Тхыдэ

Илъэс 215-рэ ипэкIэ дунейм къытехьа ХьэтIохъущокъуэ  Мыхьэмэт-Iэшэ хуэдэу зи пщIэр тхыдэм къыхэлыдыкI лIыхъужь куэд диIэ къыщIэкIынкъым. Ар цIэрыIуэ къудейкъым, атIэ лъэпкъым псэкIэ игъафIэ щэджащэхэм язщ. 

Дэфтэрхэм яхъумащ адыгэлI хахуэр сыхьэтихым къриубыдэу и танкымкIэ нэмыцэ фашисту 50-м щIигъу зэриукIар, топу 5 зэрикъутар, къуентхъыу танки 7, топ 13, автомашинэ 78-рэ дыдейхэм къаIэ­ры­хьэным ар зэрыхэлIы­фIыхьар... Ар Къардэн Къэбард Лэкъумэн и къуэрщ.

ЩоджэнцIыкIу Алий къызэралъхурэ илъэси 125-рэ ирокъу

 ИхъуреягъкIэ зытплъыхьмэ, гупсысэкIэкIи, зыхуэпэкIэкIи, псэлъэкIэкIи зэтемыхуэ цIыху куэд долагъу.  Шынэу, сакъыу, гурыщхъуэ ищIрейуэ щыт цIыхур езым емыщхь псоми егъэгужьей. Ауэ акъылкIэ тегъэщIапIэ быдэ зиIэр фIырыфIкIэ пхуэгъэбэлэрыгъынукъым. ЩIэныгъэлIхэм, цIыху къабзэхэм, гъащIэм дерс къыхэзыхыфхэм уадэгъуэгурыкIуэным псапэ щIыхэлъри арагъэнщ. 

«Кабардинка» къэрал академическэ ансамблыр къызэрызэIуахрэ илъэс 92-рэ хъуащ жэпуэгъуэм и 3-м. КъэфакIуэ гупыр къызэрызэрагъэпэщам теухуауэ дэфтэр пыухыкIахэр щIэлъкъым КъБР-м и архив IуэхущIапIэм. Ауэ, зэрыхабзэщи, сыт хуэдэ художественнэ гупми гъащIэм лъэбакъуэ щичауэ къыщалъытэр ар цIыхухэм япэу щаIущIарщ.

Тхылъымрэ щIэныгъэмрэ нэхъ уалъэIэс зэрыхъуж лъандэрэ, лъэпкъ куэдым я тхыдэр адыгэбзэкIи урысыбзэкIи ятхыжауэ къыдокI. Зи тхыдэр тхылъымпIэм тету яхъумахэм, къэрал дэфтэрхэм къыхэщыжхэм я Iуэхур нэхъ тынш щхьэкIэ, IуэрыIуатэкIэ фIэкIа зи блэкIам щымыгъуазэхэм я гуращэхэр нэхъ зрагъэхъулIэгъуей мэхъу а лъэныкъуэмкIэ. Арагъэнщ Къэхъун къуажэм щыщ Абазэ Леонид и лъэпкъым и блэкIам езым хищIыкIыр тхылъу къыдигъэкIыным тезыгъэгушхуар.  

Хэкум, лъэпкъым епцIыжхэр сыт щыгъуи щыIащ. Ар дыдэр яхужыпIэ хъунущ дзыхь зыхуащIхэм щамыгъэпэж куэдрэ къызэрыхъуми. Псом хуэмыдэу властми политикэми ехьэлIауэ. Щапхъэхэр гъунэжщ.

Япэу уигу къэкIхэм ящыщщ 1973 гъэм и фокIадэм Чили жыжьэм къыщыхъуауэ щытар. Абы щыгъуэм къэралым и президенту щыта социалист Альенде Сальвалор тезыдзар езым къыхуэпэж дыдэу къилъытэу щыта Пиночет Агустэт. Ауэ, ипэкIэ зэрыжытIащи, ар куэдым щыщ зы щапхъэ къудейщ. Псом хуэмыдэу зи гугъу тщIы Iуэхум зиубгъуауэ щытащ етIощIанэ лIэщIыгъуэм и кIэуххэм.

ГъэщIэгъуэнщ

КъызыхэкIа лъэпкъым и лъабжьэ, и къежьапIэ, и тхыдэ зыфIэмыгъэщIэгъуэн щыIэу къыщIэкIынкъым. Адэ-анэм, Хэкум, сабиигъуэм къагъэуш а гурыщIэ къабзэм нэхъ­ри зеубгъу цIыхум щIэблэ игъуэта нэужь. 

Ахъшэ псоми яIэщ: хэт куэдыIуэу, хэти, ди жагъуэ зэрыхъунщи, мащIэ дыдэу. Абы и мыхьэнэми утепсэлъыхьыну делагъэщ. Хэбгъэзыхьмэ, ар хэмыту ди гъащIэр уи нэгу къыщIэбгъэхьэну гугъущ. АрщхьэкIэ, цIыхур дунейм къытехьэри, пIалъэ кIыхькIэ а цIуугъэнэм хуэныкъуакъым. Ахъшэхэр къызыдежьар япэу къэунэхуа къэралхэрщ. Пасэ зэманым зи щхьэ пщIэ хуэзыщIыж апхуэдэ дэтхэнэми езым и ахъшэр иупIэщIу щытащ. Дригушхуэу жытIэ хъунущ адыгэхэр дыкъызытехъукIахэм я къэралу щыта Синдикэми ар щащIу зэрыщытар.