Щэнхабзэ

КъызэднэкI илъэсым и кIэухым иджыри зы адыгэ фильм дунейм къытехьащ. Мейкъуапэ щагъэлъэгъуащ АР-м щIыхь зиIэ и журналист, режиссер, сценарист Даур Хъусен триха «Пщы Марыхъу» тхыдэ-художественнэ фильмыр. СыхьэтитIкIэ екIуэкI кином къыщыгъэлъэгъуащ натыхъуеипщым и лIыгъэмрэ и гъащIэ гъуэгуанэмрэ.

Адыгэ Республикэм щыщ сурэтыщI Ачмыжь ФатIимэ и IэдакъэщIэкIхэм къыщыгъэлъэгъуащ адыгэ дуней.

Горький Максим и цIэр зезыхьэ Урыс къэрал драмэ театрым 2022 гъэм и лэжьыгъэр «Хъуромэ романс» гъэлъэгъуэныгъэмкIэ иригъэжьэжащ.

 Урысейм щIыхь зиIэ, Адыгейм и цIыхубэ артисткэ, опернэ уэрэджыIакIуэ гъуэзэджэ Шэгудж Маринэ и макъ гуакIуэмкIэ дуней псор къыдихьэхащ.
Римский-Корсаков и цIэр зэрихьэу Санкт-Петербург дэт къэрал консерваторэр I990 гъэм къиухащ Шэгуджым. Пщащэм и зэфIэкIым гу къылъатэри, ар Мариинскэ театрым ирагъэблэгъауэ щытащ.
Маринэ консерваторэм щыщIэсам егъэджакIуэ Iэзэ, профессор Новиченкэ Татьянэ и гупым зэрыхэхуам и фIыгъэкIэ макъамэм и дунейм и щэху куэд къищIащ, и творческэ гъуэгуанэми а лъэхъэнэращ щIэдзапIэ хуэхъуар а дерсхэращ.

Мэхъэчкъалэ и «Россия – моя история» тхыдэ паркым щекIуэкIащ Урысейм щыпсэу лъэпкъхэм я япэ тхылъ фестивалыр. Абы къыщызэIуахащ Тарки-Тау 2020/2021 тхылъ гъэлъэгъуэныгъэр. Зэхыхьэм саугъэт нэхъыщхьэр къыщихьащ Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм.
Зэхыхьэм тхылъ пщIы бжыгъэхэр ягъэлъэгъуащ, тхылъеджэхэр тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ щаIущIащ, Урысейм и тхылъ тедзапIэхэм я зэгухьэныгъэм хэт, лъэпкъ республикэхэм я тхылъ тедзапIэхэм я унафэщIхэр зэпсэлъащ.

Налшык дэт Лъэпкъ музейм иджыблагъэ  къыщызэIуахащ «Сурэт IэрыкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ». Абы утыку къыщрахьат данэ  щэкI бгъузэкIэ,  цы, шылэ  IуданэхэмкIэ хэдыкIа  сурэтхэр.
      «IэпщIэлъапщIэ дыжьынхэр» проектым хэт  бзылъхугъэхэм  я IэдакъэщIэкIщ мыхэр.  

Урысей сурэтыщI, график цIэ­рыIуэ, УФ-м и цIыхубэ художник, ­ХудожествэхэмкIэ Урысей акаде­мием и академик, профессор, Красноярск дэт ксилографие школыр къы­­зэзыгъэпэща икIи абы и уна­фэщI, 1967 гъэм къыщыщIэдзауэ СССР-ми УФ-ми я Художникхэм я ­зэгухьэныгъэхэм, 1975 гъэ лъандэрэ ди къэралым и Журналистхэм  я ­союзым хэт Пащты Герман и ныбжьыр илъэс 80 щрикъум ирихьэ-лIэу зэхаша Iуэху дахэхэр ди республикэм и къалащхьэм щекIуэкIащ.

МахуитI и пэкIэ Налшык и гъущI гъуэгу вокзалым цIыхуи 100 ­бжыгъэхэм гуапэу къыщрагъэб­лэгъащ Уае Дадэм и мафIэгу гъэ­щIэрэщIар. Ди республикэм къэ­сын и пэкIэ абы гъуэгуанэ кIыхь къызэпичащ, дыгъэгъазэм и 5-м Устюг Иным къыщежьэри, Урысейм и къалэ 37-мрэ зэщIигъэ­хьащ.

Къанщауэ Гъур и мэжджытыр, 1503 - 1505 гъэхэм яухуар, адрейхэм къахэзыгъэщыр кхъэлэгъунэ зэры­хэтырщ. Армырауэ пIэрэ Алыхьталэм и пащхьэ ихьэ­жыным зигу хуэкъабзэ сулъ­тIаным шэхьид лIэкIэр и насып щIэхъуар? Куэдым ­зэ­ращIэщи, Къанщауэ Гъур щыхэкIуэдауэ щытащ ­Мардж-Дэбикъ деж мам­люк­хэмрэ тыркудзэмрэ щы­зэ­пэ­щIэува зауэзэрылIым, и хьэдащхьэм екIуэлIапIэ ­хуэ­хъуари щэхуу къэнащ. Иджы­благъэ ягъэува «МафIэ пащтыхьыгъуэхэр» ­фильмым а тхыдэ Iыхьэр къы­щагъэлъагъуэкIэ, сулъ­тIан Iэл-Гъэури и хьэдэр бийхэм джэгупIэ хуамыщIын ­папщIэ, и щхьэр паупщIу щэхуу щIалъхьауэ къыхощ.