Дунейм и къэрал пэрытхэм цIыхухъухэмрэ цIыхубзхэмрэ хуитыныгъэкIэ яку дэлъ зэхуэмыдэныгъэр зэрыщагъэкIуэдыжрэ зыкъом щIащ. Урысейм абы кIэ щритащ иджы ягъэулъий Октябрь революцэм. Абы и фIыгъэкIэ бзылъхугъэ куэд жьэгум къыдэкIри, жылагъуэ гъащIэм жыджэру хыхьащ, гъащIэм и IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм зыкъыщагъэлъэгъуащ. Дэ къэтхьыфынущ ахэр лъагапIэ инхэм зэрынэсыфам и щапхъэ мымащIэ. Ауэ, гъэщIэгъуэныракъэ, иужькIи дыщIэупщIэжынущ жэуапыр ди хьэзыру: атIэ абы къикIрэ ди къэралым (зэкIэ нэгъуэщIхэм я гугъу тщIынкъым) цIыхухъухэмрэ цIыхубзхэмрэ сыткIи щызэхуэдэу? КъикIыркъым. Псом хуэмыдэу политикэм.
Ар къэплъагъун папщIэ жыжьэрыплъэу ущымытми хъунущ. Ухуеймэ, ищхьэкIэ къыщыщIэдзэ, нэхъ уфIэкъабылмэ, ищIагъымкIэ щылъыхъуэ. Iуэху зезыхьэхэм, унафэ зыщIхэм цIыхубзу яхэтыр мащIэ дыдэщ. Къэрал Думэми ФедерацэмкIэ Советми ахэр зэхуэдитIым щыпэжыжьэщ, щIыналъэхэми апхуэдэ щытыкIэ щыщыIэщ. Абыхэм я бжыгъэм хэхъуэнуи фэ теткъым: мы гъэм мэлыжьыхьым и пэм цIыхухэм зэреупщIам кърикIуахэр щыхьэт зэрытехъуамкIэ, процент 26-м я закъуэщ бзылъхугъэхэр политикэм нэхъыбэу хэшэным и телъхьэу къэувар (1998 гъэм а бжыгъэр процент 45-рэ хъурт). Процент 21-м къалъытэ цIыхубзхэр политикэм нэхъри щыгъэмэщIэн е хэмыгъэхьэххэн хуейуэ.
Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэр демографие щхьэусыгъуэхэм ирапх:
цIыхубзыр къызыхуигъэщIар лъхуэн-пIэнырщ, унагъуэ зехьэнырщ, абы и къалэн нэхъыщхьэр сабийхэр узыншэу къигъэхъунырщ. Ауэ ящогъупщэж быныр пIынри гъэсэнри адэхэми я къалэну зэрыщытыр икIи я депутатынри е министр къулыкъу ирахьэкIынри абы зэран зэрыхуэмыхъур.
Къэрал унафэщIхэм я гугъу умыщIыххэ. Дунейм къыщокIуэкI ахэр абы сыт щыгъуи щымащIэ дыдэу. ЦIыхубзхэр къэралыр зехьэным къыхуамылъхуауэ траIуащ. АрщхьэкIэ тхыдэм дигъэлъагъур нэгъуэщIщ. Къэтщтэнти Урысейм зэкIэлъыкIуэу пащтыхьу цIыхубзищ щиIа епщыкIуиянэ лIэщIыгъуэр. Дауи, Анни, Елизавети, Екатеринэ ЕтIуанэри я зэфIэкIкIэ империем хуащIамкIи ауэ жыжьэуи зэхуэдакъым, арщхьэкIэ къэралым зиужьащ. «Европэм зы топ щыуэфынукъым, Урысейм имыщIэу»,- щыжаIар а лъэхъэнэрщ. Ди зэманми щыIащ тхыдэм лъэужь быдэ къыхэзынахэр. А псори щыхьэт тохъуэ цIыхубзхэм къэралыр зезыхьэфынухэр къызэрыхэкIынум. Иджы ауаныщIу къахь Ленин Владимир и псалъэхэр: «Дэтхэнэ унэгуащэми къэралыр зэрихьэфынущ». Дауи, пагъэху абы щIигъужа псалъэхэр: «зыхуеину щIэныгъэ игъуэтмэ, Iуэху зехьэкIэм зыхуигъасэмэ, цIыхухэр къигъэдэIуэфу зыкъигъэлъагъуэмэ».
ЖытIэнщи, дэ къэрал Iэтащхьи, щIыналъэ унафэщIи къэдмылъыхъуэуи диIэщ, арэзыи дыкъащI, зи гугъу тщIыр бзылъхугъэхэми къызыкъуахыфыну зэфIэкIырщ.
Пэжщ, уи нэгу къыщIэбгъэхьэну гугъущ зауэ зэманым цIыхубзыр Iэтащхьэу щытыну, абы и унафэм дзэзешэхэр щIэтыну е Iуэхушхуэ кърихьэжьахэр зэригъэкIуэну. Псом хуэмыдэу зэхэгъэкIыгъуэ, зэблэкIыгъуэ лъэхъэнэхэм. Дэ абы десакъым, десэнуи дыхуейкъым. Арауэ къыщIэкIынущ къулыкъу нэхъыщхьэхэм цIыхухъухэр щытлъагъуныр ди дежкIэ нэхъ къезэгъыу щIыщытри. Абы и мызакъуэу, КъухьэпIэм политикэ утыкум къыщихьэ цIыхубзхэм уигу зыщагъэкI щхьэпсыншагъэ хэлъу мыхьэнэ ин зиIэ Iуэхухэм зэрыбгъэдыхьэмкIэ е абыхэм зыри зэрыхамыщIыкIыр къызэрагъэлъагъуэмкIэ. Щапхъэ жагъуэу къэтхьынщ Евросоюзымрэ НАТО-мрэ ирагъэкIуэкI политикэр зыгъэкIуатэхэм ящыщ фон дер Ляйен. Ар зауэм и джакIуэщ, уеблэмэ езыми тэмэму къыгурыIуэжыркъым дунейр зыхуишэр. Апхуэдэ цIыхубзхэр политикэм ебгъэкIуалIэ хъунукъым. Ди насыпщи, абы хуэдэхэри куэд хъуркъым.
АрщхьэкIэ, зэрыщыту къапщтэмэ, бзылъхугъэр политикэмрэ Iуэху зехьэнымрэ куэду зэрыхэмытыр телъыджэщ. Абы щыгъуэми, Люксембург Рози, Цеткин Клари, нэгъуэщIхэри зыщIэбэнар аращ. ИкIи лъэпощхьэпо гуэри щыIэкъым: цIыхухъухэри цIыхубзхэри хуитыныгъэ псомкIи зэхуэдэщ, хэбгъэзыхьмэ, иужьрейхэм ефIэкIыныгъэ щрат къыхэкIыу. Сыт атIэ зытезыIыгъэр? Щхьэ пэIэщIэ хуэхъурэ ахэр политикэм? Iуэхур здэщыIэр езы политикэр арауэ къыщIэкIынущ. ПсынщIэ дыдэу зызыхъуэж мы дунейм щекIуэкIхэр щалъагъукIэ куэдым, псом хуэмыдэу цIыхубзхэм, нэхъ къащтэ абы хэмыхьэмэ. Уигу зэбгъэжауэ, зыри уфIэмыIэфIыжу укъыщIидзыжынкIэ хъунущ.
ЦIыхухэм зэреупщIам кърикIуахэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, цIыхубзхэм нэхъ зрат хъуащ хьэрычэтыщIэ лэжьыгъэм, цIыкIууи щрети, уи Iуэху зепхуэжмэ, нэхъыфIщ, псори уэ зэролъытар плъагъуу.
Политикэр къыщыкIуэнур нэхъ иужькIэу къыщIэкIынущ.
