Хэт и гугъэнт?

           Iуэху еплъыкIэкIэ зэмыщхь цIыхухэри зэгурагъаIуэ псоми я зэхуэдэ бжыгъэхэм. Псом хуэмыдэу ахэр дуней хъурейм къыщыхэбжыкIам деж, жаIэр уи фIэщ умыщIыну Iэмал къыпхуагъанэркъым. 

     ЩIы хъурейм цIыху меларди 7,8-м нэс тету къалъытэ дызэрыт зэманым. Нэхъыбэм я дежкIэ ар бжыгъэу аркъудейщ. Ауэ ар процентищэу къатщтэрэ зэпэтлъытмэ, ди псэукIэм и сурэтыр нэхъ IупщI мэхъу. 

      А процентищэр щIыпIэхэм ятедгуашэмэ, процент 11-р Европэм щопсэу, 5-р – Америкэ Ищхъэрэм, 9-р – Америкэ Ипщэм, 15-р – Африкэм, 60-р – Азием исщ. Процентищэм щыщу 49-р – къуажэхэм щопсэу, 5I-р – къалэхэм.

       АдэкIэ дунейпсо цIыхубэр зэрыпсалъэ бзэхэм зыхуэдгъэзэнщ. Процент 12-р китаибзэкIэ мэпсалъэ, 5-р – испаныбзэкIэ, 5-р – инджылызыбзэкIэ, 3-р – хьэрыпыбзэкIэ, 3-р – индыбзэкIэ, 3-р-бенгалыбзэкIэ, 3-р – португалыбзэкIэ, 2-р – урысыбзэкIэ, 2-р – японыбзэкIэ, процент 62-р  – езыхэм я анэдэлъхубзэмкIэ. 

       ПсэупIэ и лъэныкъуэкIэ зэхэбдзмэ, процент 77-м езыхэм я унэ яIэжщ, процент 23-м щыпсэун яIэкъым.

      АдэкIэ къэпщытэныгъэм зыхуегъазэ цIыхум и шхын зэригъуэт щIыкIэм. Процент 21-м куэдыIуэ яшх, процент 63-м зыхуей псори яшх, процент 15-м яшхын яхурикъуркъым.

       Зы жэщ-махуэм къриубыдэу цIыхум и псэукIэм текIуадэр долларитI иримыкъущ, ди ахъшэкIэ – соми 197-рэ.

      Процент 87-м псы къабзэ ефэну ягъуэт. Процент 13-р зэфэ псыр къабзэкъым е утхъуа фIэкIа ягъуэтыркъым.

     Процент 75-м нобэрей телефонхэр яIэщ. Процент 25-м яIэкъым.

      Процент 30-м интернетыр къагъэщхьэпэф, процент 70-м апхуэдэ Iэмал яIэкъым.

       ЩIэныгъэр къатщтэмэ, проценти 7-м щIэныгъэ нэхъыщхьэ яIэщ, процент 93-р колледжым щеджакъым.

       Дин зэрахьэм елъытакIэ, дунейпсо цIыхубэр мыпхуэдэу гуэшащ: процент 33-р – чыристанхэщ, 22-р – муслъымэнщ, 14-р – индусщ, 7-р – буддистщ, 12-м нэгъуэщI динхэр зэрахьэ,  12-м фIэщхъуныгъэ яIэкъым.   

      ГъащIэм и кIыхьагъым елъытауэ, процент 26-р илъэс 14-кIэ фIэкIа псэуркъым. Процент 60-р – илъэс 15-мрэ 64-мрэ я зэхуакум дунейм йохыж. Процентийр – илъэс 65-м нэхърэ нэхъыжьщ.

      «Ущыпсэун уиIэмэ, уи ныбэ изу ушхэмэ, уефэну псы къабзэ бгъуэтмэ, иджырей телефон къэбгъэсэбэпмэ, интернетым уихьэфмэ, колледж е еджапIэ нэхъыщхьэ къэбухамэ, уэ процентиблым нэмыс ехъулIахэм уащыщщ», - жаIэ мы къэпщытэныгъэхэр езыгъэкIуэкIахэм.

       Проценти 100-м щыщу 8 къудейщ илъэс 65-м нэс псэур. Аращи, а ныбжьым ущIигъуамэ, уигукIэ уарэзыуэ, фIыщIэ пщIыпхъэщ. Уи япэ ища процент 92-м уазэрыхэмыхуари зыщумыгъэгъупщэ. Къыпхуэна дакъикъэ къэс хуэсакъ, зыIэщIумыгъэкI.

         Гу лъытапхъэщ Америкэм щрагъэкIуэкI нэгъуэщI зы къэпщытэныгъэми. ЦIыхум нэхъыбэ дыдэ щыхузэфIэкI ныбжьыр 60-мрэ 70-мрэ я зэхуакурщ. ЕтIуанэ апхуэдэ къару илъыгъуэр илъэс 80-мрэ 90-мрэ я зэхуакурщ. Къару къызыкъуэхыкIэкIэ ещанэ увыпIэм итыр 50-мрэ 60-мрэ я зэхуакурщ. Абы нэмыса цIыхур иджыри зыузэщIыпIэ ихуакъым. 

Нобель и саугъэтыр зратахэм ику иту я ныбжьыр – илъэс 62-рэщ. IуэхущIапIэ нэхъ ину дунейм тетхэм я унафэщIхэм я ныбжьыр – илъэс 63-рэщ.

        «МедицинэмкIэ ИнджылызыщIэм и журнал» къыдэкIыгъуэм къытехуа а бжыгъэхэм къыхощ цIыхум и къару илъыгъуэр ику иту илъэс 60-мрэ 80-мрэ я зэхуакум зэрыхуэзэр. Акъылми  псэми я лъэрызехьэгъуэм илъэс 60-м щIедзэри, а щытыкIэр цIыхур илъэс 80 ирикъухукIэ йокIуэкI. Аращи, илъэс 60, 70 е 80 ухъумэ, уи зыузэщIыгъуэу аращ.  

                                                                             ЧЭРИМ Марианнэ.