Газетхэм дзыхь нэхъ хуащI

Санкт-Петербург илъэс къэс щекIуэкI ЭкономикэмкIэ зэхуэсышхуэм я зым газет-журналхэр къыдэзыгъэкI хьэрычэтыщIэхэр щылэжьа зэIущIи хэтауэ къыщIэкIащ. Печатым елэжь IуэхущIапIэхэм я зэгухьэныгъэм и вице-президент Абов Евгений утыку кърихьат 2030 гъэ пщIондэ газетхэмрэ журналхэмрэ я Iуэхур зэрыхъунумрэ зэманым абыхэм зэхъуэкIыныгъэ яхилъхьэнухэмрэ ятеухуа къэпсэлъэныгъэр. Дауи, экономикэм епха зэхуэсышхуэм мыхьэнэ нэхъ зратар газетхэм къытехуэ тхыгъэхэракъым, атIэ абыхэм къалэжьыф ахъшэрщ.

Лэжьыгъэр нэгъэсауэ пщIэну ущыхуейм деж, ар нэхъыфIу къызэхъулIэхэм уадэплъеиныр губзыгъагъэщ, хамэ къэралхэм къащехъулIэм щыгъуазэ зыпщIынри лейкъым. Китайм къыщыдэкI «Глобал Таймс» IуэхущIапIэм и унафэщIым и къуэдзэ Се Ронгбин тхылъымпIэм тету Китайм къыщыдэкI газетхэм я лэжьэкIэм щытепсэлъыхьым, иужьрей илъэситхум абыхэм я бжыгъэр процент 96-кIэ зэрыхэщIар, къахэхъуэ ахъшэри нэхъ мащIэ зэрыхъуар къыхигъэщащ. Ауэ щыхъукIэ, езы газетхэм я тиражым хохъуэ, сыту жыпIэмэ, нэхъыжьхэр есащ газетым къытехуэ хъыбархэм дзыхь нэхъ хуащIу. АрщхьэкIэ, газет-журналхэр кIуэдыжын шынагъуэ щыIэкъым, Китайм и политикэ щытыкIэм и фIыгъэкIэ. «Китайм, адрей къэралхэм елъытауэ, и партымрэ правительствэмрэ къуажэ пхыдзахэм нэс мэIэбэ, аращи, унафэр псоми ялъэIэсын папщIэ, газетхэр ягъэкIуэдыжынукъым», - жиIащ Ронгбин.

«Шкулёв Медиа Холдинг» IуэхущIапIэр зыгъэлажьэ Шкулёв Виктор шэч къытрихьэркъым газетхэр дяпэкIи зэрыпсэунум, езым игъэлажьэ куэд электроннэ жыпхъэм зэрыхуэкIуам щхьэкIэ къэмынэу. Газетхэм фIыуэ яхэлъыр ахэр тезыдзэхэм зэрызамыхъуэжырщ. Газетеджэхэм езыхэм яцIыху журналистхэм дзыхь хуащIу есащи, дунейм щекIуэкIыр жэуап зыхь гуэрым къабгъэдилъхьэмэ, нэхъ къащтэ, япэрауэ. ЕтIуанэрауэ, я ахъшэ къыущаткIэ, зэбгъаджэри гъэщIэгъуэну, пэжу, удихьэхыу щытын хуейуэ къалъытэ. Шкулёвыр зэреплъымкIэ, щIалэгъуалэм тхылъымпIэм тет газет къызэримыщэхум ахэр кIуэдыжауи абыхэм уасэ ямыIэжуи къикIыркъым. Ардыдэхэр интернетым къиплъхьэмэ, нэм къыфIэнэн хуэдэу зэбгъэзахуэмэ, щIалэгъуалэри къеджэнущ. «Дэ зэ къеджэгъуэу цIыху мелуани 6-7 къызэщIыдоубыдэ, а псори ди гъусэу 2030 гъэм дызэрынэсынум шэч къытетхьэркъым», - жиIащ хьэрычэтыщIэм.

Шкулёвым и Медиа Холдингым 2012 гъэ лъандэрэ зэфIэувэн щIидзащ, Урысейм и къалэшхуэ зыбжанэ къызэщIиубыдэу: Челябинск, Новосибирск, Архангельск, Курган, Краснодар, Ярославль, къинэмыщI куэд. Урысейм иджыпсту щагъэхьэзыр журнал цIэрыIуэхэу «Психология», «Мэри Клэр», «Вокруг света» хуэдэхэр псори зыгъэлажьэр Шкулёвым и IуэхущIапIэрщ. Дауи, псоми яцIыху, къалэшхуэхэм къыщыдэкI газет-журналхэм рекламэкIэ куэд къалэжьыф. Нобэрей IуэхукIэ Шкулёвым Урысейм щегъэлажьэ и IуэхущIапIэм и къудамэ 49-рэ. Мазэм къриубыдэу, абыхэм къызэщIаубыдэ газетеджэрэ интернет-хьэщIэу цIыху мелуани 113-м нэс.

Воронеж къалэм дэт «Прессэ щхьэхуит» IуэхущIапIэм и унафэщI Таранцов Юрий тхылъымпIэм тет газетхэр иджыри куэдрэ, 2030 гъэм иужькIи псэуну къыщохъу. Интернетыр япэ иту къафIэщI щхьэкIэ, тхылъымпIэм традзэхэм иджырей къэщыпыкIэ, бгъэдэлъхьэкIэ Iэмалхэр яIэщи, къыппеуэфыну апхуэдэщ. Псалъэм и хьэтыркIэ, IуэхущIапIэм хыхьэ «Моё» газетым и тхылъымпIэ къыдэкIыгъуэм иджыпстукIэ хэхъуэу процент 60-м нэс иIэщ, рекламэ къудейкIэ процент 25-м нэс къыIэрохьэ. «Дэ зы газетеджи зы интернет-хьэщIи зэрызыIэщIэдмыгъэкIыным дыхэтщ, дыкъызэрагъуэтыфыну Iэмал псоми долIалIэ. УщIэгузэвэн хуейр езы газетхэракъым, ар тезыдзэхэм я пащхьэм иралъхьэ абы и уасэрщ. Газетеджэхэр пфIэзыгъэкIуэдынкIи хъунур а зы закъуэрщ, - жиIащ Таранцовым. - «Сытым щыгъуэ газетхэр щылIэнур?» тхылъыр зытха Мирошниченкэ Андрей и упщIэм и жэуапу къриIуар 2034 гъэрщ, ауэ абы куэдкIэ дыщхьэдэхыну согугъуэ».

Гупсысэ гъэщIэгъуэн уэршэрым къыхилъхьащ Урысейм экономикэмкIэ и школ нэхъыщхьэм (ВШЭ) и профессор Федотов Михаил: «Мэзкуу къалэм нэпсхэр и фIэщ хъуркъым» фильмым хэта лIыхъужьым жиIауэ щытащ: «Зэман дэкIмэ, кинои, театри щыIэжынукъым, телевизорым и закъуэщ къэнэнур». АрщхьэкIэ театрхэри кинохэри щыIэщ, абы щхьэкIэ къэмынэу. Апхуэдабзэу газетхэри щыIэщ, дяпэкIи кIуэдыжынукъым. ТхылъымпIэм тетымрэ электроннэхэмрэ зыр адрейм дэIэпыкъужу аращ, зыр адрейм и пIэ иувэркъым».

СМИ-хэм къатехьэлъэр цIыхухэм зэралъэIэсынырщ, абы къыхэкIыу, тедзэкIэ Iэмал зыбжанэ зэрыщыIэм а къалэныр тынш ещI, Федотовым зэрыжиIэмкIэ. ТхылъымпIэм тет тхыгъэм гупсэхуу, нэм зыкъызэрызыщIидзэм емылъытауэ уеджэ мэхъу. Мыбы псалъащхьэм и мыхьэнэр щынэхъ инщ. «Газетыр газет зыщIыжыр абы итращ, ар зытрадзэ тхылъымпIэ лIэужьыгъуэмрэ къагъэсэбэпа лэчымрэкъым, - жиIащ Федотовым. - Электрон бгъэдэлъхьэкIэм ещхьу, газетым, уигъэбэлэрыгъыу, мыхьэнэ зимыIэр уи нэм къыщIиIуркъым».

Федотовым хуегъэфащэ газет-журналхэр щащэ тыкуэн цIыкIухэр, зэман дэкIмэ, узыхуей газетым е журналым и къыдэкIыгъуэ щхьэхуэр щытебдзэ хъу щIыпIэ хъуну. Пщэдджыжьым газет уеджэныр унагъуэ хабзэу щытащ игъащIэм, ар бгъэкIуэдыж хъунукъым, профессорыр зэреплъымкIэ. Къэралым гулъытэ нэхъыбэ хуищIын хуейщ дэтхэнэ щIыпIэми къыщыдэкI газетхэмрэ журналхэмрэ защIигъэкъуэным.