Хэкупсэ зэхэщIыкIым и джэлэс

Терроризмэмрэ щIапхъаджэгъэхэм япэ­щIэтынымкIэ зэкъуэтыныгъэм и махуэм, фокIадэм и 3-м, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Жылагъуэ палатэм зэIущIэ щхьэпэ щекIуэкIащ. Абы щытепсэлъыхьащ лъэпкъ­хэм ижькIэрэ къадекIуэкI, псэкупсэ мы­хьэнэ зиIэ хабзэ-бзыпхъэхэмрэ щэнхабзэ-тхыдэ и лъэныкъуэкIэ я щIэин дахэмрэ экстремизмэм пэщIэтынымкIэ IэмалыфIу зэрыщытым. 

 

Зэхыхьэм ирагъэблэгъащ КъБР-м и Жы­лагъуэ палатэм районхэм щиIэ и къудамэхэм хэтхэр, властым и IэнатIэ нэхъыщхьэхэм я лIыкIуэхэр, еджапIэ нэхъыщхьэхэмрэ жыла-гъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ я унафэщIхэр. 

Зэхуэсым щытепсэлъыхьащ лъэпкъхэм ижь­кIэрэ къадекIуэкI хабзэ-бзыпхъэ екIухэр щIыналъэм къыщыгъэщIэрэщIэжынымрэ жы­­­лагъуэ зэгурыIуэныгъэм лъабжьэ хуэхъу хуэ­мэбжьымэхэм зегъэужьыжынымкIэ влас­тым и IэнатIэхэм, лъэпкъ-щэнхабзэ, дин зэгухьэныгъэхэм хэтхэм республикэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэр зыхуэдэм. 

ЗэIущIэр къызэIуихащ Жылагъуэ палатэм и тхьэмадэ Берд Хьэзрэталий.

- Осетие Ищхъэрэ - Аланием хыхьэ Беслъэн къалэм 2004 гъэм фокIадэм и 3-м къыщы-    хъуа насыпыншагъэшхуэр псори дызыпэ­мыплъа хьэкIэкхъуэкIагъэ ину къыщIэкIащ. Терроризмэр - хабзэ-бзыпхъэ гуэрым тет дуней еплъыкIэкъым икIи идеологиекъым, атIэ мурад бзаджэхэр зэрызрагъэхъулIэ, цIыхухэр зэрагъэгужьей икIи зэрагъэшынэ Iэмал нэхъ мыхъумыщIэхэм ящыщщ. Псом ди дежкIи нэрылъагъущ нобэрей Украинэм и уна­фэщI-хэри а Iуэхум зэрыхэтыр. Дрищыхьэтщ абыхэм ди къэралым щыпсэухэр гужьеигъуэ ин ха-дзэнымкIи лъэкI къызэрамыгъанэм. Зэхэ-щIыкIыгъуейкъым, я щIыбагъ къыдэту, ахэр зыгъэгушхуэр хэту щытми - ахэр КъухьэпIэ къэ­ралхэм щыIэ щэхурылажьэ гупхэм щыщ­хэмрэ абыхэм ядежьу зауэшыхэмрэщ. Ауэ щыхъукIи, зэрыгурыIуэгъуэщи, жагъуэгъу къыт­хуэхъуахэм дызыхуаша щытыкIэм ди къэралым и цIыхухэр, унафэщIхэр ди пашэу, нэхъри дызэкъуигъэувапхъэщ. Абы къы­дэкIуэуи нэрылъагъущ къытщIэхъуэ щIэблэм псэкупсэ гупсысэкIэм тещIыхьа гъэсэныгъэ дахэ ябгъэдэлъхьэным нэхъри хущIэкъун зэрыхуейри, - жиIащ Берд Хьэзрэталий. 

КъБР-м и Правительствэм и Тхьэмадэм и къуэдзэ Къуэшырокъуэ Залым УФ-м и Президентым Iэ зыщIидза и унафэм щыщу ди республикэм ехьэлIам и гугъу ищIащ. 

- ФIыщIэ фхузощI мы Iуэхум къытедгъэзэжу дызэрытевгъэпсэлъыхьым папщIэ! УФ-м и Президентым 2022 гъэм щэкIуэгъуэм и 9-м къыдигъэкIа, «Урысейм щыпсэухэм ижькIэрэ къадекIуэкI хабзэ-бзыпхъэ дахэхэр хъумэ­нымрэ щIэгъэбыдэнымкIэ къэрал политикэм и лъабжьэ» унафэр (№809) ящыщщ Хэкум и лъэпкъ-къэрал ухуэкIэр зэтезыIыгъэхэм. Тхыдэ мыжыжьэм къызэрыхэщыжымкIэ, ­СССР-р лъэлъэжу, УФ-р щхьэхуэ зэрыхъурэ ди цIыхубэр гугъу нэхъ езыгъэхьа Iуэхугъуи­щым ящыщщ, псом япэрауэ, лIэщIыгъуэ блэкIам и 90 гъэхэм къэралым и экономикэр къэтIэсхъауэ зэрыщытар. Ар и щIэдзапIэщ лъэпкъ щэнхабзэхэм пщIэ щыхуамыщIыж, къыщрамыдзэж лъэхъэнэм. ЦIыхухэм я нэхъыбэм я унагъуэр, я щхьэр зэрапIыжын мылъку къызэралэжьын Iуэху щызэрахуэм, хабзэ-зэхэтыкIэ дахэу алъандэрэ я зэхуаку дэлъахэми емылIэлIэж хъуат. 

Лъабжьэ куу зиIэу къыддэгъуэгурыкIуа зэхэтыкIэ къекIум зэран хуэхъуа етIуанэ удыну къытхущIэкIащ дэркIэ хамэми, КъухьэпIэр зэсэжа хьэл-щэн мыхъумыщIэхэр ди цIыхухэми къащтэу щыщIадзар, телевиденэм псэгъэджылыгъэрэ гъэпцIагъэкIэ, еруугъэрэ щхьэхуещагъэкIэ гъэнщIа нэтынхэр зэпы­мыууэ къиту, а псоми ди цIыхухэм щапхъэ трахыу щыхъуар. 

Ещанэ удыныр, ди жагъуэ зэрыхъунщи, нобэ щыхьэт дызытехъуэрщ. Ар сыт жыфIэмэ, цIыхухэм диныр къызэрырагъэщтэ щIыкIэр ди лъэпкъхэм я зэхэтыкIэ дахэм темыхуэу, уеблэмэ дыдейр IэщIыб зэрыдагъэщIыным нэхъ тракъузэу, абы ипIэкIэ дызэмыса, ды­зыхуэхамэ хуэмэбжьымэхэр жылагъуэм, псом хуэмыдэжу щIалэгъуалэм, хапщэну зэрыхущIэкъурщ. 

КъинэмыщIауэ. Илъэс зыбжанэ хъуауэ дэ гу лъыдотэ лъэпкъхэм ди блэкIам, дызищIысым хуэгъэзауэ иризэдауэ куэд Интернетым зэ­рисми. Абы щыгъуи тхыдэмкIэ академие щIэ­ныгъэ зиIэхэм ятххэр къызэрырадзэ щымы-Iэу, дэфтэрхэр тегъэщIапIэ зыхуамыщIу. Псэ­лъэгъум пщIэи нэмыси щыхуамыщI, уеблэмэ щагъэикIэ, щагъэпуд зэныкъуэкъу лейм ­нэхъри зэрызиубгъур апхуэдизу нэры-                   лъа­гъущи, а зэбгъэдэтыкIэм жылагъуэр зэпIэ­зэрыт щытыкIэм къринэныр фIэщщIыгъуейщ. 

Дэ, республикэм щыпсэухэр, сыт хуэдэ лъэпкъ дыкъыхэмыкIами, дызэзышэлIэжыр ди цIыхугъэ дахэрщ, зэхэтыкIэ къабзэрщ. Абы и лъэныкъуэкIэ иджыри къыздэсым тхуэхъу­марэ къытхэнауэ зым адрейм щапхъэ зы­тетхыфын ди куэдщ. Мис абыхэм щIэх-щIэ­хыурэ дытепсэлъыхьу, щIалэгъуалэм гу лъе­дгъатэу дыкъекIуэкIыныр щапхъэ нэхъыфIхэм ящыщщ.   Ар шэч  къызытедмы­хьэнщ, - жиIащ Къуэшырокъуэм. 

ЗэIущIэм я Iуэху еплъыкIэр щыжаIащ Къэ­бэрдей-Балъкъэрым и Прокуратурэм федеральнэ шынагъуэншагъэмкIэ, лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ, экстремизмэмрэ террориз­мэмрэ  пэщIэтынымкIэ  и   къудамэм и   уна­фэщI Шурдым Анзор, республикэм егъэ­­джэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министрым и къуэдзэ Мысост Екатеринэ, щэн-        хабзэмкIэ и министрым и дэIэпыкъуэгъу Тау Ритэ, КъБР-м щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министрым и къуэдзэ Ахъмэт Артур, КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр мэкъумэш университетым щезыгъаджэ, тхыдэмрэ философиемкIэ и кафедрэм и           профессор Дадашев Алий, Къэбэрдей-Балъкъэр Лъэпкъ музейм и унафэщI Накуэ Феликс, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и къудамэхэм я унафэщIхэу Гайдинэ Надеждэрэ            Мэкъуауэ Люазэрэ, нэгъуэщIхэми. 

КъаIэта Iуэхум теухуауэ Накуэ Феликс жиIащ: 

- Псори дыщыгъуазэщ УФ-р лъэпкъыбэ къэралыгъуэу зэрыщытым. Ди республикэми аращ и Iуэху зыIутыр. ЩIыналъэм исщ лъэпкъ куэдым къахэкIа. Ди къэралым иужьрей илъэсхэм гулъытэ хэха зыхуищIхэм ящыщщ лъэпкъхэм ижькIэрэ къадекIуэкI хабзэ-бзыпхъэхэр хъумэныр. ЩIыпIэдэлъху адыгэхэмрэ балъкъэрхэмрэ, зэрытщIэщи, лIэщIы­гъуэ­кIэрэ къыддокIуэкI «Адыгэ хабзэ» зыфIэтщамрэ «Тау адет» жыхуаIэмрэ. ТIуми къагъэ-лъагъуэр ди цIыхухэм ижь-ижьыж лъандэрэ зэрахьэ зэхэтыкIэ къекIухэр аращ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм къахэкIахэр, зым и фIыр адрейм зыхилъхьэу, абыхэмкIи зэдохъуажэ. ЩIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, бзэрэ щэнхабзэрэ зыбгъэдэмы-лъыж лъэпкъыр лъэпкъыжкъым. Иужьрей  зэманым псори нэхъ дызыгъэгузавэхэм  ящыщщ ды­зыхуэхамэ хуэмэбжьымэхэм яжь кIуэ пэтми нэхъри къызэрытщIихур. 

Мыбдежым къызэрыщыхагъэщауэ, лIэ­щIыгъуэкIэрэ зэтеува ди зэхущытыкIэ дахэу пэжыгъэр, гущIэгъур, гуапагъэр япэ изыгъэщу щытахэм я мыхьэнэр ди нобэми къып­хуэмылъытэн хуэдизщ. Апхуэдэ зэбгъэ­дэтыкIэу ижькIэрэ лъэпкъхэм къадэгъуэгу­рыкIуар ди нобэрей цIыхухэр зэшэлIэнымкIи зэрыщхьэпэр къэрал утыкуми щыжаIэ зэрызыхъуам и щыхьэтщ УФ-м и Президентым Iэ зыщIидза унафэр. Абы къыхэкIыуи шэч къызытедмыхьэнщ, къалэдэси къуажэдэси ирехъу, дин зэтемыхуэ зезыхьэу лъэпкъ зэ­мылIэужьыгъуэхэм къахэкIахэм я зэхуаку зэхэщIыкIрэ шыIэныгъэрэ дэгъэлъыным телажьэ гъэсэныгъэ тэмэм щIэблэм сытым ­дежи дегъэкIуэкIын зэрыхуейм. Ауэ щыхъу-кIи, щIалэгъуалэр зэпIэзэрытыгъэм къы­хуезыджэ гъэсыныгъэ егъэкIуэкIынымкIи ­республикэм цIыхуу исым зэхущытыкIэ                къекIу я зэхуаку дэгъэлъынымкIи дяпэкIи тегъэщIапIэщ «Адыгэ хабзэ», «Тау адет» жы-хуэтIэхэр. А тIуми джэлэс яхуэхъуар пэжыгъэрэ щыпкъагъэрэ зи тепщэ лъэпкъ щэн­хабзэм и лъабжьэрщ, нэхъыжьхэм пщIэ хуащIу зэрыщытарщ. 

Зэхыхьэм щызэхуэсахэм жаIам ипкъ иткIэ, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм Социальнэ политикэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымкIэ, физ­культурэмрэ спортымкIэ, апхуэдэуи ЩэнхабзэмкIэ, псэкупсэ щIэиныр хъумэнымкIэ, ­хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм ядэлэжьэнымкIэ и комиссэхэм республикэм Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ, ЩэнхабзэмкIэ и министерствэхэм, къинэмыщIауэ, Дунейпсо Адыгэ Хасэм, «КъБР-Медия» къэ­рал IуэхущIапIэм чэнджэщ зэрырат щIыкIэм тету зыхуагъазэ, УФ-м и Президентым 2022 гъэм щэкIуэгъуэм и 9-м къыдигъэкIа «Урысейм щыпсэухэм ижькIэрэ къадекIуэкI хаб-     зэ-бзыпхъэ дахэхэр хъумэнымрэ щIэгъэ­бы­дэнымкIэ къэрал политикэм и лъабжьэ» уна­фэр я тегъэщIапIэу, къытщIэхъуэ щIэблэм гъэ­­сэныгъэ тэмэм ябгъэдэлъхьэнымкIэ ирагъэкIуэкI лэжьыгъэм, IэмалыщIэхэм тету, адэкIи пащэну.

КЪУМАХУЭ Аслъэн.