Сэ Дыгулыбгъуей къуажэм и 4-нэ (нобэ 10-нэ жыхуаIэр) курыт еджапIэрщ къэзухар. Пэжщ, ныбжьыщIэм зыщыщIригъэхи, еджэныгъэм щемылIалIи, джэгунымрэ сабиигъуэмрэ щыдахьэхыIуи щыIэщ. Апхуэдэхэм деж зы тхьэкIумэм ихьэр адреймкIэ къокIыж жыхуаIэм хуэдэу, зыри уигу пхуиубыдэркъым, лей къуахыу еджапIэм ущIаубыдауэ къыпщохъу, уи гур нэгъуэщI зыгуэрхэмкIэ мэпабгъэ. Ауэ хэтащ си гъащIэм зы егъэджакIуэ, армэм щыIэ сэлэтым и махуэ псор зэрыубзыхуам хуэдэу, дерс дакъикъэ 40-р нэгъуэщI дунейм дыкъыщыхутам хуэдэу дигъэхьрэ, сабиигъуэр дэнэкIэ щыхэтми дымыщIэжу дигъасэу.
Мариешхуэ жыхуаIэу IэпщIэлъапщIагъэм (трудым) дыхуезыгъасэ егъэджакIуэр Шакъ Даниял ипхъут, Къунашхэ я нысэу Дыгулыбгъуей дэст. Ар апхуэдизкIэ цIыхубз щыпкъэт, зэпIэзэрытт, гъэсакIуэ пхъашэти, нэгъуджэр и пэбгым тесрэ и щхьэр лъагэу Iэтауэ коридорым къыщрикIуэкIэ, щIалэ цIыкIуи хъыджэбз цIыкIуи блыным зыкIракъузэрти, цIыхупсэ щызекIуэу умыщIэну щэху къызэрыгъэхъурт. Абы щыгъуэ еджакIуэхэм фIэлIыкI, шынэ, шыIэ, пщIэ, нэмыс, хабзэ яхэлът, нэхъыжьым пэпсэлъэжыныр, жиIэр имыщIэныр и пщIыхьэпIэ къыхэмыхуэу.
АтIэ, Мариешхуэ и дерсхэр щригъэкIуэкI кабинетым нэхъ къабзэ иIэтэкъым а школыр зи инагъым. Зы плIанэпэ деж сабэ къуэлъу плъагъунутэкъым, Iэрыгъадэ, лъакъуэрыгъадэ машинкэ зэмылIэужьыгъуэхэр щIэтти, щхьэж и пIэ иту, хъыдан къабзэ къепхъухауэ, партэхэм зы шэкъэ IэпапIэ имыIэу, Iэмэпсымэу щIэлъыр лъэныкъуэ егъэзарэ сытми и гъэтIылъыпIэ иIэжу апхуэдэт.
ДэкIэ, бзэкIэ, пщэфэкIэ, Iуэху щIэкIэ дигъащIэрт Марие. 5-нэ классым щыщIэдзауэ дджырт а дерсри, япэщIыкIэ дызэрыIэбэн Iэпщэпылъхьэ, IэлъэщI, кIэпхын дигъэдат абы. КъыкIэлъыкIуэу щIагъщIэлъ, жэщ джанэ, кIэ, нэгъуэщIхэри. ИкIи, къызэрапщ, зэрыратхъэ, къызэрыхагъэжым деж къыщыщIэдзауэ псори къыдгуригъаIуэрт, езым дигъэлъагъурт, ар дигъэтхыжырти, итIанэ лэжьэн щIэддзэу арат. ПцIыр сыткIэ щхьэпэ, апхуэдизкIэ хуэIэзэт и IэщIагъэми, хъыджэбз цIыкIу дапщэ классым щIэмысами, зэрыщытым дэкIэ дигъэщIауэ щытащ. ЩIыIунэ IэкIэ зэращI, лэныстэр зэрагъабзэ, къыхабзыкIар зэраIулIэ, ар зэрызрагъапщэ, зэрад, лэжьыгъэр зэфIэкIа нэужь уздэщысар зэрызэлъыIуахыж… Мы дунейм теттэкъым абы димыгъащIэ. Уеблэмэ, ди анэхэмрэ анэшхуэхэмрэ апхуэдизу къыттракъузэтэкъыми, зыгуэру къытщыхъу пэтми, зы псалъэ къыфIэдмыгъэкIыу, Марие жиIэр дгъэзащIэрт.
Абы и закъуэкъым: узэрыдэ машинэр зэрызэпкърылъри, пкъыгъуэ къэс адыгэбзэкIи урысыбзэкIи зэреджэри дигъэцIыхурт. Нобэр къыздэсым сIурылъщ шэцыкуэ, Iэпхъуалъэ, цыпхъ, цыдж, кIэIунэ псалъэхэр.
Иджырей зы адэ-анэм къыпхуамыдэн IэмалхэмкIэ дигъасэрт Марие. Псалъэм папщIэ, еджэнми лэжьэнми димыхьэхыщэу, тIэкIуи щхьэхынэу пIэрэ жыпIэу пщащэ зытIущ къытхэсти, жиIэр къащыгурымыIуэкIэ, дигъэлъэгъуар щахуэмыщIкIэ е унэ лэжьыгъэр ямыщIамэ, «фи Iэр къытефлъхьэт партэм» жиIэрти, метр и кIыхьагъыу пхъэ линейкэшхуэ къызэкъуихырти, абыкIэ я Iэпэм еуэрт. Абы иужькIэ дауэ уемылIэлIэнрэт, умылэжьэнрэт! Хуейми-хуэмейми, къагурымыIуэми, я акъылыр хуэмыщIами, ящIэрт.
Бзылъхугъэм ищIэн хуей псоми дыщигъэгъуазэрт Марие, зэрыжысIащи. ТIэкIу нэхъыжьыIуэ дыхъуа нэужь пщэфIэкIэм дыхишащ ди егъэджакIуэм. Школ щIыбагъым укъекIуэкIмэ щIыхьэпIэ щхьэхуэ иIэт, сытым дежи гъэбыдауи, ар зи пэшри, а бжэр щIыхэлъри къыдгурымыIуэу зэманыр кIуэрт. ПщэфIэн щыщIэддза лъэхъэнэм Марие а бжэм дришалIэри, дунеищIэ къытхузэIуихам хуэдэу, IуигъэзэщIыкIащ. КъызэрыщIэкIамкIэ, ар труд дерсым и пщэфIапIэу арат. ЭлектрокъарукIэ лажьэ хьэку, Iэнэ, шэнт зыбжанэ, хьэкъущыкъу хъумапIэхэр, узэрыIэбэну Iэмэпсымэхэр пщэфIапIэм щIэлът, дигъэщIа псори тетрадым щиттхэжын пэш щхьэхуэ къыпытт. Марие дигъэлъагъурт щIакхъуэр зэрызэпагъэж щIыкIэр, шхыныгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэрапщэфIыр, дыщигъэгъуазэрт дэтхэнэми сэбэпрэ къэуату пылъым.
А гъэ еджэгъуэм и кIэм ди егъэджакIуэм унэ лэжьыгъэ къыдитауэ щытащ щхьэж фIэфI шхыныгъуэр и IэкIэ ипщэфIауэ школым тхьыуэ, а пэшышхуэм дыщызэхигъэсыну. Псоми зыгуэр дгъэхьэзырауэ, дерс нэужьхэм тIэпIыжу дызэрышхэным дыхуэхьэзыру докIуэ. Нэхъ щхьэхынэхэм ящыщу зы пщащэ цIыкIум «бутерброд» фалъэ нехь, джэдыкIэ гъэвам и кугъуэр, бжьыныхур, шатэ жиIэу зэхэпIытарэ, ар щIакхъуэм тецIэлъыжауэ. ИпэжыпIэкIэ, сехъуэпсат ар сшхыну, и мэ гуакIуэм узыIэпишэрт. Ауэ, пщащэ цIыкIум унагъуэ щIакхъуэ Iыхьэхэр Iувышхуэу иупщIэтауэ къыщIэкIати, Мариешхуэр абы къигъэгубжьри, зы цIыху дыхимыгъэIэбэу, бутерброд фалъэр къэзыхьам и нэпситIыр къещэщэхыу иригъэшхыжауэ щытащ, «Iущ урихъунщ! ДяпэкIэ пщIэнщ щIакхъуэр апхуэдизу Iуву зэрамыупщIатэр. Сэ апхуэдэу уэзгъэлъэгъуакъым», - жиIэри.
Еханэ дерсу ирагъэувами, етIуанэ сменэу деджэу щIымахуэ пщыхьэщхьэу дыгувэурэ кIыфI къыттехъуами, дыщылэжьа пэшыр зэлъыIудмыхыжауэ, къабзабзэу лъэгур дымылъэсыжауэ Марие диутIыпщыжыртэкъым.
СызоплъэкIыжри, нобэ зы цIыхум къыпхуидэнукъым IэпщIэлъапщIагъэм дыхуезыгъэсам дызэрыригъэджа щIыкIэр. Ауэ сыт хуэдэ Iуэхуми дыщымышынэу, ди щхьэ Iуэху зетхуэжыфу, пщэфIэнми, жьыщIэнми, тхьэщIэнми, дэнми, ету тедзэнми, унагъуэ зехьэкIэми дыхуэхьэзыру курыт еджапIэр къыдигъэухащ Марие. Сэ сщIэркъым абы и дерсхэр къарукIэ зыхилъхьахэм ягу къызэринэжар, ауэ Марие къыдбгъэдилъхьа гъэсэныгъэм папщIэ фIыщIэ хуэсщIыр сфIэмащIэу сыкъэгъуэгурыкIуащ. Абы и фIыгъэщ, псалъэм папщIэ, сызыхуей фэилъхьэгъуэр зэрысхуэдыр. Пэжщ, си анэми анэшхуэхэми ядэслъэгъуамрэ сагъэщIамрэ мащIэкъым, ауэ Марие и дерсхэр зы къэмынэу си нэгу щIэтщ, и псалъэхэр си тхьэкIумэм итщ, минрэ пхъашэу къытхущытами, фIы защIэкIэ си гум къинэжащ.
«Мариешхуэ жиIэм едаIуэ, абы зэи ущигъэуэнукъым», - къызжиIауэ щытащ си анэшхуэ Къаныкъуэ НэIуцэ. КъытщIэкIиящ, къыдэуащ жысIэу зэи си анэ сыхуэтхьэусыхакъым. Нобэрей психологхэр апхуэдэ зы дерс щIэсамэ, суд Iуэху кърахынут, дауи. Ауэ Мариешхуэ мыхъуамэ, Дыгулыбгъуей и 4-нэ курыт еджапIэм апхуэдиз хъыджэбз IэпщIэлъапщIэрэ лэжьыгъэм щымышынэрэ къыщIэкIынтэкъым. Адыгэбзэмрэ щэнымрэ дыщытешыныхь мы лъэхъэнэ мытыншым Мариешхуэ зырыз курыт еджапIэ къэс яIамэ, зым щхьэкIи дымыгузавэми хъунут…
