Пагэр мэгыз

8 сентября, 2025 - 11:45
Муслъымэн щэнхабзэм къыхэлыдыкI цIэхэм язщ Бистамий Iэбу Язид е Баязид цIэмкIэ тхыдэм къыхэна лIы махуэр. 
 «Лэкъумэн» сурэм щеджа махуэм Баязид щIалэ цIыкIур и дерсхэм имыхабзэу пасэу къикIыжат. 
 - Нобэ сыту упасэ? – щIэупщIащ и анэр. 
 - Сызэджа Iэятым Алыхьми уэри сынывэдэIуэн хуейуэ жеIэ. Е сыутIыпщи, си зэманыр зэрыщыту Алыхьталэм сыхуэпщылIыным тезгъэкIуэдэнщ, е уэ узыхуей псори пхуэсщIэу сыпсэунщ. 
 - Сэ укъызэмыгупсысу, Алыхьым хуэлажьэ, си къуэ цIыкIу, - къыжриIащ и анэм. 
 Апхуэдэу Алыхьталэм и гъуэгум теуват Баязид, ауэ и анэри щыгъупщакъым, абы и гукъыдэж нэхъ цIыкIу дыдэри зэригъэзэщIэным иужь итт. Зэгуэрым, щIымахуэ щIыIэу, и анэр гъуэлъыжрэ пэт, Баязид псы щхьэкIэ къелъэIуащ. Кхъуэщыным псы итыжтэкъыми, щIалэ цIыкIур жэщ, псы къригъахъуэри, псы изу зэрыт кхъуэщыныр иIыгъыу къыщIыхьэжащ. Еплъри, и анэр IурихакIэт. Къигъэушыным темыгушхуэу, Баязид и анэр къызэщыуным пэплъэу щыст. 
- Псы… псы… - жиIащ жейм къиутIыпща и анэм. И къуэр къызэрыщхьэщытыр къыщилъагъум, къэуIэбжьащ: 
- Сыт мы кхъуэщыныр щIумыгъэувыр? 
- Укъызэрыушу, псы уезгъэфэн щхьэкIэ, - жэуап иритыжащ Баязид. 
 Ар зи гум щIыхьа и анэм хуэмышэчу жиIащ: 
- Я Алыхь! Сэ си къуэм сыхуэарэзыщ, Уэри арэзы къыхухъу!
 Алыхьталэм пэгъунэгъу цIыхухэм я псэлъэкIэр къызэрымыкIуэу, щIагъыбзэр щыкуэду апхуэдэщ, «сыту пIэрэ къригъэкIар» жыуагъэIэу. 
 Зэгуэрым Зуннун Мисрий и еджакIуэхэм яз Баязид и ужьым иувауэ кIуэрт. 
 - Хэт къэплъыхъуэр? – къоупщI Iэбу Язид, къызэмыплъэкIыу. 
 - Iэбу Язид срилъыхъуакIуэт, - жиIащ щIалэм. 
 - Уа, си щIалэ цIыкIу! Сэ езым илъэс 40 хъуауэ къызолъыхъуэ а жыхуэпIэр! 
 Арати, щIалэр и Iустазым деж кIуэжу, Баязид и псалъэхэр щыжриIэжым, модрейр къэмэхащ. ЗыкъищIэжа нэужь, Зуннун жиIащ: «Си къуэш Iэбу Язид и псэр Алыхьым и лъагъуныгъэм щIитати, иджы и еджакIуэхэм я гъусэу къелъыхъуэж». 
 - Пшхыныр дэнэ къыздипхыр? – къеупщIащ зыгуэр Iэбу Язид. 
 - Си Тхьэм хьэри кхъуэри егъашхэ, Iэбу Язид хуэмыгъэшхэну ара? – иритащ жэуап. 
 «Хьэуам къыщыпкIухьу зэхэсхащ», - къыжриIат зыгуэрым. 
 «Сыт-тIэ абы щхьэкIэ? Бзури мэлъатэ. Алыхьыр зи фIэщ хъу муслъымэныр бзум нэхърэ нэхъ лъагэщ», - жриIэжащ.
 Баязид и псалъэ шэрыуэхэм ящыщ: 
 - Си ныбэр нэщIрэ сыщыгъыныджэу фIэкIа щIэныгъэ кIапэ къысIэрыхьакъым. 
 - Дунеягъэм си щIыб хуэзгъэзапэри, Алыхьым селъэIуащ: «Уа си Тхьэ! Уэ фIэкIа зыри къызыхуэмына цIыхум и лъэIукIэ зыныпхузогъазэ!» Абы иужь си гур схуигъэкъабзэри, дунейм тету хъуар Езым пэзмыщIу сищIащ. 
 Баязид жиIэрт: 
 - Алыхьым къигъэщIа цIыхум езым хуэдэхэм я дагъуэр къилъыхъуэн щигъэтыху, къызыфIэщIыжын гуэныхьым къыхэкIынукъым». 
 - Сытым щыгъуэ цIыхур ипэжыпIэкIэ Алыхьым и пщылI щыхъур? – къеупщIащ зыгуэр Баязид. 
 - Здынэсаи къехъулIаи имылъагъуу, езым нэхърэ нэхъ Iей дунейм темыту къыщыщыхъум деж. 
 - И насыпщ Алыхьталэм хуэпщылIын гукъыдэж фIэкIа имыIэу, и нэм илъагъумрэ и тхьэкIумитIым зэхахымрэ къызыфIэмыIуэхум. 
 - Алыхьым нэхъ пэжыжьэ дыдэр увыIэгъуэ ямыIэу Абы Iэпэ хуэзышийхэрщ. Нэхъ пэгъунэгъу дыдэр Алыхьым къигъэщIахэм гущIэгъу хэлъу ябгъэдэтхэрщ.
 - Алыхьталэм и тыгъэхэр къызыIэрыхьэр куэд хуэмейхэрщ, хэплъыхь зымыщIхэрщ, шыдым ещхьу псори зышэчхэрщ. 
 - Алыхьталэр пшэм ещхьщ. И пщылIыр Абы хуэлIэмэ, уэшхым ещхьу и гум къишхэнущ. 
 - Сызыхуейм гущIэгъу Алыхьым хуэсщIыну къару къызитамэ, псом япэ зыхуэсщIынур си фэр тезыхахэрт, сызыгъэпудахэрт, пхъашэу къысхущытахэрт. 
 - «Ла илахьэ илла Лахь» псалъэхэм жэнэтыбжэр Iуахынущ, пэжкъэ?» - жаIэри къеупщIат. «Пэжщ», - яжриIащ, ауэ IункIыбзэр IункIыбзэIухым фIэкIа, зыми къыIуихынукъым. Ахэр плIы мэхъу: пцIы жызымыIэ, нэгъуэщIым хуэмыпсалъэ бзэгу, бзаджагъэрэ хьилагъэрэ зэрымылъ гу, шхын хьэрэмрэ нэпсеягъэрэ зымыщIэ ныбэ, Iиманыншагъэрэ псэжьыгъэрэ зыхэмылъ IуэхущIафэ. 
 - ЦIыхур зытекIуадэр IуэхугъуитIщ: къабзагъэм зэрызыщидзеймрэ Алыхьым и тыгъэхэм зэрелъэпауэмрэ. 
 - Алыхьыр къыпфIэмыIуэхунымрэ Ар пщыгъупщэнымрэ нэхърэ нэхъ тезырышхуэ щыIэкъым. Ар зы нэплъэгъуэкIэ пщыгъупщэныр жыхьэнмэ мафIэм нэхърэ нэхъ гуащIэщ. 
 - Дунеягъэр япэ изыгъэщым ищIэ тIэкIур имыщIэм фIыхэкIуэдэжынущ, фIэгъэщIэгъуэным зэрыкIэлъыжэм Алыхьыр щигъэгъупщэнущ, аращи, Абы едэIуэным нэхърэ емыдэIуэныр нэхъ къыхихынущ. 
 Зэгуэрым Iэбу Язид иущийхэм яз тхьэусыхащ: 
 - Илъэс 30 хъуауэ уи гъусэу къызокIухьри, а уэ зи гугъу пщIы гурыщIэ хэIэтыкIахэм щыщ зыри зыхэсщIакъым. 
 - Иджыри илъэс 300-кIэ си гъусэу къэпкIухьми, зыхэпщIэнукъым, - къыжриIащ Баязид. – Уи пагагъыр зэран къыпхуохъу. 
 - Сыт-тIэ сщIэнур? 
 - ЩыIэщ зы Iэмал, ауэ уэ ар бдэнукъым, аращи, зыми зихъуэжынукъым. 
 - ЖыIэт! 
 - Уи жьакIэр упс, хъыдан тIэкIу зэшэкI, дэ къэп къащти, бэзэрым техьэ, баш пIыгъыу. «Зэ къызэуэм, зы дэ естынущ», - жыIи, сабийхэм яхыхьэ. ИтIанэ къалэм къыдыхьэ, хейщIапIэм Iухьи, ардыдэр щыщIэ. 
 - Ар сэ схуэдэм жепIэу ара? – кIиящ щIалэр. 
 - Плъагъукъэ, бдэнукъым. Аращи, уи псэм и узыфэхэр къыпхуинэнущ. 
 Дауи, щIэныгъэлIым зызыхуигъазэр дин зэрызэрихьэм пагэ ищIа цIыхут. Ар фэкIэ зепхьэнымрэ гу къабзэкIэ зыхэпщIэнымрэ зэрызэщхьэщыкIым и щапхъэ лъагэу дунейм тета цIыхущ Iэбу Язид. 
ЧЭРИМ Марианнэ.
  • 46 просмотров
Поделиться: