Нало Евгение Калининым зэрыхуэзар

 ЩэкIуэгъуэм и 7-м совет лъэхъэнэм зи цIэр фIыкIэ къыхэщыж Калинин Михаил илъэси I50-рэ ирикъуащ. Абы теухуа гукъэкIыж гъэщIэгъуэн ущрохьэлIэ адыгэ тхыдэдж Нало Евгение Жамырзэ и пхъум и тхылъ «ЦIыху узыщI щIэныгъэ» жыхуиIэм.

 Нало Евгение и адэри, и адэ къуэшри, иужькIэ и дэлъхури  политикэ дэкъузэныгъэм зэрыхиубыдам къыхэкIыу,  щтапIэ щихьэжа Таджикистаным и щыхьэр Сталинабад дэт къэрал пединститутым щIэтIысхьауэ щытащ, ауэ «цIыхубэм я ней зыщыхуапхъэхэм» зэращыщыр наIуэ зэрыхъуу, институтым къыщIагъэкIыжат.  Зэрыуэдымрэ шхынкIэ зыхуей зэрыхуэмызэмрэ къыхэкIыу,  щIалэ цIыкIуфэ зытеуа хъыджэбзым  апхуэдизкIэ партри, абы и къыхуеджэныгъэхэри, къэралым и унэтIыныгъэхэри и фIэщ хъурти, гущIэгъу нэхъ зыхэлъу зэхиха Калинин Михаил деж иунэтIащ, захуагъэм щIэлъэIуу. АдэкIэ къэхъуам езы Евгение и псалъэхэмкIэ пытщэнщ: 

 «Си гъащIэм къыщысхуэза цIыхуфI къомыр нэмыщIамэ, сыкIуэдыпэну къыщIэкIынт сэ. Абыхэм язщ Калинин Михаил  и Iуэхузехьэ Сухов Александр.  Лъэпкъ зэхэгъэж сымыщIу срагъэсащ апхуэдэ цIыхухэм.  Суховым и фIыгъэщ Калининыр зэрысцIыхуар. «СлъэкI къэзгъэнэнкъым, Калининым ухуэзгъэзэн папщIэ», - къызжиIат, си хъыбарым къедаIуэри. 

 «Коммунистхэращ сэ насыпыншэ сызыщIар» жаIэу щызэхэсхкIэ, сэ занщIэу Калининыр сигу къокIыж. И гуэныхьхэр къыхуагъэгъуну куэдрэ сыхуолъаIуэ абы. Си гъащIэ псом лъэужьу къыхэнащ Калининым и егъэблэгъапIэм щесхьэкIа зэман кIэщIыр.   

 … Езым пэмыжыжьэу сигъэтIысащ. СызэрыцIыкIурэ фIыуэ слъагъу нэкIу дыдэрат сызыIуплъэр, хьэрхьуп жьакIэ зытет, нэгъуджэ зыIулъ Калинин-дадэ.

 - ИIэ, жыIэ-тIэ, сыт си деж укъэзышар?  –  къызоупщI, и нэгъуджэр и пIэ иригъэувэжурэ. ЩытыкIэ гъэщIэгъуэным сихуат. Си Iэр, си Iэпхъуамбэхэр, си Iэпкълъэпкъым и Iыхьэ къэс щхьэхуэ-щхьэхуэу кIэзызырт. Зэрыхъу ирехъу, зэрыщыт дыдэр хуэсIуэтэнщ жысIэри, щIэздзащ. 

Псори жесIэжащ, кIуэ, зыгуэрхэр дэзгъэхуурэ. Си адэм фIыуэ ищIахэр, ар аргуэру зэрагъэтIысар, сэ щытыкIэ сызэрытыр… Фи фIэщ хъункъым, и жыпым иIэбэри, сом 25-рэ къызитат, гъуэгупщIэ пхуэхъунщ, зыгуэрхэр къэпщэхунщ, жиIэри. Ар ахъшэшхуэт а зэманым. Ахъшэ къысхуишийр къеIысхыфыртэкъым…

 - Къащтэ мыр гъуэгупщIэу! – къызжеIэ. – Каширскэ гъуэгур пцIыхурэ?

 - НтIэ.

 -  Абы академиер щыIэщ.

  - СощIэ.

  СщIэртэкъым, Мэзкууи сцIыхуртэкъым. Ауэ сымыгъэгузэвэн щхьэкIэ, «сощIэ» жысIэу арат. «Профсоюзым ухэт?» «НтIэ». «Сыт хуэдэм?» «ЕгъэджакIуэхэмрэ еджакIуэхэмрэ яйм». ПыгуфIыкIащ, пхэнжу зэрыжысIам щхьэкIэ.  СызэрытIысхьэну трамвайри троллейбусри тхылъымпIэм къысхуритхэри, профсоюзым сызэрыкIуэнур къызгуригъэIуащ. «Нало Евгение Жамырзэ и пхъум сом 350-рэ къыхуэвутIыпщ» псалъэхэр тету, нэгъуэщI зы тхылъымпIэ къызитащ. Ар мылъкушхуэт. Си фIэщ хъуртэкъым, сеплъ пэтми. Абы иужьщ сом 25-р къыщысхуишияр.  Бзагуэ сыхъуат. «Спасибо» жыпIэныр мащIэт. ИтIанэ телефон трубкэр къищтэри, профессор  Кафтановым пащIэну лъэIуащ. Ар сцIыхурт. Абы и деж сыщIыхьэну сыщыхэтам, щIалэ цIыкIуфэ къызаплъурэ сыкъыщIахужат: «IукI, щIалэ цIыкIу, мыбдеж цIыхушхуэхэр щIэсщ». Иджы абы Калининыр йопсалъэри, сэ сыщIигъэхьэну унафэ хуещI.

 - Си деж кIэ зыщыгъ Ломоносов гуэр щIэсщ, Таджикистаным къикIауэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщу. ЩIалэ цIыкIум ещхьу хуэпа хъыджэбз цIыкIу! ГъэщIэгъуэн дыдэщ! - жреIэ. - НызогъакIуэ ар иджыпстуи, зэрыхъукIэ фыкъыдэIэпыкъу. Фхуапэ, вакъэ лъыфтIагъи, и еджапIэм щIэвгъэтIысхьэж.  Ар щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрат еджапIэм къыщIадзыжащ. Iуэхур зэфIэкIмэ,  хъыбар сыгъэщIэж.

   ЧЭРИМ Марианнэ.