ЗэгурыIуэныгъэм лъабжьэ хуэхъуа дахагъэСССР-м, Швейцарием, Франджым зэгъусэу ягъэувауэ щыта «Тегеран-43» фильмыр дунейм къызэрытехьэрэ мы гъэм илъэс 45-рэ ирокъу. Ди къэралым и закъуэ абы цIыху мелуан 50-м щIигъу щеплъащ, ар къагъэлъэгъуэн хуитыныгъэр къэрал пщIы бжыгъэхэм ящэхуауэ щытащ, нобэми хуащI гулъытэр кIэрыхуакъым. Фильмыр политикэ детектив жыхуаIэ жыпхъэм итщ, зыгъэувар Наумов Владимиррэ Алов Александррэщ. Ардыдэхэм Шатров Михаил я гъусэу сценарийри зэхалъхьауэ щытащ. ИпэжыпIэкIэ къэхъуа Iуэхугъуэхэр лъабжьэ зыхуэхъуа фильмыр щIэщыгъуэу зэрызэхагъэувам нэмыщI, кино къэгупсысамрэ тхыдэ теплъэгъуэхэмрэ щызэхэухуэнауэ апхуэдэщ. И фIэщыгъэм зэрыжиIэщи, ар зытращIыхьар 1943 гъэм, Хэку зауэшхуэм и курыкупсэм, СССР-м, Инджылызым, Америкэм я лIыщхьэхэр Ираным и щыхьэр Тегеран зэрыщызэхуэзарщ. Абыхэм я мурадым щыгъуазэ ящIа Гитлер а щыр яригъэукIыну хэту, тIасхъэщIэх гуп игъэхьэзырат, ауэ совет кIэлъыплъакIуэхэм къыщIагъэщри, я мурадхэр кърагъэхъулIакъым. IэкIуэлъакIуащэу зэхагъэува сюжетыр къэралищым щокIуэкI, дуней псом щыцIэрыIуэ артистхэри хэтщ. ЦIыхубзищ къудейщ фильм псом щыджэгур, абыхэм ящыщу тIум я ролхэр зыгъэзэщIар режиссёр Наумовым и щхьэгъусэ Белохвостиковэ Натальещ. КъинэмыщIауэ, фильмым совет тIасхъэщIэхыу щыджэгуащ Костолевский Игорь (Бородин Андрей). Франджы актёр цIэрыIуэ Делон Ален, Голливудым и вагъуэ Юргенс Курт, Джигарханян Армен, Филозов Альберт – апхуэдиз артист цIэрыIуэ щызэтрихьат IыхьитI фIэкIа мыхъу детективым. Зи пщIэр щIэх емыхуэхын теплъэгъуэ къайхъулIащ абы елэжьахэм. Сыт и уасэ Наумовым и лъэIукIэ фильмым и закъуэ хухэхауэ франджы уэрэджыIакIуэ, уэрэдус Азнавур Шарль «ЛъагъуныгъэкIэ гъэнщIа гъащIэ» уэрэдыр зэрызэхилъхьар. ИужькIэ ар урысыбзэкIи, нэгъуэщI бзэ куэдкIи зэрадзэкIыжащ, и дахагъым зэманым хигъахъуэ фIэкIа, хэщIыркъым. Куэдрэ фильмым къыхохуэ Сталин Иосиф зыхэт видео пычыгъуэхэр. Тегеран щекIуэкIа зэIущIэрщ Черчилль Уинстон «Сталинград зыхъумахэм я лIыгъэм пщIэ хуэзыщI» псалъэхэр тетхауэ, инджылыз лъэпкъым къыбгъэдэкIыу, пащтыхь Георг IV и цIэкIэ, мывэ лъапIэхэмкIэ гъэщIэрэщIа маисэр Сталиным щритар. Фильмым Iэзэу щагъэкIэрахъуэ зэIущIэр зытраухуа щэкIуэгъуэм и 30-р Черчилль къыщалъхуа махуэу зэрыщытари. Кино пычыгъуэхэмрэ документ съемкэхэмрэ апхуэдизкIэ Iэзэу зэхагъэувати, артистхэмрэ тхыдэ теплъэгъуэхэмрэ зэхэту фIэкIа къыпщыхъуртэкъым. Наумовым зэрыжиIэжамкIэ, фильмыр Нью-Йорк, Лондон, Париж, Берлин щытрахащ, ауэ Тегеран зэрымыкIуэфынум къыхэкIыу, а къалэм и теплъэр «Мосфильм»-м щызэфIагъэуват, Iыхьэ гуэрхэр Баку щытраха хуэдэуи жызыIэ щыIэщ. Зауэм цIыхупсэм къытринэ фэбжьхэрщ мы фильмым уигу къигъэкIыр. Ар «лъагъуныгъэм теухуащ» пхужыIэн папщIэ, а гухэлъыр къэхъуауэ, щыIауэ, зи гугъу ящI цIыхуитIыр зэплъэкIыжмэ, къащIэжын гуэр ягъэунэхуауэ щытын хуейкъэ? Луни Марирэ Бородин Андрейрэ я гуращэхэр гуращэу къэнэжащ, зауэм нэмыщIамэ, нэгъуэщI насыпкIэ гугъэ хъун хуэдэу уи фIэщ ящIми. Хэку лъагъуныгъэмрэ цIыхум зыхищIэ гурыщIэмрэ щызэпэщIагъэувэу, егъэлеяуэ куущ режиссёрхэм ди пащхьэ къралъхьэ гупсысэхэр. Персыбзэ зэрищIэм къыхэкIыу, щIэпхъаджащIэхэм зэдзэкIакIуэ яхуэхъуа Луни Марирэ совет тIасхъэщIэхымрэ я гухэлъым гъуэгу имыгъуэтыфу, зэфIокIуэдри, илъэс бжыгъэшхуэ дэкIа нэужь зэхуозэж, тIуми ныбжь яIэу, зауэри иухауэ. Режиссёрым упщIэ игъэув хуэдэщ: сыт гъащIэм щынэхъапэр? Уи Хэкур пхъумэныр, хьэмэ узэгуэкIуа цIыхум насып дэбухуэныр ара? Жэуапри хьэзырщ: Мари и кIэм щIэпхъаджащIэхэм яукIыж, щыхьэту къапэувынкIэ мэшынэри. Фильмым еплъым и гур имыкъутыхьыпэу къыщIызэтенэр цIыхубзым и пхъум и ролри Белохвостиковэм зэригъэзащIэрщ. «Фильмыр хьэзыр хъуа нэужь, Ираным щыщ гуэрхэм делъэIури, зэдзэкIакIуэм и ролыр зыгъэзащIэ Белохвостиковэм и персыбзэм едгъэдэIуат, – ягу къагъэкIыжырт режиссёрхэм. - АпхуэдизкIэ ягу ирихьат я нэгу щIэкIари, Тегеран щытраха я гугъащ. «Дэнэ бзэр апхуэдэу фIыуэ щызригъэщIар?» - жаIэурэ щIэупщIэхэрт». Белохвостиковэм и адэр дипломату, и анэр зэдзэкIакIуэу зэрыщытари зыгуэру Iуэхум къыхуэщхьэпагъэнщ. Дахагъэм дунейр къригъэлынущ жызыIа Достоевскэм и гупсысэр мы лэжьыгъэми епхьэлIэфынущ. А Тегеран щызэIущIа лIыщхьэхэм я къэралхэм щыщ актёрхэм я акъыл зэтрагъахуэри, тепщэхэр зэгурыIуэным, мыхъумыщIагъэ зезыхьэм узэкъуэту упэщIэтыным и мыхьэнэри къагъэлъэгъуэфащ. «Лъэпкъ зыбжанэм къыхэкIа актёрхэр, зым и бзэр адрейм къыгурымыIуэрэ пэт, зэгурыIуэу зэдэлэжьащ, зы бзэ яIэныр зэрымыIэмалыншэр ядэплъагъуу», - жаIэж фильмыр зыгъэувахэм. Хъыбар щхьэхуэ хуэфащэщ ищхьэкIэ зи гугъу щытщIа Азнавур и уэрэдым. Лъагъуныгъэ уэрэд а фильмым хэтын зэрыхуейр, дауи, зи щхьэм къихьар режиссёритIрат, ауэ ар Азнавур и пщэм дамылъхьамэ, дунейпсо гъуазджэр а уэрэд дахащэм хэкIыжат. И псалъэхэр зэхэзылъхьар Азнавурщ, макъамэр зытхар Гарваренц Жоржщ. Фильм хьэзырыр ирагъэлъэгъуа нэужь, иужьрейм занщIэу макъамэр къигупсысащ. Азнавур ар зэхихат, фильмыр зэрекIуэкIри жраIэжат, ауэ Белохвостиковэр зригъэцIыхуа нэужьщ «Мы мадмуазелым папщIэ зэхэслъхьэнущ а уэрэдыр» щыжиIар. Уэрэдусым псалъэхэр къигупсыса къудейкъым, езы уэрэдыр дахащэу игъэзэщIащ. ИужькIэ концерт итыху, Матье Мирей и гъусэу концертым и кIэ дыдэм хуигъазэу щытащ. «ЛъагъуныгъэкIэ гъэнщIа гъащIэ» уэрэдыр иныкъуэхэм «МыкIуэдыжын лъагъуныгъэ» цIэр фIащауи урохьэлIэ. Зауэ ирехъу, нэгъуэщI щхьэусыгъуэуи щрет, насыпыр здынэсыфыну лъагапIэм зэрынэмысырщ фильмри уэрэдри зытеухуар. ИтIани, абы и фIыгъэкIэ цIыхум гъащIэр худох. «ЗызымыщIэж гум къимыкIыфа, гузэвэгъуэмрэ нэпсымрэ хэкIуэдэжа защIэщ лъагъуныгъэм и псалъэ псори. А зыращ екIуэлIэжыпIэу къахуэнэр фIы псори зыфIэкIуэдахэм», - къыщыхокIиикI гъащIэм пикIуэта цIыхупсэ хейр Азнавур и уэрэдым. Ауэ езы гъащIэм мыхьэнэ гуэр иIэу къыпфIэзыгъэщIри ар зытеухуам яхуэдэхэрщ.
Поделиться:
Читать также:
22.04.2026 - 16:00 →
Лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм траухуэ
21.04.2026 - 11:57 →
Дохутыр дыхуэныкъуэкъым
19.04.2026 - 11:00 →
Лианэ и IэрыкIхэр
19.04.2026 - 10:00 →
Тетащ дунейм нэфIэгуфIэу
16.04.2026 - 14:37 →
Хабзэрмрэ бзэмрэ и гъуазэу
| ||





