Календарь событий

09 сентября 2026

Уэрэдхэр – анэдэлъхубзэкIэ

КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и фондым щекIуэкIащ «Си анэдэлъхубзэ – си псэ» зэхыхьэр, Урысейм и Лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэхэм я махуэм ирихьэлIэу къызэрагъэпэщар.

ЗэIущIэм жыджэру хэтащ КъБКъУ-м педагогикэмкIэ, психологиемрэ физкультурно-спорт егъэджэныгъэмкIэ и институтым и егъэджакIуэхэмрэ студентхэмрэ, Налшык и «Днипро», «Сябры», «Нарспи» лъэпкъ щэнхабзэ центрхэм щыщхэр.

Анэдэлъхубзэхэм я махуэшхуэр ягъэлъапIэ

Урысейм и лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэхэм я махуэр япэу мы гъэм фокIадэм и 8-м ягъэлъэпIащ. Къэрэшей-Шэрджэсым абы ирихьэлIэу щатхащ республикэм щыпсэу лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэхэм теухуа я V лъэпкъыбэ диктантхэр.

Къэрал махуэшхуэр – Урысей Федерацэм ис лъэпкъхэм я Анэдэлъхубзэхэм я махуэр - УФ-м и Президент Путин Владимир 2025 гъэм щэкIуэгъуэм и 4-м къыхилъхьащ, къэралым и лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я анэдэлъхубзэхэр яхъумэныкIэ дэIэпыкъун, зрагъэужьын папщIэ.

Чэщей щыкъуу къабзэщ

«ХьэщIэщым щепсыха хьэщIэм и щIопщыр иIыгъыу бысымымрэ абдеж щытхэмрэ ябгъэдохьэри, фIэхъус ярех. Бысымым, «Еблагъэ», - жеIэри, хьэщIэщым щIешэ. ХьэщIэм и Iэщэ-фащэр кIэрылъу хьэщIэщым щIохьэри, бысымым е хьэщIэм и IуэхутхьэбзащIэ щIалэхэм язым хьэщIэм кIэрылъ псори къыIех. ЯпэщIыкIэ и щхьэрхъуэныр, и щIакIуэр, и щIопщыр, и фочыр, кIэрахъуэр, сэшхуэр - апхуэдэ чэзукIэ къыIехри, блыным фIелъхьэ. ХьэщIэм тIысыпIэ ирагъэлъагъуми, бысымым пщIэ хуищIынумэ, лIыжьмэ, езыр занщIэу тIысыркъым. Нэхъыжьыр япэ тIысмэ, и гуапэ зэрыхъунур жреIэ». 

Мэзым щIэсхэм я зэхуэс

Иджыблагъэ дунейм къытехьащ ШэрIужь Аслъэн «Адэжь лъахэм узышэж гъуэгуанэ» зыфIища тхылъыр. Абы ит тхыгъэхэм ящыщщ «Мэзым щIэсхэм я зэхуэс»-р, мэз псэущхьэхэм я зыщIыкIэр къигъэлъагъуэкIэрэ, цIыхухэм я хьэл-щэн зэхуэмыдэхэр нэIурыт зыщыщIар. Дыкъевгъаджэ.

ГЪУЭТ Синэ.

Мэзыпщ пщацэжыр бэшэчыжьми,

Уз бзаджэ гуэр къыпкъырыхьат.

Iэмал зэриIэкIэ зиIыгъми,

Нэхъыбэм абы гу лъатат.

Кхъуэныжьыр Iуащхьэм дэкIуеяуэ,

Ар жьакIуэу псалъэу и гугъэжу,

Псэущхьэу хъуам захуигъэзауэ,

Гупсысэ куум хуэзышар

Адыгэбзэм и тхыбзэ зэхэлъхьэн япэу щIэзыдзар Нэгумэ Шорэщ. Лъэпкъ алыфбейм и зэхэгъэувэным ар яужь щихьар муслъымэн еджапIэр къиухыу, молэуэ лажьэу щыщIидза илъэсхэрщ, нэхъ тэмэму жыпIэмэ 19-нэ лIэщIыгъуэм и 15-20 гъэхэрщ. А илъэсхэм ар хьэрыпыбзэм, тыркубзэм, къэжэрыбзэм фIыуэ щыгъуазэу щыта щхьэкIэ, абы мурад ещI урысыбзэри зригъэщIэну. Апхуэдэ гукъэкIхэр абы пасэу зэрищIам щыхьэт тохъуэ ХьэтIохъущокъуэ зэшитIым – Темырболэтрэ Къэсейрэ – 1815 гъэм Ртищев Р.Ф. зэрызыхуагъэза я лъэIур.

ГъащIэм и пэжыр къэгъэлъэгъуэныр зи пщэрылъхэр

ФокIадэм и 8-р Журналистхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэщ

Илъэс къэс фокIадэм и 8-м дуней псом щагъэлъапIэ Журналистхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэр. Ар щагъэувауэ щытащ Журналистхэм я дунейпсо зэгухьэныгъэм (МОЖ) и IV зэхуэсу 1958 гъэм Бухарест щекIуэкIам, прессэм и лэжьакIуэхэр зэдэууэ зэрылажьэм, хуиту узыхуейм утепсэлъыхь зэрыхъунум и дамыгъэу. Ар зэдагъэлъапIэ журналистхэм, корреспондентхэм, репортёрхэм.

НОБЭ

ФокIадэм и 9, бэрэжьей

♦Дахагъэм и дунейпсо махуэщ

♦1882 гъэм къалъхуащ адыгэ джэгуакIуэ Щхьэлахъуэ Алий.

♦1942 гъэм къалъхуащ шапсыгъ сурэтыщI, Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и художник Хьэпышт Хьисэ.

♦1946 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр Мысрокъуэ Мухьэмэд.

♦1969 гъэм къалъхуащ адыгэ сурэтыщI Гъуэгунокъуэ Мурат.

ДжэбрэIил хахуэм и фэеплъ уэрэд

Димаев Алий (1953 гъ.) - совет музыкантщ икIи композиторщ. Шэшэнми Ингушми я цIыхубэ артистщ, уэрэд 500-м нэс зэхилъхьащ. 1970 гъэхэм Айдамиров Абузар и псалъэхэм Димаевым щIилъхьа макъамэр шэшэн гимну къащтауэ, нобэ цIыкIуми инми яIурылъщ, уеблэмэ кавказыбзэхэмкIэ зэрадзэкIауэ, адыгэбзэкIи щыIэщ.

Ауэ нобэ зи гугъу тщIынур шэшэн уэрэджыIакIуэм къигъэпсэужа, «Лули ДжэбрэIил» уэрэдыжьырщ. Ар теухуащ бийм къыIэщIэкIа адыгэ хьэщIэр къригъэлын папщIэ, зи псэр зыта шэшэн бысымым.

ЩIыналъэхэр ирагъэфIакIуэ

«ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ Тэрч районым и Тамбовскэ къуажэм и курыт еджапIэр къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыж мы махуэхэм. А щIыналъэм щынэхъ ин дыдэхэм ящыщщ а школыр икIи псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэ 5400-рэ еубыд.