Си лъэпкъым гушхуэныгъэ къысхелъхьэ

19 августа, 2025 - 06:38
Ди республикэм и спортсменхэм ехъулIэныгъэ нэхъыбэ щаIэ спорт лIэужьыгъуэхэм яхохьэ дзюдор. ЖыпIэну ирикъунщ Олимп джэгухэм дыщэ медаль Мудрэн Беслъэн, домбеякъыр Тау Хьэсэнбий сымэ абыкIэ къызэрыщахьар, Гъэунэ Андзор, Джэданэ Алим, Анаев Аслъэн, УнэшхуэлI Аслъэн, Настуев Алим, Хьэбэчыр Мурат сымэ, нэгъуэщI куэди дунейпсо, европей, урысейпсо чемпионатхэмрэ зэхьэзэхуэхэмрэ зэрыщытекIуар, я цIэхэр жыжьэ зэрыщыIуар.
Нобэ фэдгъэцIыхунущ иужьрей илъэсхэм абыхэм къащIэува, ехъулIэныгъэфIхэр утыкушхуэхэм щызиIэ, ауэ нэхъыбэжкIэ узыщыгугъ хъун щIалэщIэ Блий Iэюб. Ар УФ-м и чемпионщ, призерщ, Европэм етIуанэ, дунейпсо чемпионатым ещанэ увыпIэхэр мы гъэм щиубыдащ, «Тажышхуэхэр» тIэу къихьащ. 
Утыкушхуэхэм къихьэн зэрыщIидзэрэ мы щIалэм набдзэгубдзаплъэу дыкIэлъоплъри, и ехъулIэныгъэхэм уагъэгуфIэ зэпытщ. Ауэ нэхъыбэу дызэрыдихьэхар щIыпIэ жыжьэ щыIэу, зэIущIэ нэужьым журналистхэм я упщIэхэм жэуап щаритыжым, медалу къихьу хъуар и анэм зэрыхуишэр зэрыжиIарщ. Насыпышхуэщ апхуэдэ бын уиIэныр! Адэ-анэр зыгъэгуфIэ, абыхэм я дэрэжэгъуэр къэзыIэт, я гур хэзыгъахъуэ быным и гъуэгур сыт щыгъуи зэIухауэ икIи дахэу щытынущ.
Хабзэ тхуэхъуауэ, зэхьэзэхуэхэм Iэюб щытекIуахэм деж ди редакцэм щылажьэхэм - спортым тетхыхьхэмрэ дихьэххэмрэ жыдоIэ: «Блийм аргуэру медаль и анэм хуехь». Зыгуэр къытхэхъуам хуэдэуи догуфIэ.
Иджыблагъэ Iэюб зыхуэзгъазэри тезгъэпсэлъыхьат спортым щиIэ ехъулIэныгъэхэм, дзюдор къыщIыхихам, и мурадхэм, нэгъуэщI Iуэхугъуэ куэдми. АтIэ, абы щыгъуэ сеупщIат медаль дапщэ и анэм къыхуихьами зэзгъэщIэнуи, къызжиIат щэ бжыгъэм ахэр щIимыгъуамэ, зэрымынэхъ мащIэр.
 «Ауэ зэхьэзэхуэшхуэхэм къыщысхьауэ тIу яхэтщ абыхэм, си дежкIэ псом нэхърэ нэхъ лъапIэу. Ахэр мы гъэм екIуэкIа европей чемпионатым и дыжьын, дунейпсо чемпионатым и домбеякъ медалхэрщ», - жиIащ Iэюб. 
 Медалхэр и анэм къыхуишэн щыщIидзар Санкт-Петербург ар щыIэпхъуа 20I3-I4 гъэхэрщ. Ахэр псори къыщихьар ныбжьыщIэхэмрэ щIалэгъуалэмрэ я зэпеуэхэрщ, зэрыжаIэу, балигъхэм яхэзыша медалхэрщ. 
Санкт-Петербург Iэюб кIуэн хуей щIэхъуар абы зыщигъэсэну къыхуагъэлъагъуэрти аращ. ЩIалэм и тренер Гъэунэ Андзор зыкъыхуагъэзэри къелъэIуат, Iэюб абыхэм я командэм хагъэхьэну яфIэигъуэу. ИужькIэ езы тIур зэчэнджэщыжри, унафэ къащтащ Блийр а къалэм кIуэну. Къыхуагъэлъэгъуахэри куэдкIэ нэхъыфIт, езым зэрыжиIамкIи, нобэр къыздэсым, хущIегъуэжакъым.
МедалхэмкIэ къэдгъэзэжынщи, ахэр псори и унэм щыIэщ, и анэм ехъумэ, щыгуфIыкIыу зэрехьэ. 
Медаль псори и анэм къыщIыхуишэм щхьэусыгъуэ иIэщ - Iэюб иджыри цIыкIуу, 2009 гъэм, и адэр машинэ зэжьэхэуэм хэкIуэдащ, армыхъу ари игъэгуфIэнт апхуэдэ саугъэткIэ. 
«Си адэм теухуауэ сщIэжыр мащIэщ, ауэ IэфIу сигу къинэжащ. Си гъусэу тренировкэхэм накIуэрт, зэхьэзэхуэхэм еплъырт, дэтхэнэ зы адэм хуэдэуи, къыздэщIырт, къыстегузэвыхьырт. Абы и ныбжьэгъуахэм къызжаIэж, си къуэр дуней псом и чемпион хъуну сыхуейщ, зэражриIэу щытар.
Мис абы и хъуэпсапIэм нобэ сиIыгъщ, ар си гум илъщ икIи зыщызгъэгъупщэркъым. Абы и хъуэпсапIэр зэрызыIэрызгъэхьэным сыхущIокъу икIи дуней псом и чемпион сыхъумэ, си дежкIэ гуфIэгъуэ тIуащIэу щытынущ ар. Алыхьым жиIэмэ, сыхущIэкъунущ икIи слъэкI къэзгъэнэнукъым зэзгъэхъулIэн щхьэкIэ. Иджыпсту си анэращ къысхуэнари, медалу хъуар абы и цIэкIэ къызохьри изот», - жеIэ Iэюб. 
Адыгэ шхыныгъуэхэр Iэюб зыпищI щыIэкъым, хэплъыхьи ищIыркъым. И анэм хуипщэфIа сыт хуэдэ шхынри фIэIэфIщ. 
Дзюдом щIалэ цIыкIур зышар абы и адэ къуэш Анзорщ. Ар къыхихын хуей щIэхъуар а спорт лIэужьыгъуэм абы щыгъуэ республикэм фIыуэ зэрызыщиужьарт. Ди дзюдоистхэм я цIэхэр дуней псом щыIурт, зэхьэзэхуэшхуэхэм медалхэр къыщахь зэпытт. Мудрэн Беслъэн, Джэданэ Алим сымэт абы щыгъуэ псори зезыхьэр. Ахэр илъагъуурэ дихьэха хъуащ дзюдом. Iэюб и япэ тренер Гъэунэ Андзор нэхъыжьхэм фIыуэ яцIыхурт, зэрытренерыфIыр, зэрыцIыху пэжыр ящIэрти, абы и деж яшащ икIи щыуакъым, зэрыжиIэмкIэ.
 Пэжыр жыпIэмэ, щIалэ цIыкIур дзюдом занщIэу дихьэхакъым, зэрыспорт гугъум къыхэкIыу. Хуэхьэзыртэкъым ар бэнэным. Утыкухэм зыгуэр щигъэлъэгъуэн хуэдэу зыхищIыкIыр мащIэт.
 «Дзюдом и Iэмалхэр зэрызмыщIэм, лъабжьэ гуэр зэрызимыIэм щхьэкIэ, къызэхьэлъэкIырт ар. Мис абдежращ тренерым и мыхьэнэр къыщыбгурыIуэр. Дауэ имыщIами, дзюдом сыхишащ икIи сыдригъэхьэхащ», - къыхегъэщ Iэюб. 
Япэ лъэбакъуэхэр апхуэдэущ зэричар Iэюб. ИужькIэ, 20I4 гъэм, илъэс I7-I8-хэм иту Урысей Федерацэм дзюдомкIэ пашэныгъэр щIалэгъуалэм я деж къыщихьри, абы къаруущIэ къыхилъхьащ, зэрыжаIэуи, зыкъызэкъуихын щIидзащ. Дзюдор абы зэрейр иужькIэщ къыщыгурыIуар, фIыуи щилъэгъуар а лъэхъэнэрщ.
«А текIуэныгъэр къыщысхьам, си гущIэм къыщызэрыIэта гуфIэгъуэр зэрыжысIэну дыдэр сщIэркъым - щытыкIэ хьэлэмэт сиIар нобэр къыздэсым сщыгъупщэркъым. ИужькIэ апхуэдэ гухэхъуэгъуэ зыхэсщIауэ сщIэжыркъым», - къыддогуашэ Блийр.
Иджы екIуэкIа дунейпсо чемпионатым франджы бэнакIуэр къыщIытекIуам щытепсэлъыхьым, жиIащ, зэрешам къызэрыхэкIар.
«Сешауэ арагъэнт, жысIэнущи, сщIэркъым. Зэхьэзэхуэхэр щекIуэкIым деж, ипэкIэ укIуэтэху, къыкIэлъыкIуэ зэIущIэм зыхуэбгъэхьэзырыну къыпхуэнэ зэманыр нэхъ кIэщI хъууэрэ макIуэ. Франджым ипэкIэ сызэбэна, Монголием щыщ дзюдоистым къаруушхуэ тезгъэкIуэдащ. Езыр хэщIыхьарэ щIым хэукIам хуэдэу щытти, гугъу сыдехьащ, схутемыдзэу. Зэман куэд тезгъэкIуэдащ абы, къару мащIи сщIихакъым. Утыкум сикIыжа нэужь дакъикъи I0 – I5 нэхърэ нэхъыбэ дэмыкIыу къыкIэлъыкIуэ зэIущIэм щIидзащ, си къарур зэтезгъэувэжыным сыхунэмысу.
Франджым и гъусэу утыкум сыкъыщихьам, япэ дакъикъэр хъарзынэу езгъэжьат, сызэребэныну щIыкIэу къыхэтха тактикэми сытетт, ауэ адэкIэ къэхъуар сымыщIэу, си Iэпкълъэпкъыр зэуэ зэщIэнащ икIи, сыт сымыщIами, а щытыкIэм сыкъикIыжыфакъым. Аращ псори къызыхэкIар», - игу къегъэкIыж Iэюб.
ИужькIэ «финал цIыкIум» ягъакIуэри, Венгрием и бэнакIуэр алэрыбгъум къыщытридзащ, зыгъэзапIэ иримыту зэщIиубыдэри, имыутIыпщу иIыгъащ. Апхуэдэ щIыкIэкIи, дунейпсо чемпионатым и домбеякъ медалыр къихьащ. Абы щыгъуэ зэIущIэм зыхуигъэхьэзырыну сыхьэт зытIущ ди щIалэм иIати, ар сэбэп къыхуэхъуауэ жеIэ.
Иджыблагъэ дзюдомкIэ дунейпсо рейтинг къагъэщIэрэщIэжам Блийр ещанэу щытщ. Япэ увыпIэр япон бэнакIуэ Нагоямэ Рюдзю иIыгъщ, етIуанэр Франджым щыщ, лъэпкъкIэ куржы Мхеидзе Лукащ. 
Уэ нэхърэ сыткIэ нэхъ лъэщ а щIалитIыр, жысIэу сыщIеупщIам, пыгуфIыкIыу мыпхуэдэ жэуап къызитыжащ: «Уей, сяпэ ахэр щиткIэ, сэр нэхърэ зыгуэркIэ нэхъ лъэщым. Сэ иджыри сызэлэжьын куэд сиIэщ, абыхэм я гугъу иджыпсту сщIынкъым. Ауэ, жысIэнщи, а щIалитIми сатекIуащ. Уапэмылъэщынуи щыткъым, ахэри цIыхуу аращ. УатекIуэфынущ, япи уищыжыфынущ. Си къалэн нэхъыщхьэри аращ нобэкIэ – салъыщIыхьэу сатежыжынырщ». 
Къэхъуркъэ, бэнакIуэ къыппэщIэтыр уэ нэхърэ нэхъ лъэщу къыпщыхъуу, зэIущIэм щIимыдзэ щIыкIэ уи Iэхэр щехуэх, щыжесIам:
«Апхуэдэу утыкум уихьэныр тэмэмкъым. Япэу узэгупсысын хуейр уэ уи зэфIэкIырщ: абыхэм нэхърэ узэрымынэхъ гуащIэмащIэр, уазэрытекIуэфынур уи фIэщ хъужу щытыпхъэщ. Зэхьэзэхуэм ухэтын папщIэ гъуэгуу зэпыпчымрэ къарууэ тебгъэкIуадэмрэ куэд яIыгъщ. Къыдэплъхэм ялъагъур дыщыбанэ зы махуэращ, ауэ зэхьэзэхуэм унэсын щхьэкIэ мазэ бжыгъэкIэрэ пщIэнтIэпсу еткъуэкIыр зыхуэдизыр абыхэм ящIэркъым. Мис апхуэдиз лэжьыгъэ уи фэм дэбгъэхуам уогупсысыжри, пхузэфIэкIыу хъуар утыкум къыщыбогъэлъагъуэ.
Иджыри жысIэжынщи, си хьэрхуэрэгъур сэ нэхърэ нэхъ лъэщщ, жыпIэу, утыкум уихьэ хъунукъым. Сэ сыкъапщтэмэ, сатекIуэн мурад сиIэущ абы сызэрихьэр», - жиIащ щIалэщIэм. 
Олимп джэгухэм я чемпион Мудрэн Беслъэн щыбэнар Iэюб зыхэт хьэлъагъ дыдэрщ. Олимпиадэм и кIэух зэхьэзэхуэм Къэзахъстаным и бэнакIуэ Сметов Елдос ар щыIущIам, ди щIалэм и нэгум зыри къибджыкIыфыртэкъыми, утегузэвыхьу уригъэгупсысырт: ярэби, дыжьын медалымкIэ арэзыуэ арауэ пIэрэ, жыпIэу. Апхуэдэу зызэтепIыгъэнри лIыгъэу къыщIэкIынщ, дауэ уэ абы узэреплъыр щыжесIэм: 
«Беслъэн теухуауэ куэд схужыIэнущ. Ар си щапхъэу щытащ, абы нэмыщI, и гъусэу куэдрэ зызгъэсащ. Егъэлеяуэ бэнакIуэ лъэщщ, Iэзэщ. Къэралым и дзюдоист нэхъыфI дыдэхэм яхэтщ жыпIэми, ущыуэнукъым. Олимпиадэм, дунейпсо, европей, урысейпсо чемпионатхэм, зэхьэзэхуэхэм щытекIуащ. Абы хуэдэхэр лIэщIыгъуитI-щым зэ къэхъуу аращ», - къызитыжащ абы жэуап. 
Зэманыр къедгъэкIэрэхъуэкIыжрэ, фи ныбжьхэмкIэ фызэхуэдэу Беслъэнрэ уэрэ утыкум фыкъихьэмэ, хэт текIуэну къыпщыхъур, жысIэу сыщеупщIам, къыхигъэщащ, нобэр къыздэсым дапхуэдизрэ ахэр зэмыбэнами, зы щыуагъэ закъуи Мудрэным зыIэщIигъэкIауэ зэримыщIэжыр, сыт и лъэныкъуэкIи ар зэрылъэрызехьэр.
ЕхъулIэныгъэ лъагэ спортым ущиIэныр зэлъытар Алыхьышхуэрщ, псори аращ зи къарур, жеIэ Блийм.
«Псалъэм папщIэ, спортсменитI къэсщтэнщи: тIуми зэгъусэу загъасэ, зэхуэдэу мэлажьэ, ауэ зым ехъулIэныгъэхэр иIэщ, адрейм и Iуэхур зыри хъуркъым. Сыт мыбдежым пхужыIэнур: уи щхьэм илъым, уи гупсысэкIэм, дуней тетыкIэм куэд елъытащ. Насыпри хэтщ абы. Ари хэмыту хъунукъым, зэчийри щIыгъуу. Ауэ умылажьэу, гугъу зумыгъэхьу щытмэ, зэчий закъуэкIэ зыри къыпхуэхьынукъым. Пэжщ, абыи куэд иIыгъщ, атIэми, нэхъыщхьэ дыдэр уэ пхузэфIэкIыу хъуар, къанэ щымыIэу, бгъэзэщIэнырщ», - къыддогуашэ и гупсысэхэмкIэ Iэюб.
«Сэ сыкъапщтэмэ, сызэчиифIэ дыдэщ схужыIэнукъым. Псалъэм къыдэкIуэу, зыгъэпсэхугъуэ зэман къызэрыдату, си зэфIэкIым кIэрыхун щIедзэ. ИужькIэ сызэрыта щапхъэм сиувэжын папщIэ, зэманрэ лэжьыгъэрэ сыхуэныкъуэщ. Зэчий гуэрхэри сиIэу къыщIэкIынщ, хэт ищIэрэ, ауэ лэжьыгъэр нэхъыбэщ. 
Ди щхьэ Iуэху зетхуэну зэман тIэкIу къыдатащи, унэмкIэ сыщыIащ, фIыуэ зызгъэпсэхуащ. Ауэ абы щхьэкIэ къэмынэу, зызгъэсащ, си формэр сIыгъащ. ШыщхьэуIум дызэхуэсыжынущи, сызэрыкIуэу, абдежым щыщIэзгъэхуэбжьэжынущ. Мы илъэсым иджыри зы зэхьэзэхуэ къыспэщылъщ», - жеIэ щIалэм. 
Iэюб зыщыщ Урыху къуажэм иджыблагъэ ирагъэблагъэри щагъэлъэпIащ, щаIэтащ. Ар къызэрыщыхъуам теухуауэ мыхэр къыджиIащ: 
«Си къуажэм теухуауэ куэд схужыIэнущ. Си сабиигъуэр абы щысхьащ, гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэр къызэрысу сашэжырти, сыщытхъэрт. Ныбжьэгъу куэд щызиIэщ, нобэр къыздэсым дызэрыIыгъщ. Блий лъэпкъыр езыр къуажэм щыцIыкIукъым. Си гум IэфIу къинэжащ абы щызгъэкIуа си сабиигъуэр, сфIэфIуи иджыри сокIуэж.
Си Iуэхур щымыхъу, зэхьэзэхуэхэм зэкIэлъыпыту сыкъыщыхагъащIэу екIуэкIа зэман гуэр сиIащ сэ. Псори къэзгъанэу щхьэ семыжьэжрэ, жысIэным сынигъэсауэ. Мис а си къуажэдэсхэр абы щыгъуэ къызэрыздэщIам, сызэрагъэгушхуам, зэрызыкъысщIагъэкъуам я фIыгъэ куэд хэлъщ нобэ сызэрыхъуам. Мы Iэмалри къэзгъэсэбэпу, фIыщIэ хуэсщIынут Урыху къуажэ администрацэм и унафэщI ЛIыхъугу Умарбэч и гулъытэ сызэрыщимыгъащIэм, и нэIэ къызэрыстригъэтым папщIэ.
Иджы Урыху сыщрагъэблэгъэжам, икъукIэ си гуапэ къащIащ. Шэч хэлъкъым, апхуэдэм деж нэхъыбэжым узэрытегушхуэм, уи лъэри зэригъэпсынщIэм. Къыспэщылъ зэхьэзэхуэхэм нэхъ ерыщыжу зэрызыхуэзгъэхьэзырын къарурэ гушхуэныгъэрэ къызет абы». 
Мис апхуэдэщ нобэ ди псэлъэгъуа адыгэ щIалэ ахъырзэман, спортым зи гур хуитхьэщIыкIарэ лъагапIэ нэхъ ин дыдэхэм зезыпщыт Блий Iэюб.
ХЬЭЩЫКЪУЕЙ Олег.
  • 22 просмотра
Поделиться: