ЩIалэгъуалэм Iэмал псори яIэщ

КъБР-м и Парламентым, «Правительствэм ­хухах сыхьэтым» хыхьэу, ЩIалэгъуалэм я унэм (Налшык) зэIущIэ къыщызэригъэпэщащ. 

Республикэм и хабзэубзыху IуэхущIапIэм Егъэ­джэныгъэмкIэ, щIэныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я Iуэ­хухэмкIэ комитетым и жэрдэмкIэ къызэрагъэпэ-ща зэхыхьэм депутатхэр щытепсэлъыхьащ «Къэ­бэрдей-Балъкъэрым щIалэгъуалэм зыщегъэу­жьыным теухуауэ» республикэ законыр зэрагъэ- з­ащIэм.
ЗэIущIэм и пэ къихуэу, хьэщIэхэм зыщрагъэп­лъыхьащ иджыблагъэ Iэтауэ къызэIуаха ЩIалэ­гъуалэм я унэм. IуэхущIапIэм хэтщ бэджэнду къапщтэ хъуну пэшхэр, лъэщапIэхэр, тхыдэ, хэкупсэ клубхэр иIэщ. Мыр я хэщIапIэщ волонтёр центрымрэ «Пашэхэм я зэщIэхъееныгъэ» урысейпсо зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэмрэ. КъБР-м щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр Лу Азэмэт хьэщIэхэр щигъэгъуэзащ зэхэкъутауэ щыта щIыунэм щыщу метр зэбгъузэнатIэ 400-м нэб­лагъэ зэрызэрагъэпэщыжар, дэрбзэр IэщIагъэм зыщыхуагъасэ, ятIагъуэм хьэпшыпхэр къыщы­хащIыкI, макъамэхэр щатх пэшхэр щыIэн хуэдэу.
КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ жиIащ щIэблэр пасэу Iуэхум хыумышэмэ, щIыналъэм зэрызимыужьынур, ар къалъытэу иужьрей илъэсхэм къэралым гулъытэ хэха щIалэгъуалэм зэрыхуищIыр.
«Иджыпсту егъэджэныгъэм къыдэкIуэу, гъэсэныгъэми, щIалэгъуалэр хэкупсэу къэгъэ­хъунми, ди лъапIэныгъэхэм пщIэ хуегъэщIынми ди нэIэ тетщ. А Iуэхухэм гулъытэ хуащI КъБР-м и ­Iэтащхьэми, Правительствэми, республикэм и хабзэубзыху IуэхущIапIэми, адрей IэнатIэхэми, - ­къыхигъэщащ Егоровэм. - Куэд щIакъым, 2020 гъэращ, «УФ-м щIалэгъуалэм я Iуэхухэм теухуауэ» федеральнэ законымрэ «КъБР-м и щIалэгъуалэм зегъэужьыным теухуауэ» законым и редакцэщIэмрэ къызэращтэрэ. Абыхэм къыщылъы­тащ щIалэгъуалэм зэрызаужьынури а Iуэхум епха гу­гъуехь нэхъыщхьэхэри. ЖысIэнуращи, щIэб­лэм дазэрыдэлэжьэну лъагъуэр хэтшащ. Гу лъумытэнкIэ Iэмал иIэкъым абы и лъэныкъуэкIэ ди республикэми къэрал псоми иужьрей илъэсхэм зэ­хъуэкIыныгъэфIхэр къызэрыщыхъуам. Нобэ лъэпкъ пэхуэщIэ догъэзащIэ «ЩIалэгъуалэмрэ ­сабийхэмрэ» фIэщыгъэр иIэу. Зыхуэгъэзар щIэб­лэм я гъэсэныгъэрщ, Iуэху мы­хъумыщIэхэм ахэр пэIэщIэу щыгъэтынырщ. Ар сэбэп хъунущ ди щIалэгъуалэр гъащIэм нэхъ жыджэру хэтынымкIэ, жэуаплыныгъэр зы­хащIэнымкIэ. Къищынэмы­щIауэ, къэралым щIэблэм зэрызаужьынум тегъэщIауэ защIегъакъуэ, ахэр спортым, творчествэм, политикэм, жылагъуэ, волонтёр Iуэхухэм хешэ, я зэманыр щхьэпэу щагъэкIуэн IуэхущIапIэхэр нэхъыбэу ­къахузэIуех. 
Абы и щыхьэтщ нобэ ди зэIущIэр щедгъэкIуэкI мы унэр, Кавказ Ищхъэрэм щIалэгъуалэм я Iуэ­хущIапIэ нэхъ ин дыдэу итыр. ИкъукIэ гъэщIэгъуэну икIи щхьэпэу щIэблэм мыбдеж я зэманыр ­щагъэкIуэфынущ. Нэхъ ипэкIи зэрыжысIащи, иджыпсту щIэблэм щхьэкIэ къэралым ищIэм хуэдиз зэи щыIакъым».
Минист­рыр тепсэлъыхьащ лэжьэн зэрыщIа­дзэрэ зыхуэ­нэсамрэ мы зэманым нэхъ зэгу­гъу­хэмрэ. Ар щхьэхуэу къытеувыIащ щIалэгъуалэр хэкупсэу къэгъэтэджыным, Iуэху мыхъумыщIэ-        хэм хамышэным хуэгъэзауэ зэфIах лэжьыгъэм. Абы зэрыжиIамкIэ, «КъБР-м щIалэгъуалэ по­литикэм зыщегъэужьын», «КъБР-м егъэджэ­ныгъэм зыщегъэужьын», «КъБР-м физическэ щэн­хабзэмрэ спортымрэ зыщегъэужьын» къэ- рал программэхэр ягъэзэщIэным 2024 гъэм сом мелуан 300-м щIигъу хухахащ, 2025  гъэм - сом  мел­уан 270-м щIигъу. 
- КъБР-м и Iэтащхьэм и унафэкIэ, 2022 гъэм ­накъыгъэм и 18-м КъБР-м ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэр къызэрагъэпэщащ. Мы ­зэманым абы IуэхущIапIищ къепхащ: Къалэн куэд щагъэзащIэ щIалэгъуалэ центрыр, КъБР-м волонтёр Iуэхум зыщезыгъэужь IуэхущIапIэр, «Эльбрус» корпоративнэ университетыр. Къыхэгъэщыпхъэщ, «Регион для молодых» щIэб­лэм зэ­рызрагъэужьыну программэхэмкIэ урысейпсо зэ­хьэзэхуэм щэнейрэ текIуэныгъэ къыщызыхьа   щIыналъэ 16-м Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэр ящыщ зэрыхъуар, - жиIащ Лу Азэмэт. - Иужьрей илъэситIым республикэм и ­Аруан, Шэрэдж, Iуащ­хьэмахуэ, Лэскэн, Май, Шэ­джэм районхэми къыщызэIутхащ щIалэгъуалэ центрхэр. Мы гъэм ди мурадщ Бахъсэн районым апхуэдэ IуэхущIапIэ къыщызэдгъэпэщыну. Къищы­нэмыщIауэ, Тэрч районым щыIэ щIалэ­гъуалэ ­центрыр зы­хуейхэмкIэ къызэдгъэпэщынущ, «Эльб­рус» лагерыр къызэ­рызэIутхынум де­лэжьынущ. 
Министрым дыщIигъуащ щIалэгъуалэ центрхэр Дзэлыкъуэ, Прохладнэ районхэм 2026 гъэм къы­щызэIуахыну зэрытраухуэр, Звёзднэ къуажэм сабий-ныбжьыщIэ хэкупсэ лагерь къыщызэрагъэ­пэщыну зэрамурадыр.
Къэпсэлъам упщIэхэр щратым, Егоровэ Татьянэ къыхигъэщащ министерствэм унагъуэщIэхэм, къэрал IуэхущIапIэхэм епха щIалэгъуалэ советхэм хэтхэм я нэIэ тригъэтыныр зэрыфIэкъабы-                   лыр, апхуэдэуи лэжьыгъэми еджэнми димы­хьэх­хэм гулъытэ зэрыхуэщIыпхъэр. 
КъБР-м и Парламентым ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Емуз Нинэ  министрым фIыщIэ хуищIащ ирагъэкIуэкI лэжьыгъэм папщIэ, икIи дыщIигъуащ ЩIалэгъуалэм я унэм библиотекэрэ музей пэшрэ хэтамэ фIы дыдэ зэрыхъунур. 
Апхуэдэуи депутатхэр къытеувыIащ щIэблэр наркотикхэм, мыхъумыщIагъэхэм п­э­IэщIэу щагъэтын папщIэ ирагъэкIуэкI лэжьыгъэм, Iуэху щхьэпэхэм сабий нэхъыбэ къыхашэну иужь зэритыпхъэм. Министрым жиIащ, республикэм и IуэхущIапIэ зэмылIэужьыгъуэхэр я гъусэу, курыт школхэм гъэ къэс къэпщытэныгъэхэр зэрыщрагъэ­кIуэкIыр, ныбжьыщIэхэр зыдихьэх Iуэхугъуэхэр зрагъэщIэн мурадкIэ. Наркотикыр зэрызэраным теухуауэ иужьрей зэманым фильмитI ягъэхьэзыращ, дакъикъэ 30-кIэ дэтхэнэри екIуэкIыу. ­Къи­щынэмыщIауэ, КъБР-м и МВД-м щIыгъуу, ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ министерствэр ­«Киберпатруль» Iуэхум жыджэру хэтщ, Интернетым наркотикым, мыхъумыщIагъэхэм къыщыхуе­зыджэ гупхэр къыщыщIагъэщу.
ЗэIущIэм щыхэплъащ «Сату-экономикэ, щIэныгъэ-техникэ, щэнхабзэ IуэхухэмкIэ, нэгъуэщIхэм-кIи Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Дагъыстэн Республикэмрэ зэрызэдэлэжьэну зэгурыIуэныгъэр убзыхуным и IуэхукIэ» КъБР-м и законым и проектым, «УФ-м административнэ хабзэхэр къыщызэпемыгъэудынымкIэ и кодексым и Iыхьэ 27.13-м зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэным теухуауэ» феде­ральнэ закон №826578-8-м и проектым зэры­пэджэж тхыгъэм, «Урысей Федерацэм ис лъэпкъ­хэм я щэнхабзэ щIэинхэм теухуауэ» фе­деральнэ закон №827867-8-м и проектым. Депутат­хэр хэплъащ нэгъуэщI щIыналъэхэм ягъэ­хьэзыра федеральнэ законхэм я проектхэмрэ жэрдэмхэмри. 
Зэрыхабзэу, зэIущIэм и ­к­Iэухым ягъэбелджылащ КъБР-м и Парламентым и ЩIыхь тхылъ зратынухэр.
БАГЪЭТЫР Луизэ.