Иджырей нэрыбгей - Алий Iэсият

Адыгэ лъэпкъым цIыху гъуэ­зэджэ куэд къыхэкIащ. Сурэ­-тыщI, дохутыр, щIэныгъэлI, спорт­смен жыпIэми, дуней псом зи цIэр фIыкIэ щраIуэ бын пажэхэр диIэщ, ди гуапэ зэры­хъунщи. Абыхэм ящыщщ и хьэл-щэнрэ зэфIэкIхэмкIэ «иджырей нэрыбгейуэ» къыпщыхъу, Бахъ­сэн къалэм щыщ, ЦСКА-мрэ ­Урысейм и гуп къыхэхамрэ я регбист Алий Iэсият. 

Спортыр зи псэм щыщ пщащэ цIыкIум и ехъулIэныгъэхэмрэ абы­хэм зэрыхуэкIуамрэ умыгъэщIэ­гъуэн плъэкIыркъым. Курыт еджапIэм щыщIэсым футболым дихьэхащ, иужькIэ тхэквондом зритащ, ка­ратэ киокушинкаймкIэ спортым и мастер хъуащ, ауэ и гъащIэм зыкъыщридзэкIар регбим къытеувыIа нэужьщ. Ар зэрыхъуари мып­хуэдэущ…
Футболымрэ тхэквондомрэ къапыкIыу каратэм нэхъ щытригъащIэм, япэ увыпIэ куэд къихьащ, спортымкIэ мастер хъуащ. Зэгуэр Дагъыстэным зэпеуэ щыIэу и тхьэкIумэм къицырхъат регбим и хъыбар. Абы кIуат регбимкIэ гъэсакIуэ гупи, адыгэ пщащэм кIэ­лъыплъауэ къыщIэкIащ. Зэпеуэ нэужьым къепсэлъащ, я гупым ирагъэблагъэу. ТхьэмахуэкIэ яхэтащ а джэгукIэм и хабзэхэм щы­гъуазэ щащIу, хэзэгъэнрэ хэмыгъэзэгъэнрэ ягъэунэхуу. Тхьэмахуэр зэрызэфIэкIыу, регби джэгу гупым хагъэхьащ, ауэ псори къи­гъанэри, унэм къэкIуэжащ, арых­хэуи кикбоксингымрэ Iэпщэрыба­нэмрэ зритащ. АбыхэмкIи ехъу­лIэныгъэфIхэр зригъэгъуэтауэ, Москва Iэпхъуащ Iэсият. Мис абдеж регбим щыпищэжащ, икIи зэдихьащ, «ЦОП Москомспорт»-м зэгурыIуэныгъэ ирищIылIэху. ИлъэситIкIэ абы хуэлэжьауэ, ЦСКА-м ­гуагъэхьэ ар. Хъыджэбз зыбжанэ яхэкIыжауэ щытащ абы щыгъуэ, ауэ Iэсият къыхэнащ гупым. 
«Сыт ехъулIэныгъэм и щэху нэхъыщхьэр жыпIэмэ, сэ иджыпсту сызыхэт спорт лIэужьыгъуэм и щэхур - гупыр зэрыIыгъынырщ. Щхьэж езым и щхьэ хих хъунукъым. Узэкъуэмытмэ, уи гупым щхьэкIэ «умызауэмэ» зыри къо­хъулIэнукъым. Ди гъэсакIуэхэр гупым диIэху ухэнэнкIэ Iэмал зимыIэщ, апхуэдизкIэ лъэщщи ахэр!», - жеIэ Iэсият. 
2017 - 2019 гъэхэм къриубыдэу Псыхъуэ регбимкIэ тIэунейрэ Ев­ропэм и чемпион, 2019 гъэм щIымахуэ регбимкIэ Европэм и чем­пион хъуащ Iэсият. РегбимкIэ ­ ЦСКА гупыр 2019 гъэм къызэрагъэ­пэщат. Абы лъандэри мы гупым щоджэгу хъыджэбзыр. А зэманым къриубыдэу плIэнейрэ урысейпсо зэпеуэ екIуэкIати, плIыри къахьэ­хуащ. Европэм щекIуэкIа зэпеуэ­хэм тхуэнейрэ япэ увыпIэр къы­щахьащ. Европэ чемпионхэм я кубокыр щагъэджэгум гуп 12 хэтати, а псоми яхэдэжу, джэгуакIуэ нэхъыфI дыдэр къыхагъэщхьэхукI хабзэти, а цIэ лъапIэр Алий Iэсият къыхуагъэфэщащ. 
Пщащэм и лъакъуэм фэбжь ­игъуэтри, операцэ ящIауэ щытати, зэтеувэжыху джэгуакъым - зы ­джэгу закъуэ блигъэкIащ. ГъэщIэ­гъуэнракъэ, илъэс бжыгъэ ихьын хуеящ Iэсият и узыншагъэр зэ­теувэжыным. Ауэ мазэ зытхухым зыкъиужьыжри, джэгум пищэжат, гупым хэт хъыджэбзхэми я гъэсакIуэхэми ягъэщIагъуэу. «АпхуэдизкIэ си псэм щыщщ мы джэгу­-ри, сысымэджэну зэманым сы­щосхь», - жиIащ абы щыгъуэ хъы­джэ­бзым. 
Бахъсэн пщащэр пэрыту зыхэт гупым и гъэсакIуэ Алексеенкэ Александр щыхьэт тохъуэ Iэсият спортымкIэ зэрыпсэур, къызэ­ры­мыкIуэу зэрыгуащIафIэм, икIи жеIэ ЦСКА-р абы ехъулIэныгъэфI­хэмкIэ дяпэкIи зэрыщыгугъыр.
«Iэсият зэрысцIыхурэ илъэсиплI мэхъури, а зэманым къриубыдэу дапщэрэ дыджэгуами, сыт хуэ­дэ зэпеуэ хэтами, фIы и фIы­жу зы­къигъэлъэгъуащ, регбимкIэ Уры­сейм и гуп щхьэхуэм щоджэгу, ипэжыпIэкIи пэрыту щытын хьэ­-лыр къыдалъхуауэ жыджэрщи, гу лъумытэнкIэ, къыхыумыгъэщхьэ­ху­кIынкIэ Iэмал имыIэу апхуэдэщ. ГъэщIэгъуэнракъэ, здынэсамрэ зы­IэригъэхьамкIэ и гур мызагъэу, нэхъыфIыж зэрыхъуным пылъщ пщащэр. Быдэу си фIэщ мэхъу Алий Iэсият и фIыщIэкIэ урысей регбир ипэкIэ зэрыкIуэтэнур, иджыри илъэс куэдкIэ а спорт лIэужьы­гъуэм зэрыхэтынур. Ущытхъу пэтми мащIэщ», - жеIэ Алексеенкэм. 
«Регби спорт лIэужьыгъуэм хэт, абы кIэлъыплъ ди хэкуэгъухэр зэ­рымащIэм къыхэкIыу, Асият щIа­лъ­хуа щIыналъэм и хъыбарыр ап­хуэдэу щыIуакъым. Арами, Уры­сеймкIэ фIыуэ къыщацIыху, пщIэ­шхуэ къыхуащI, щагъэлъапIэ, куэд­кIи къыщогугъ ди пщащэм. Ар щеджа курыт еджапIэм щы­ла­жьэхэмрэ и Iыхьлыхэмрэ ди нап­щIэ телъщ ­Асият и ехъулIэныгъэ­хэр. Хуэфащэщ абы и сурэтыр те­дзауэ, хэгъэрейми хьэщIэми ­ялъагъуу ­Бахъсэн дэлъэдапIэм фIэ­лъыну, и цIэр псоми ящIэну. Лъэпкъыр зэ­рыгушхуэ, зэрыпагъэ цIыхущ Iэсият», - жеIэ Бахъсэн къалэм и 2-нэ курыт еджапIэм и уна­фэщI Нэ­гъуей Ахьмэд.