«ФIагъ лъагэ зиIэ гъуэгу шынагъуэншэхэр» лъэпкъ пэхуэщIэм къигъэув Iуэхугъуэхэр илъэс зыбжанэ хъуауэ ди щIыналъэм шэщIауэ щызэфIах. Абы къызэщIиубыдэ Iуэхугъуэхэм ящыщщ гъуэгухэм я фIагъым хэгъэхъуэныр, щыIэ мардэхэм хуэгъэкIуэныр, цIыхухэр щызэхэзекIуэ щIыпIэхэм зегъэубгъуныр. Абы ущыфIэкIыжмэ, пэхуэщIэм зыхуигъэувыж къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ цIыхубэм дэлэжьэныр, гъуэгуухуэ лэжьыгъэхэр зэрекIуэкIымкIэ жылагъуэм и Iуэху еплъыкIэхэр къэлъытэныр. Гъуэгухэмрэ цIыхухэр щызэхэзекIуэ лъагъуэхэмрэ зыхуей хуэгъэзэныр, шынагъуэ ямыIэу къызэгъэпэщыныр зыкъомкIэ елъытащ цIыхухэм я еплъыкIэм.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм Транспортымрэ гъуэгу хуэIухуэщIэхэмкIэ и министерствэм «Псэуныгъэр егъэфIэкIуэн» («Инфраструктура для жизни») къэрал программэмрэ абы хиубыдэ пэхуэщIэ щхьэхуэхэмрэ зэрылажьэ щIыкIэм, гъуэгуухуэ IэнатIэм къащехъулIэмрэ щыщIэныгъэ зиIэхэмкIэ цIыхубэмрэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ зэралъэIэсынум, я Iуэху еплъыкIэхэр лэжьыгъэхэм зэрыхалъхьэным иужь итщ. Апхуэдэу къэралым иубзыхуа къэрал мардэхэр тралъхьа гъуэгухэм къызэрыхэщымрэ абыхэм япыщIа лэжьыгъэр игъуэм къызэрырахьэлIар иджыблагъэ къапщытащ къулыкъущIэхэмрэ «ЦIыхубэ фронт» жылагъуэ зэгухьэныгъэм хэтхэмрэ.
«КъБР-м Транспортымрэ гъуэгу хуэIухуэщIэхэмкIэ и министерствэм и IэщIагъэлIхэмрэ гъуэгуухуэ лэжьакIуэхэмрэ ящIыгъуу гъуэгущIэхэр щытралъхьэ е цIыхухэр щызэхэзекIуэ щIыпIэхэр щызэрагъэпэщыж жылагъуэхэм щIэх-щIэхыурэ докIуэ. IэнатIэм щекIуэкI лэжьыгъэхэм ди нэIэ ятетщ, щыщIэныгъэ тлъагъухэр унафэщIхэм яжыдоIэ, Iэмал зэриIэкIэ цIыхум зэран къыхуэхъужын, и ягъэ къызэкIын нэмыщIысыныгъэхэр блэдгъэкIыркъым», – жиIащ Урысейпсо цIыхубэ фронтым Къэбэрдей-Балъкъэрым щиIэ щIыналъэ къудамэм щыщ Къасым Изабеллэ.
Мызыгъуэгум жылагъуэ кIэлъыплъакIуэхэр Дзэлыкъуэ щIыналъэм щыIащ, Балъкъ – Ингушлы псыежэхитIым я зэхуакум дэлъ гъуэгум иращIылIэ лэжьыгъэхэм я Iуэху зыIутыр зэрагъэщIащ. Гъуэгум и кIыхьагъыр километрийм щIегъу, ар Лениным и цIэр зезыхьэ уэрамым ирокIуэ. Уэрамым и бгъуитIымкIэ щIыналъэм и псэуныгъэр къызэзыгъэпэщ IуэхущIапIэхэр тетщ. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, курыт еджапIэхэр, сабий гъэсапIэр, мэжджытыр, сымаджэхэм щыкIэлъыплъ еIэзапIэр, хабзэхъумэхэм я унэр, къуажэм щIыпIэ унафэр щызехьэнымкIэ и IуэхущIапIэр.
Мысыхьэтым ирихьэлIэу гъуэгум лэжьыгъэ зыбжанэ иращIылIэ: уэх зиIэ, еуэкIыпIэ бзаджэхэр къыщыхъу щIыпIэхэм гъуэгурыкIуэхэри машинэзехуэхэри хуэсакъыну къыхуезыджэ дамыгъэхэри щагъэуващ, уэздыгъэ пкъохэр ягъэуващ. Гъуэгуми гъугубгъухэми ятелъ асфальт пIащIэр трахри, геотекстиль иралъхьащ, абы къатитIу зэтелъ асфальбетоныр къызэрытраубгъуэжынум хуагъэхьэзыр.
ЩIыпIэхэм щыIа жылагъуэ кIэлъыплъакIуэхэм гъуэгухэм я фIагъыр зыхуэдэмрэ гъуэгуухуэ мардэхэр зэрагъэзэщIэмрэ къыщапщытащ, щыщIэныгъэ щалъагъу щIыпIэхэм хуаIэ гуныкъуэгъуэхэр къызыхэщ тхыгъэхэр ягъэхьэзырурэ къулыкъущIэхэм я пащхьэ иралъхьащ. Къыхэгъэщын хуейщ КъБР-м Транспортымрэ гъуэгу хуэIухуэщIэхэмкIэ и министерствэм апхуэдэ жэрдэмыр игъуэу къызэрилъытэр, цIыхум и арэзыныгъэр ипэ игъэщыныр нэхъыщхьэу къызэрилъытэр. ЖыIэн хуейщ, иужьрей илъэсхэм къулыкъущIапIэхэм апхуэдэ щыщIэныгъэу зыбжанэ зэригъэзэхуэжащ, икIи, нахуэ зэрыхъуащи, апхуэдэ кIэлъыплъакIуэхэм я нэIэ къыптетыныр лэжьыгъэр фIы и лъэныкъуэкIэ зыунэтIщ, щыщIэныгъэхэмрэ нэмыщIысыныгъэмрэ зыгъэкIуэдщ.
«ЦIыхум и гъащIм и нэъыбээр гъуэгум тету ехь, абыхэм я шынагъэшагъэр къызэгъэпэщыныр, щызекIуэ щIыпIэхэр фIагъ и лъэныкъуэкIэ дагъуэ имыIэу къэIэтыныр узэбакъуэ мыхъун хьэкъщ, ар зыхуей хуэдгъэзэныр ди хьэкъщ. ИпэжыпIэкIэ жыпIэмэ, шынагъэншагъэр къызэзыгъэпэщ фIагъхэр ди гъуэгухэм яхэдмылъхьэмэ, едгъэкIуэкI сыт хуэдэ Iуэхугъуэми мыхьэнэ имыIэу мэхъу. Дэ зыхыдощIэ цIыхубэр къызэрыткIэлъыплъыр, абы къыхэкIыуи жэуаплыныгъэу тхьым и инагъри къыдгуроIуэ», – щыжаIэ КъБР-м Транспортымрэ гъуэгу хуэIухуэщIэхэмкIэ и министерствэм.
