МардэщIэхэм къитIасэу

Гъуни нэзи зимыIэ хъыбархэр щызекIуэ, игъащIэм къэмыхъуа техникэ зыужьыныгъэхэр къыщыхъу лIэщIыгъуэм нобэрей хъыбарегъащIэ технологиехэр дэтхэнэ зы цIыхуми и гъащIэм фIэкIыпIэ имыIэу хэпща щохъу. Абы къыхэкIыу, шэч хэмылъу, гурыIуэгъуэщ: ныбжьыщIэхэр иджырей хъыбарегъащIэ Iэмалхэр къагъэсэбэпыфу егъэсэныр егъэджэныгъэ лэжьыгъэм и къалэн нэхъыщхьэу къоув. Абы ехьэлIа и Iуэху еплъыкIэхэмкIэ къыддогуашэ ХьэтIохъущыкъуей курыт школым и егъэджакIуэ Хьэщэ МуIэед.

«Еджэныр кIэ зимыIэ Iуэхугъуэщи, абы урок нэужьми пыщэн хуейщ. Мыбдежым куэд елъытащ егъэджакIуэм сабийр къызэрыдихьэхыфым, иджырей технологиехэр къигъэсэбэпурэ, щIэныгъэ зригъэгъуэтыным ар зэрыхуигъэушыфым. Егъэджэныгъэм иджырей технологие пэрытхэр куууэ къызэрыхыхьам школ лэжьакIуэхэм Iэмал гъуэзэджэ къарет компьютерыр лъэныкъуэ куэдкIэ шэщIауэ къагъэсэбэпынымкIэ. Апхуэдэхэщ, къапщтэмэ, егъэджакIуэм и щIэныгъэм хигъэхъуэныр, творческэ, къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэм компьютерым и фIыгъэкIэ адэкIи зегъэужьыныр. Компьютерым зэфIэкIыу бгъэдэлъым IэмалыфIхэр уи пащхьэ кърелъхьэ егъэджэныгъэм и нэгъуэщI лъэныкъуэхэми фIы и лъэныкъуэкIэ куууэ захъуэжынымкIэ. Ар къигъэсэбэпу егъэджакIуэр хоплъыхьыф зэрырагъаджэ программэ зэмылIэужьыгъуэхэм икIи, и творческэ IэкIуэлъакIуагъым елъытауэ, езым урокым и Iыхьэхэр (щхьэзакъуэ, къызэрапщытэ, бзэм зэрызрагъэужь, схемэхэр, таблицэхэр, чертежхэр) зэрыригъэкIуэкIыну щIыкIэр еубзыхуф. Апхуэдэ Iуэху зехьэкIэ пэрытым къызэрыгуэкI дерсхэр куэдкIэ нэхъ гъэщIэгъуэн, купщIафIэ, еджакIуэхэр дэзыхьэх ещI. Информацэр нэрылъагъуу, тыншу къыпIэрыхьэу зэрыщытым урокым зэрызыхуэбгъэхьэзыр зэманыр нэхъ мащIэ ещI, зэребгъэкIуэкI щIыкIэри ирегъэфIакIуэ.

Иджырей зэманым къигъэув IэмалыщIэхэр егъэджэныгъэм апхуэдэу хэлъхьэныр хуабжьу сэбэпщ дерсхэр купщIафIэу, хьэлэмэту зэхэлъу егъэкIуэкIынымкIэ. ХъыбарегъащIэ технологиехэр и лэжьыгъэм къыщигъэсэбэпурэ, егъэджакIуэм урокым и Iыхьэхэр теплъэ зэмылIэужьыгъуэхэр яIэу утыкум щегъэлъэгъуэф. Презентацэхэр, нэрылъагъу дидактикэ пособие папщIэу, егъэджакIуэм дэIэпыкъуэгъу нэс къыхуохъу дерсыщIэр цIыкIухэм щагуригъаIуэм деж. Абыхэм сабийм и набдзэгубдзаплъагъэми хагъахъуэ, кIэлъыплъыныгъэ, зэпкърыхыныгъэ зэфIэкIхэм зрагъэужь, ахэр предметхэм нэхъри дрегъэхьэх. Презентацэ материалхэр къэбгъэсэбэп хъунущ темэщIэр щебгъэбыдылIэжкIэ, еджакIуэхэм къэпщытэныгъэ, щхьэзакъуэ лэжьыгъэхэр щагъэзащIэкIэ. АбыкIэ егъэджакIуэм и къалэн игъэзащIэ къудейкъым, атIэ школакIуэхэр хуэIэижь мэхъу презентацэ зэхуэмыдэхэр гъэхьэзырыным, ахэр урокхэм тэмэму къыщыгъэсэбэпыфыным.

Компьютерым и Iэмал пэрытхэр къигъэсэбэпу, егъэджакIуэм зэман нэхъ мащIэ трегъэкIуадэ унэ лэжьыгъэр къипщытэным, темэщIэр етыным, яджар иригъэбыдылIэжыным, къэпщытэныгъэ, практикэ лэжьыгъэхэр иригъэкIуэкIыным. Псалъэм папщIэ, алгебрэ, геометрие, технологие урокхэм графикэ дерсхэр щыщебгъэкIуэкIкIэ, ягъэлъагъуэ слайдхэр дэIэпыкъуэгъу мэхъу еджакIуэхэм темэр тэмэму къагурыIуэнымкIэ.

Апхуэдэу компьютер лэжьыгъэм езы егъэджакIуэми творческэ и лъэныкъуэкIэ зрегъэужь. Презентацэ игъэхьэзыркIэрэ, абы лъэныкъуэ куэдкIэ и зэфIэкI къегъэлъагъуэ: ар сценаристщ, режиссёрщ, художникщ икIи артистщ. Программэ гуэдзэн хэхахэр къигъэсэбэпурэ, слайдхэм я зэкIэлъыхьыкIэр, я бжыгъэр ехъуэж. Абыхэм зэхъуэкIыныгъэхэр хилъхьэурэ, егъэджакIуэм и урокыр езыр зэрыхуейм хуэдэу еубзыху, и гъэсэнхэм ябгъэдэлъ зэфIэкIхэм елъытауэ. Абы Iэмал иIэщ слайд къэс анимацэм и зэфIэкIхэр, гиперссылкэхэр къыщигъэсэбэпыну. Гъэлъэгъуэныгъэ гъэщIэгъуэнхэр зэригъусэм и фIыгъэкIэ, сабийр иджым дехьэх.

ХъыбарегъащIэ технологиещIэхэр егъэджэныгъэм къызэрыщигъэсэбэпыр егъэджакIуэм и зэфIэкIхэм зегъэужьыным и щIэдзапIэ мэхъу. Презентацэр игъэхьэзырыфу, ар урокым къыщигъэсэбэпыфу зригъасэмэ, ар япэ лъэбакъуэу къэплъытэ хъунущ. И методикэ зэфIэкIым елъытауэ, егъэджакIуэм дерсым къыщигъэсэбэпыфынущ хьэзыру тыкуэным къыщыпщэху, интернетым къипх хъу электроннэ зэрырагъэджэ Iэмэпсымэхэр. Курыт школхэм я унафэщIхэм я къалэнхэм хохьэ я лэжьакIуэхэм я зэфIэкIхэм, щIэныгъэм хегъэгъэхъуэныр».

ЕгъэджакIуэ Iэзэр зытепсэлъыхь Iуэхугъуэхэм къадэкIуэу, къыжыIапхъэщ сабий мащIэ фIэкIа зэмыкIуалIэ еджапIэхэри компьютер IэмэпсымэхэмкIэ къызэгъэпэщыным гулъытэ зэрыхуащIыр. Абыхэми пэш щхьэхуэхэр къыщызэIуахащ, иджырей технологием и Iэмалхэм щыхурагъаджэу.         Аращи, хъыбарегъащIэ технологиещIэр егъэджакIуэхэм лэжьыгъэм шэщIауэ къыщагъэсэбэпмэ, школым щIэныгъэлъыхъуэ кIуэ ныбжьыщIэхэм дерсхэр нэхъ яфIэхьэлэмэту, щIэщыгъуэу яджынущ, егъэджэныгъэм и мардэщIэхэм къитIасэ щIэныгъэ яIэу, лъэныкъуэ псомкIи заужьауэ къэхъунущ.