэр зэфыкIыр цIыхухъухэрщ.

ЦIыхухэр зэрызэмыщхьым дэтхэнэ зыми гъащIэм япэ щригъэщыр къыхрегъэх. Бын зи куэдым мылъкур фIэнэхъапэщ, мылъку зи куэдым абы пщIэ къыхущIэкIыну хуейщ. Зэщхь дызыщIыр псори дызэрыпсэумрэ дызэрылIэжынумрэщ. 
«ЦIыхухэр лIэужьыгъуищу зэхедз: губзыгъэхэр, ныкъуэделэхэр, делэ дыдэхэр. Губзыгъэм и къарур дунеягъэми ахърэтми ятрегъэкIуадэ. Ныкъуэделэр е дунеягъэм, е ахърэтым фIэкIа телажьэркъым. Делэ дыдэм а тIури къыфIэмыIуэхуу, и щхьэр трегъэу» - мы жыIэгъуэ цIэрыIуэр щыпщыгъупщэ махуэ къыпхуимыхуэмэ, нэхъыфIщ. 

Къэралым жыджэру зыхуегъэхьэзыр фокIадэм екIуэкIыну Хэхыныгъэхэм. Дэтхэнэ зы партми жылагъуэр къегъэгугъэ псэукIэр зылъахъэ лъэпощхьэпохэр IуигъэкIуэтыну, цIыхубэр зыщыгугъ лъэныкъуэхэр игъэзэкIуэну. «Урысей зэкъуэтым» дзыхь хуэзыщIхэр щогугъ а партым къызэригъэпэжынум.

«Урысей зэкъуэт» партым и лъэпкъ программэр лэжьыгъэшхуэ зытекIуэда дэфтэрщ. УФ-м и Президентым къэралым къыпэщылъ къалэну къилъытэхэмрэ абы къыхихыпхъэ унэтIыныгъэу игъэувхэмрэ тохуэ партым и Программэр лъабжьэ зыхуэхъуа дэфтэрыр.

Тхыгъэ купщIафIэ куэд и Iэдакъэ къыщIэкIащ Жаным Борис. Абыхэм ящыщщ «А махуэм» повестыр, ар тхылъ щхьэхуэу 1972 гъэм дунейм къытехьащ. Тхыгъэр Iыхьэ-Iыхьэурэ гуэшащ, языхэзми псалъащхьэ щхьэхуэ яIэжу. 
Повестым къыщыIэта Iуэхугъуэр щекIуэкIыр Жыланцу къуажэрщ, къыщыгъэлъэгъуэжар Хэку зауэшхуэм къиша нэщхъеягъэрщ, гуауэрщ, цIыхухэм ятелъа бэлыхьымрэ хьэзабымрэщ, мамыр псэукIэр зэфIэгъэувэжыным папщIэ яхузэфIэкI къамыгъанэу текIуэныгъэм зэрыщIэзэуарщ. 

ФокIадэм и 1, гъубж

♦ЩIэныгъэхэм я махуэщ

♦Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Къэралыгъуэм и махуэщ.

♦Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Конституцэм и махуэщ.

♦Дзэ щIыхьым и къалэ, КъБР-м и щыхьэр Налшык и махуэщ.

♦1969 гъэм урыс пащтыхь Иван IV и щхьэгъусэ, Идар Темрыкъуэ ипхъу Гуащэнэ (Марие) дунейм ехыжащ.

♦1674 гъэм адыгэпщ Муцал и къуэ Къасболэт и дзэм Азов и деж тыркудзэр щызэтрикъутащ.

 Къэралым жыджэру зыхуегъэхьэзыр фокIадэм екIуэкIыну Хэхыныгъэхэм. Дэтхэнэ зы партми жылагъуэр къегъэгугъэ псэукIэр зылъахъэ лъэпощхьэпохэр IуигъэкIуэтыну, цIыхубэр зыщыгугъ лъэныкъуэхэр игъэзэкIуэну. «Урысей зэкъуэтым» дзыхь хуэзыщIхэр щогугъ а партым къызэригъэпэжынум. 
 «Урысей зэкъуэт» партым и лъэпкъ программэр лэжьыгъэшхуэ зытекIуэда дэфтэрщ. УФ-м и Президентым къэралым къыпэщылъ къалэну къилъытэхэмрэ абы къыхихыпхъэ унэтIыныгъэу игъэувхэмрэ тохуэ партым и Программэр лъабжьэ зыхуэхъуа дэфтэрыр.