«Хъийм имыкIын: щIалэгъуалэр – егъэлеиныгъэхэм я зэхуакум» - ар и фIэщыгъэщ шэрихьэт щIэныгъэхэмкIэ доктор Щхьэныкъуэ Анзор «Принт-центр» тедзапIэм къыщыдигъэкIа тхылъым.
«Мы тхылъыр Алыхьым и арэзыныгъэр и фIэщу къэзылъыхъуэ, итIанэми, егъэлеиныгъэмрэ ткIиягъымрэ, фIэщхъуныгъэм хуэупщIыIунымрэ диным и IэфIыр IэщIэкIынымрэ я къапхъэным изэрыхьа муслъымэн щIалэхэм яхуэгъэзащ, - дыкъыщоджэ тхылъым и хэзыгъэгъуазэм. – Ар зэхэзылъхьам уигъэкъуаншэркъым, пщIэр мыхъууи жиIэркъым, атIэ ухуигъэсакъыу, пщIэр къыбдиIыгъыу, Бегъымбар лъапIэу щэлатымрэ сэламымрэ зэхар зрикIуа гъуэгу зэпIэзэрытым ухуиунэтIу аращ: зэгъэзэхуауэ, зэIубзу, уи щхьэми адрейхэми щабэу уабгъэдэту узекIуэн папщIэ. Егъэлеиныгъэ псоми ирагъэшахэрщ, Алыхьым деж кIуэ лъагъуэр акъыл зэгущкIэ, лъагъуныгъэкIэ гъэнщIа гукIэ, псэ узыншэкIэ къэзылъыхъуэхэрщ мы тхылъыр зыхуэгъэзар».
ЩIэныгъэлIым и IэдакъэщIэкIыр IыхьиплIу зэхэтщ, и псалъащхьэ къэс гум лъэIэсу: I) Сыт диным егъэлеиныгъэу къыщалъытэр? 2) Сыт щIалэгъуалэм щIрагъэлейр? 3) Хъийм уимыкIыу, дауэ дин зезыхьэ цIыхуу укъызэрынэнур? 4) Къыпхуэщхьэпэну чэнджэщхэмрэ лъэбакъуэ зырызу узэрызэтеувэну щIыкIэмрэ.
Бзэ тыншкIэ, псалъэ купщIафIэкIэ зэхэгъэува тхылъым апхуэдизкIэ и чэзущи, къыпхудэмышей пэтми, щхьэхуимыту уи пащхьэ къиувэ упщIэхэм жэуап къахуигъуэту апхуэдэщ. Зэманым и нэщэнэ хъуа «щIэныгъэлIу зыкъыщыхъужын» узми хущхъуэгъуэ хуэхъу псалъэуха шэрыуэхэр щымащIэкъым абы и напэкIуэцIхэм. ЖытIэм и щыхьэту, «Сыт диным епха гукъыдэжхэм ящыщ куэдым мыхьэнэ ямыIэжу къыпщыхъуу ущIэхъур?» Iыхьэм щыщ пычыгъуэ къэтхьынщ:
«ЩIалэгъуалэм ящыщ куэдым я гур къабзэу зрат диным. КъурIэным щыщ Iэят и гум зыхищIащ, е Iимамым и псалъэхэм ягъэгупсысащ, е и Iыхьлы гуэр дунейм ехыжащ, и напэм зригъэцIыхужащ… Зыгуэрым иудыныщIэри, Алыхьым нэхъ пэгъунэгъу зыхуэсщIарэт жригъэIащ. Апхуэдэхэм я фIэщу нэмэз ящIын щIадзэ, КъурIэным йоджэ, гуэныхьу къафIэщI хьэлхэр зыхан, къэзыухъуреихь цIыхухэри, дуней тетыкIэри, уеблэмэ зыхуэпэкIэри яхъуэж. Ипэм деж а псоми щIэрыщIэу къалъхужауэ, къабзэ хъууэ къыщIэщыжауэ къащигъэхъуу, ягу хегъахъуэ. ИужькIэ зытетыпхъэм тетыным зэритхьэкъуар къызэрыгуэкI Iуэху мэхъуж. ИтIанэ нэгъуэщI зыгуэрым щIедзэ. Тхьэмахуэ е мазэ бжыгъэ докIри, мыхэр зыхещIэ:
- гъащIэм и псынщIагъым зэрызихъуэжам ирегъэш;
- щыуэху, зэрызигъэкъуэншэжыр дунейкъутэжу къыщохъу;
- Жыхьэнмэм зэрыщыщтэр Алыхьыр фIыуэ зэрилъагъум токIуэ;
- «ныкъусаныгъэ зимыIэ муслъымэн» хъуфыным гугъэр хехыж;
- закъуэныгъэ зыхещIэ: ипэрей ныбжьэгъухэр IукIуэтащ, динымкIэ и ныбжьэгъущIэхэм «нэхъ ткIийуэ, нэхъ пхъашэу» щытын хуейуэ къыпаубыд, уеблэмэ зигъэлэлэIуэу къраIуэкI;
Апхуэдэ щытыкIэм ихуар зоупщIыж: «Диныр апхуэдэу хьэлъэмэ, сыт ар зэрысщIынур?»
Дин зэрызепхьэм мыхьэнэ имыIэу къыпфIэзыгъэщI щхьэусыгъуэхэр зыбжанэ мэхъу, - щIэныгъэлIым зэрыжиIэмкIэ, - ауэ псом япэ итыр щIэныгъэншагъэрщ. ЩIэныгъэ тегъэщIапIэ зимыIэ цIыхур лъабжьэншэщи, апхуэдэр асыхьэтым зыхищIэм и пщылI мэхъу. ЗыхэпщIэм куэдрэ зехъуэж. ЩIэныгъэншэу дин зезыхьэм зыгуэрхэр фIызэхэмызэрыхьынкIэ Iэмал иIэкъым. И упщIэхэм жэуап ямыгъуэтмэ, зыми мыхьэнэ имыIэу къыщыхъунущ. ЩIэныгъэшагъэр лIэужьыгъуэ куэду зэщхьэщокIыж, ауэ абы къуищIэм я нэхъыкIэр, щIэныгъэ ябгъэдэмылърэ пэт, апхуэдэу зыкъызыщыхъужхэм я унафэм узэрыщIигъэувэрщ. ЩIэныгъэ зыбгъэдэмылъ цIыхур диныр ткIиищэу къызыщыхъу, псори ппэзыубыд, къэхъункIи хъунум ущызыгъащтэ политикэ къыхуеджэныгъэу къызыфIэщIхэм яIэрохьэ. А дунейм зыри щыгуфIэркъым, гущIэгъуи гупсэхугъуи щызекIуэркъым.
Апхуэдэ дыдэ къапхъэну къыщIокI диным и купщIэр къагурымыIуэ щIыкIэ, теплъэрэ щыгъынкIэ зыкъыхэзыгъэщыну хуежьэхэр зэрыхуэри. «Иныкъуэхэм дин зехьэныр теплъэмкIэ къыщIадзэ, - дыкъыщоджэ тхылъым. - ЖьакIэ ягъэкI, я щхьэцыр, иныкъуэхэм уеблэмэ я нэкIур щIахъумэ, теплъэ къызэрыгуэкIым и нэщэнэ зыри къызыбгъэдамынэу. Абыхэм яIэщIокI ислъамым гум, щэным, псэм зыхищIэм мыхьэнэ нэхъыбэ зэрыритыр».
«Сыт дин IуэхукIэ егъэлеин жиIэм къикIыр!» - егъэув упщIэ щIэныгъэлIми, езым жэуап къыдет. КъызэрыщIэкIымкIэ, езы ислъам диным идэркъым егъэлеиныгъэр, уеблэмэ абы и щыхьэту къэув жыIэгъуэ куэд КъурIэн лъапIэми хьэдисхэми къыщокIуэ.
«Хъий» хъужыр сыт? Хъийр Алыхьым къигъэува, узыфIэкI мыхъуну гъунапкъэхэрщ. Абы имыдэр, пщIэну мыхъуну игъэувар зэрыт хъийм уикI хъунукъым. Абы уикIмэ, угъуэщэнущ. ШейтIаным и мурадри аращ – цIыхур къыщыувыIэжыпхъэм деж къыщымыувыIэжу, а хъийм иригъэкIыну: е иригъэлеиным, е къыфIэмыIуэхуным, хуэщхьэхыным и лъэныкъуэкIэ. А зэпэщIэт егъэлеиныгъэ лъэныкъуитIри пхэнжщ. Зым диныр егъэлеяуэ гугъуу къыпщегъэхъу, адрейм ар къыпфIэмыIуэхуу уещI. Пэжыр ику итырщ».
Зи гугъу тщIы тхылъым и мыхьэнэр зэрыиным и щыхьэтщ абы дин зезымыхьэхэри зэрыщIэупщIэр, иджыри къэс ткIиищэу, мыхъунрэ хьэрэму фIэкIа зэхэмыту къыфIагъэщIа ислъам диныр зэрытыншыр гурыIуэгъуэ зэращищIым къыхэкIыу.
