Литературэ

Тыркум щыIэ адыгэ къуажэ 800-м щIигъум ящыщщ Анталие къалэм къедзауэ псэу Елэмэ абазэхэ къуажэр. Абы дэсахэм я щыIэкIэ-псэукIэм, адыгэ хабзэу дэлъам, мы щIыналъэм щIыщетIысэхам и щхьэусыгъуэм, къуажэм дэсахэм я унэцIэхэм, цIыху Iущхэу, IэпэIэсэхэу щытахэм я гугъу Едыдж Нихьаи къыщытхуещI «Къэгъэзэгъуэ» тхылъым. 

Тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат Унэрокъуэ Мирэщ мы тхылъым пэублэ псалъэ хуэзытхар. Абы щыщ зы пычыгъуэ: 

(Нарт хъыбар)
Нарт шу гуп епсыхауэ тхьэрыкъуэф Iэнэ бгъэдэсти, Лъэбыцэжьей и хъыбар къэхъеящ. Лъэбыцэжьей тIуащIэм дэст, и лIыгъэ-шыгъэкIэ цIэрыIуэ хъуауэ. И хъыбар къызэрыIукIэ, езыр лIы цIыкIут, шым шэсамэ, уанэкъуапэм къыкъуэщыркъым жыхуаIэм хуэдэт.
Лъэбыцэжьей и лIыгъэ-шыгъэм тепсэлъыхьурэ, нартхэр къызэрыгъэплъащ. Иужьым зы тэджри шэсащ:
– Зи гугъум фигъалIэр псэууэ къыфхуэсхьынщи, фи пащхьэ къизгъэувэнщ, – жери.
Шэсри гъуэгу техьащ. ТIуащIэм нэблэгъауэ, гъуэгущхьэм зы лIы лъахъшэ цIыкIу щрихьэлIащ шур.

Еуэри, жеIэ, Тхьэм псэущхьэу щыIэр къигъэщIри, насыпыр къахуигуэшу хуежьащ: бдзэжьейм псыр къритащ, къуалэмрэ бзумрэ хьэуамкIэ къахуэупсащ, хьэмбылу-бжьэмбылум щIы щIагъыр къахуигъэфэщащ, хьэкIэкхъуэкIэм мэзыр яхухихри, итIанэ мыр къажриIащ:
– Иджы, си тIасэхэ, насыпым я нэхъыщхьэу тIy къэнащ – къарумрэ акъылымрэ. Ахэр фэ къыфхузогъанэри, вгуэшыж! – жиIэри, акъылымрэ къарумрэ зы хъуржыным илъу къахуидзщ аби, езыр уафэм дэкIуеижащ.

Ди республикэм адыгэбзэкIэ къыщыдэкI ди газет закъуэм щIэх-щIэхыурэ къыхуэтхэ ди щIэджыкIакIуэхэм ящыщщ «Адыгэ псалъэм» и ныбжьэгъу пэж, нэхъыжьыфI Къардэн Мухьэмэд. Абы и тхыгъэхэр треухуэ гъащIэм къыщыхъу Iуэхугъуэ хьэлэмэтхэм, дегъэцIыху щапхъэ зытепх хъунухэр. «ЩIакхъуэ Iыхьэ» зыфIища хъыбарыр теухуащ цIыхум хэлъыпхъэ щэн дахэм, гъэсэныгъэ екIум. 

(Къамыгупсыса хъыбар)

Адыгэбзэр фIыуэ елъагъу, лъэпкъ тхыдэм дехьэх Умар Анзор. Тэрч щIыналъэм, Курп Ипщэ къуажэм къыщалъхуащ, и IэщIагъэкIэ юристщ. Мы зэманым Украинэм щекIуэкI дзэ Iуэху хэхам щыIэщ. ЩIалэм адыгэбзэкIэ усэхэр етх Хэкум, анэм, къуажэ гъащIэм, лъэпкъым теухуауэ.

Тхьэхэм я хъуэхъум и гур хегъахъуэри, Мардыкъуэ мэхъуапсэ телъыджэ гуэр къигъэщIыну. Ар Уэтхьэ деж макIуэри, игу илъыр хуеIуатэ:

Адыгэ хъыбархэмрэ таурыхъхэмрэ гъэщIэгъуэну къыщыгъэлъэгъуащ мэз, унагъуэ псэущхьэхэр. Ахэр мэпсалъэ, бзаджагъэ йокIуэ, зэпоуэ. Псэущхьэхэм я хьэл-щэнхэмкIэ къызэпкърыха мэхъу фIымрэ Iеймрэ, насыпым, къулеягъэм, нэгъуэщI хъугъуэфIыгъуэхэми я Iэмалхэр. ДАДЭ Адэлбий итхыжахэм ящыщщ «Доныжь цIыкIу и бжэнибгъур» хъыбарыр. ЩIагъыбзэ гъэщIэгъуэн хэлъщ мыбы лъэщагъым, акъылым, IэкIуэлъэкIуагъэм теухуауэ.

ГЪУЭТ Синэ.

Iэщыж Борис и тхыгъэхэм нэхъыбэу лъабжьэ яхуэхъуар сыт щыгъуи гъащIэм щызэпэщIэт фIымрэ Iеймрэ цIыхухэр зэрагъэувэ щытыкIэ зэхуэмыдэхэрщ. Абыхэм ящыщ дэтхэнэми зы гупсысэ гуэрым утришэу, гъащIэм ухуигъэIущу апхуэдэщ. Нэхъыщхьэращи, Борис и рассказхэм щыгъуазэ зыхуэпщIа нэужь, уи фIэщ мэхъу тхакIуэм и IэдакъэщIэкIхэр ди литератруэм хэтын зэрыхуейри, ахэр щIэджыкIакIуэхэм гунэс зэращыхъунури.

Тхьэхущынэ Ланэ.

Хьэжкурий