Спорт хъыбархъэр

Зэхьэзэхуэ зэIухам зыкъыщагъэлъагъуэ

Дагъыстэным и Кизилюрт къуажэм щекIуэкIащ киокусинкай-каратэмкIэ республикэм и зэхьэзэхуэ зэIуха. Абы хэтащ, хэгъэрейхэм нэмыщI, Къэрэшей-Шэрджэсым, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Шэшэным, Кърымым, Мэзкуу, Орел къалэхэм я спортсмен, щIалэхэри хъыджэбзхэри зэгъусэу, 240-рэ, абыхэм ящыщу 18-р ди республикэм икIауэ.

Я хьэлъагъ елъытауэ зыхэта гупхэм япэ увыпIэхэр къахьащ Таттаевэ Аминэрэ ЛIыгуащIэ Ислъамрэ.

Дыду Алихъан, Уханов Александр, Терешин Даниил, Щауэ Аскэр, ТIымыжь Беслъэн, Чернов Альберт, Аслъэн Аслъэн, Биткаш Ашшур, Конторин Роман, Шыд Ислъам, Абазэ Кемран сымэ зэхьэзэхуэм хъарзынэу зыкъыщагъэлъэгъуащ икIи етIуанэ, ещанэ увыпIэхэр яубыдащ.

Командэр зэхьэзэхуэм хуагъэхьэзыращ Насыплы ТIэхьир, Ахъмэт Артур, Биткаш Давид сымэ.

Нэхъ шэрыуэр зэхагъэкI

ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 80 зэрырикъум теухуауэ КъБР-м шабзэкIэ нэщанэ еуэнымкIэ и чемпионатрэ пашэныгъэр къэхьыным хуэунэтIа зэхьэзэхуэрэ Налшык къалэм щекIуэкIащ. Абы щызэпеуащ шабзауищэм щIигъу, зи Iэпкълъэпкъым сэкъат зиIэ спортсменхэри яхэту.

Зэхьэзэхуэм кърикIуахэр зэхалъхьэжа нэужь наIуэ къызэрыхъуамкIэ, ди республикэм и спортсменхэм медаль 16 къыхуагъэфэщащ. Япэ увыпIэхэр къахьащ Хьэкъун Алан, Кулюшинэ Янэ, Стрельниковэ Аннэ сымэ. Зи Iэпкълъэпкъым сэкъат иIэхэм я зэпеуэм пашэ щыхъуащ КIыщ Ахьмэд, Балъкъэр Дисанэ, Къардэн Тамарэ сымэ.

Ди командэр зыгъасэр Кулюшинхэ Александррэ Натальерэщ.

Нэгъабэрейм къыкIэроху

Кавказ Ищхъэрэм СтатистикэмкIэ и управленэм къызэритамкIэ, 2025 гъэм и щIышылэм - мэлыжьыхьым Къэбэрдей-Балъкъэрым псэупIэу щаухуащ псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэ мин 259,4-рэ икIи нэгъабэ и апхуэдэ пIалъэм щыIа бжыгъэхэм нэхърэ процент 39,4-кIэ ар нэхъыбэщ.

Къапщытэж пIалъэм къриубыдэу унагъуэхэм яухуащ псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэ мин 236,4-рэ. Ари хуэдэ 1,6-кIэ нэхъыбэщ абы ипэ ита илъэсым яхузэфIэкIам нэхърэ. Къуажэхэм унэу щаIэтащ псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэ мини 157,5-рэ е 2024 гъэм и щIышылэм - мэлыжьыхьым щыIа бжыгъэхэм елъытауэ хуэдэ 1,5-м нэблагъэкIэ нэхъыбэу. 
Ухуэныгъэ езыгъэкIуэкI IуэхущIапIэхэм дызэрыт илъэсым и япэ мазиплIым къриубыдэу псэупIэу яухуащ псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэ мин 23-рэ икIи ар процент 40-кIэ нэхъ мащIэщ 2024 гъэм и апхуэдэ пIалъэм яхузэфIэкIам нэхърэ. 
Мы гъэм и щIышылэм - мэлыжьыхьым фэтэр куэду зэхэт унэу 16 республикэм щаухуащ, псори зэхэту фэтэр мини 2,1-рэ хъууэ, унагъуэхэм - псэупIэу мин 1,7-рэ. 

Африкэ щыжьэми зыкъыщрагъэцIыху

«AfrIcan Full Contact» фIэщыгъэр зэрихьэу Африкэм щыIэ ЮАР-м и Йаханнесбург къалэм щекIуэкIащ киокушин-каратемкIэ дунейпсо зэхьэзэхуэ. Абы щызэпеуащ къарали 8-м я спортсмен 450-м щIигъу. Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам хэту абы щыIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэхэр икIи ехъулIэныгъэфIхэр яIэу къагъэзэжащ.

ЖыпIэнурамэ, килограмм 80 зи хьэлъагъхэм я деж щызэуа Жэмбей Астемыр зэхьэзэхуэм и дыщэ медалыр къихьащ икIи турнирым и зэуакIуэ нэхъыфIу къалъытащ. Абы нэмыщI, килограмм 70 зи хьэлъагъхэм я деж хъарзынэу зыкъыщигъэлъэгъуащ икIи ещанэ щыхъуащ Бахъсэн Темырлан.
ЩIалэхэр зэпеуэм хуэзыгъэхьэзырар КIэш Даутщ. 

«Фэ топ» зэпеуэм макIуэ

ТекIуэныгъэ Иныр къызэрытхьырэ илъэс 80 зэрырикъум трагъахуэу футболымкIэ «Фэ топ» урысейпсо зэхьэзэхуэм и республикэ Iыхьэ Налшык къалэм щекIуэкIащ. Абы щыIащ Бахъсэн къалэм и топджэгу командэхэр икIи я ныбжьыхэм елъытауэ зыхэта гупищым щыщу тIум медалхэр къыщахьащ. 

Бахъсэн къалэм Олимп джэгухэм хэтыфынухэр щагъасэ спорт еджапIэм и командэм япэ увыпIэр щиубыдащ 2010 - 2011 гъэхэм къалъхуахэм ирагъэкIуэкIа зэпеуэм. Быф Жэмал и цIэр зезыхьэ спорт школым и гъэсэнхэм домбеякъ медалхэр къахьащ. Ахэр зыхэтар 2014 - 2015 гъэхэм къалъхуахэм щхьэкIэ ирагъэкIуэкIа зэхьэзэхуэрщ.
Иджы Бахъсэн къалэм олимп джэгухэм хэтыфынухэр щагъасэ спорт еджапIэм и командэр хэтынущ мы гъэм фокIадэм Нижегородскэ областым щекIуэкIыну «Фэ топ» урысейпсо зэхьэзэхуэм и урысейпсо Iыхьэм.
 

Ерчэн Темболэт и фэеплъу зэхашэ

Налшык къалэм и «Гладиатор» спорт комплексым щекIуэкIащ Урысей Федерацэм бэнэкIэ хуитымкIэ пашэныгъэр къыщыхьыным хуэунэтIауэ мы гъэм Улан-Удэ къалэм щызэхэтыну зэхьэзэхуэм кIуэнухэр къызэрыхах зэпеуэ. Ар и фэеплът Къэбэрдей-Балъкъэрым БэнэкIэ хуитымкIэ и федерацэм и тхьэмадэу, къэрал къулыкъущIэу щыта Ерчэн Темболэт. Зэхьэзэхуэм щызэпеуащ Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэ псоми я бэнакIуэ 280-рэ, я ныбжькIэ илъэс 23-м щIимыгъуахэу икIи гупипщIу гуэшауэ. 

«Республикэм и цIыху нэхъыбэ бэнэкIэ хуитым дегъэхьэхыным теухуа къудейуэ щымыту, мы зэхьэзэхуэмкIэ ди спортсменхэр худогъэхьэзыр къапэщылъ зэпеуэхэм. Иджырей зэIущIэм гуп къэс япэ увыпIихыр щызыубыдахэм Iэмал яIэнущ УФ-м пашэныгъэр къыщыхьыным теухуауэ Улан-Удэ щекIуэкIыну зэIущIэм хэтыну икIи абы ахэр щыщIэбэнынущ щIалэгъуалэм я дунейпсо чемпионатым и путевкэхэм. Мы зэхьэзэхуэм ди спортсменхэм ехъулIэныгъэфIхэр зэрыщаIэнум шэч къытетхьэркъым», - къыхигъэщат Къэбэрдей-Балъкъэрым и командэм и тренер нэхъыжь ЗэкIуий Арсен. 
Абы и псалъэм и щыхьэту килограмм 65-рэ зи хьэлъагъхэм я деж щыбанэ Къэжэр Ислъам етIуанэ увыпIэр къихьащ. Апхуэдэ дыдэ зэфIэкIхэр къигъэлъэгъуащ Къалэбатэ Абдули. Абыи дыжьын медаль къыщихьащ килограмм 61-рэ зи хьэлъагъхэм я деж. 
Ди щIалэхэр зэIущIэм хуагъэхьэзыращ Хьэмгъуокъу Беслъэнрэ ЗэкIуий Арсенрэ.
Зэхьэзэхуэм щытекIуа бэнакIуэхэм ирата медалхэм, кубокхэм, щIыхь тхылъхэм къадэкIуэу, Ерчэн Темболэт и къуэхэм, и къуэшхэм, и ныбжьэгъухэм ахъшэ саугъэтхэмкIэ ахэр ягъэпажащ. 

ПщIэ щIэтыным хуокIуэ

2028 гъэм щегъэжьауэ, «Приют II» хьэщIэщым Iуащхьэмахуэ и джабэ нэкIум лэжьэн зэрыщыщIидзэжу, зыгъэпсэхуакIуэ, зыплъыхьакIуэ а щIыпIэм къакIуэхэм пщIэ къыIэхынущ, абы щыщыIэ экологие щытыкIэм ар трагъэкIуэдэн папщIэ. 

Iуащхьэмахуэ лъапэ щыщыIэ экологие щытыкIэм зихъуэжынущ. «Пермит»-кIэ зэджэ Iэмалхэр къыхашэнущ – Iуащхьэмахуэ щыIэну, абы и щыгум дэкIын мурад зиIэу къэкIуэнухэм дяпэкIэ пщIэ ятын щIадзэнущ. «Кавказ.РФ»-мрэ «Iуащхьэмахуэ лъапэ» лъэпкъ паркымрэ ахъшэ къыхэкIыр трагъэкIуэдэнущ езы Iуащхьэмахуэ и инфраструктурэр егъэфIэкIуэным. Минвод къалэм щекIуэкIа Кавказ инвестицэ зэхуэсым ар щыжиIащ «Кавказ.РФ»-м и унафэщIым и къуэдзэ Беккаев Хьиса. 
Къурш джабэм кIэрыт «Приют II» хьэщIэщыр, къызэрагъэпэщыжа иужь, альпинистхэм «куэбжэ» яхуэхъунущ Iуащхьэмахуэ щыдэкIкIэ, къыхигъэщащ абы.
Гу лъывэдгъэтэнщи, Пермит (Permit) системыр щолажьэ къэралым и щIыуэпс хъугъуэфIыгъуэхэр щахъумэ щIыпIэхэм икIи абыхэм укIуэну хуит узыщI дэфтэрхэр къуатын папщIэ, пщIэ щIэптын хуейщ. А хабзэр къэрал куэдым къыщокIуэкI икIи, псалъэм папщIэ, апхуэдэ системэр Тибет лъэпкъ паркым щолажьэ.