Тхыдэ

КъызыхэкIа лъэпкъым и лъабжьэ, и къежьапIэ, и тхыдэ зыфIэмыгъэщIэгъуэн щыIэу къыщIэкIынкъым. Адэ-анэм, Хэкум, сабиигъуэм къагъэуш а гурыщIэ къабзэм нэхъ­ри зеубгъу цIыхум щIэблэ игъуэта нэужь. 

Ахъшэ псоми яIэщ: хэт куэдыIуэу, хэти, ди жагъуэ зэрыхъунщи, мащIэ дыдэу. Абы и мыхьэнэми утепсэлъыхьыну делагъэщ. Хэбгъэзыхьмэ, ар хэмыту ди гъащIэр уи нэгу къыщIэбгъэхьэну гугъущ. АрщхьэкIэ, цIыхур дунейм къытехьэри, пIалъэ кIыхькIэ а цIуугъэнэм хуэныкъуакъым. Ахъшэхэр къызыдежьар япэу къэунэхуа къэралхэрщ. Пасэ зэманым зи щхьэ пщIэ хуэзыщIыж апхуэдэ дэтхэнэми езым и ахъшэр иупIэщIу щытащ. Дригушхуэу жытIэ хъунущ адыгэхэр дыкъызытехъукIахэм я къэралу щыта Синдикэми ар щащIу зэрыщытар.

Пасэрей библиотекэ телъыджэхэр зэрыщыIам щыхьэт техъуэ хъыбархэмрэ дэфтэрхэмрэ къэсащ ди нобэм. Александрие библиотекэм и закъуэкъым дуней псом щыцIэрыIуэу ди лъэхъэнэм ипэкIэ щыIар. Апхуэдэщ урыс пащтыхьышхуэ Иван Грознэр дунейм ехыжа нэужь уэхбзэх хъуа тхылъ телъыджэхэр. 

ЕтIуанэ дунейпсо зауэшхуэм киноаппаратхэмрэ сурэттеххэмрэ куэду хэлIыфIыхьауэ жыпIэ хъунущ. Совет кинооператорхэр зэуапIэ губгъуэм итт я къалэн ягъэзащIэу, я псэр щати куэдрэ къэхъуу. Кинематографхэм лагъымыр яIыгъыу зэуапIэ губгъуэм илъадэртэкъым, Iэщэр яIэщIэлъу дзэм япэ иттэкъым. Ауэ ТекIуэныгъэ Иным абыхэм я гугъуехьи хэлъщ. ЕтIуанэ дунейпсо зауэр къэхъеиным мазищ иIэжу, Дзэ Плъыжьым и IуэхущIапIэм щрагъэкIуэкIа зэIущIэм унафэ къыщащтащ дзэ Iуэхухэм кIэлъыплъын, тезыхын оператор гуп къызэгъэпэщын хуейуэ. Абы хагъэхьат Ешурин Владимир, Коган Соломон, Штатланд Виктор сымэ.

Лъэпкъым и блэкIамрэ и нобэмрэ ди нэгум къыщIэзыгъэувэ тхыдэджхэм я тхэкIэм елъытащ цIыхубэр и Хэкум зэрыхущытыр.

Ар нэхъ лейуэ наIуэ хъуащ телефоныр тхылъымпIэмрэ къэрэндащымрэ я пIэ зэриувэрэ.

«Шэрджэс» фIэщыгъэм щIэту, Европэм къыщыдагъэкIыу щыта хьэпшыпхэр куэд дыдэ зэрыхъур щIэщыгъуэу къеIуэтэж ди лъэIукIэ Iуэхум нэхъ куууэ зыхэзыгъэгъуэза, «Инджылыз академие» школ гупым и къудамэу Налшык дэтым и унафэщIхэм ящыщ, инджылызыбзэмкIэ егъэджакIуэ Къардэн Линэ.

Дызэрыщыгъуазэщи, Ставрополь крайм хыхьэ Кисловодск къалэм адыгэхэр ноби НартсанэкIэ йоджэ.

Дунейм зэрыпхъуакIуэ зауэ мин 15-м щIигъу щекIуэкIащ. Ауэ игъащIэми къэхъуауэ къы­щIэ­кIы­нукъым адыгэхэр зыхадза зауэ гущIэгъуншэм хуэдэ. Лъэп­къым лъап­сэрыхыр къыхуи­гъэ­кIуащ а зауэм. Къелам и нэ­хъы­ба­пIэр хэкум ирахуащ. Ар зы­фIэ­захуэ ущри­хьэлIэ щыIэщ иджыри къэс. Ауэ пэжыр зыщ: ирамы­ху­лIа­тэмэ, я щхьэр щIрамыг­ъэхьа­тэмэ, фочыпэкIэ хы Iуфэм Iуа­мы­хуатэмэ, кхъухьхэмрэ кхъуафэхэмрэ ира­гуэурэ хым зыпрамышатэмэ, псэм пащI я хэкур зыбгынэн зы адыги къэхъунтэкъым.

Кавказ зауэм Урысей къэралым насыпыншагъэ куэд къыхудэкIуащ. Бгырысхэм ялъ щагъэжа зауэщ ар, ахэр къазэун, дакъузэн папщIэ. Зауэм хисхьэпар адыгэхэмрэ абыхэм я лъахэмрэщ. Адыгэхэм къыкIэлъызэрахьа леймрэ залымыгъэмрэ щIауфэн мурадкIэ, урыс пащтыхьым и къулыкъу-зехьэхэм зауэм и пэжыпIэр ябзыщI зэпытащ, псом хуэмыдэу абы кърикIуа мыгъуагъэхэр. 

Илъэс зыбжанэ ипэкIэ, Сэралъп Мадинэ игъэлажьэ Модэм и унэм сурэт гъэлъэгъуэныгъэ гъэщIэгъуэн къыщызэIуахауэ щытащ: «Миловановэ Татьянэ и сурэттехым къалмыкъ хъанхэр къызэрищыр». ФIэщыгъэм зи цIэр къыхэщ езы цIыхубзыр къыщыпсалъэм, ХьэтIохъущокъуэ Жан и цIэри къриIуат.