«Мамэ, бжьыхьэр щIэгъанэ!»

 

Выставкэр къызэрагъэ­пэщащ КъБР-м Щэнхаб­зэмкIэ и министерствэм, КъБР-м и Лъэпкъ музейм, КъБР-мрэ Ставрополь краймрэ я СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэхэм я правленэхэм.

Гъэлъэгъуэныгъэм къызэ­щIеубыдэ иужьрей илъэ­ситхум Заринэ и Iэдакъэ къыщIэкIахэм ящыщ сурэт щхъуэкIэплъыкIэу 50-м  щIигъу. Ахэр нэхъыбэу зытеу­хуар бзылъхугъэм и нэкIэ дунейр зэрилъагъурщ. Лэ­жьыгъэхэм лъабжьэ яхуэ­хъуащ унагъуэм и лъапIэ­ныгъэхэр, щIыуэпсым гуп­сэхугъуэ къузэритыр, ­са­биигъуэм теухуа гукъэ­­кIыжхэр. Дэтхэнэ зы сурэтри лъагъуныгъэрэ гъащIэм теухуа гупсысэкIэ гъэнщIащ.

- Заринэ и IэдакъэщIэкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ къы­зэ­рызэIуахыр щызэхэсхым, и адэ Юрэ сцIыхурти, абы и сурэт щIыкIэм ижь и пхъум къыщIихуауэ хуэзгъэфэщат, арщхьэкIэ мыбдеж щы­долъагъу мы лэжьыгъэ­хэр зыми зэремыщхьыр, - жиIащ КъБР-м и цIыхубэ ­су­рэтыщI Црым Руслан. - Юрэ илъэс куэдкIэ ди щIы­пIэм щыпсэуащи, доцIыху, пщIэ худощI. Иджы и пхъур абы и лъагъуэм зэрыри-кIуэр долъагъури, и IэрыкI­хэр куэдрэ Налшык щагъэ­лъэгъуэну, гъуазджэм зэ­фIэкI ин щиIэну ди гуа­­пэщ. Заринэ, си гуапэу сыно­хъуэхъу! Уи адэ-анэр Тхьэм пхуигъэузыншэ!

УФ-м и СурэтыщIхэм я ­зэгухьэныгъэм и правле-нэм хэт Аккизовэ Имарэ жи­Iащ Заринэ и Iэдакъэ­щIэкI­хэр Налшык къызэришар ­гуапэ зэрыщыхъуар, езы тIум тыншу икIи псынщIэу «бзэ» къызэрыздагъуэтар, ныбжькIэ щIалэми, сурэ­ты­щIым дилъэгъуа Iущыгъэм зэрыдихьэхар. Имарэ зэ­хуэсахэм ехъуэхъуащ мы ­выс­тавкэ гъэщIэгъуэнымкIэ илъэ­­сыр зэрызэхуащIы­жымкIэ. 

УФ-м щIыхь зиIэ и су­рэ­тыщI, ХудожествэхэмкIэ Урысей Академием и ака­демик, художник, Заринэ и адэ Абисалов Юрэ къытеувыIащ я унагъуэм Къэбэрдей-Балъкъэрым пыщIэ­ныгъэ быдэ къызэрыхуиIэм, 60 гъэхэм и адэр лэжьэну къыщрагъэблэгъам я унагъуэр Налшык къызэрыIэпхъуам икIи зэрыщыпсэуам, иджыри и къуэш нэхъыщIэр мы къалэм зэрыдэсым, щIэх-щIэхыурэ адэжь лъа­п­сэм къызэрыкIуэжхэм, Осетиемрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ щыпсэухэр зэ­рызэхуэгуапэм зэрыригуш­хуэм. Лэжьыгъэхэм теухуауэ Юрэ жиIащ Заринэ езым и лъагъуэ къызэригъуэтыжам, плъыфэхэм зэрыщы­мы­шынэр, и Iэдакъэ­щIэкI­хэм гупсысэ куу зэращIэ­лъыр, дяпэкIи нэхъри ­зыкъызэкъуихыну   зэ­­рыщы­­гугъыр. Абы и псалъэм ­щIигъужащ езым и IэдакъэщIэкIхэр иджыри ­Нал­­шык щигъэлъэгъуэну къы­хуимыхуами, и пхъум и лэжьыгъэхэр ягу зэры­ды­хьам зэрыщыгуфIыкIыр. Аби­салов Юрэ фIыщIэ  яхуи­щIащ гъэлъэгъуэныгъэр къы­зэзыгъэпэщахэмрэ абы зыкърезыгъэхьэлIахэм­рэ.

КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Къаныкъуэ Жаннэ и псалъэм къыхигъэщащ республикэм и щэнхабзэмкIэ мы мы гъэлъэгъуэныгъэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр, ар гъуа­зджэм и махуэшхуэу къы­зэрилъытэр. Абы игу къигъэкIыжащ Владикавказ щы­кIуам, Абисалов Юрэ и лъэщапIэм, Заринэ и сурэтхэр япэу зэрыщилъэгъуар икIи ахэр игу дыхьэу сурэт ятрихауэ зэрыщытар. Жаннэ жиIащ ХудожествэхэмкIэ Урысей Академиемрэ УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэмрэ нэгъабэ къы­зэрагъэпэща зэпеуэм За­­ринэ зэрыщытекIуар икIи КъБР-м СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ и музейм ахэр щыщызэхуэзам, мы гъэлъэгъуэныгъэр къызэрагъэ­пэ­щыну мурад зэращIар.

- Мы сурэтхэр псэр зыгъэгуфIэщ. Нобэ гъуазджэм и махуэшхуэу жыпIэ хъунущ. Гъэлъэгъуэныгъэр щагъэ­хьэ­зырым, плъыфэхэмрэ гуп­сысэмрэ куэду щызэ­-  хэу­хуэна дэтхэнэ зы сурэт-ми зы­щызмыгъэнщIу сеплъырт. Абыхэм къуат гукъыдэжым гъуни нэзи яIэкъым. Мы сурэтхэр зи ­ IэрыкI Заринэ зэрыцIыху ­Iущым икIи гъэщIэгъуэным шэч къытепхьэркъым. Ап­хуэдиз дахагъэ къызэрыбгъэщIамкIэ сынохъуэхъу, За­ринэ! АдэкIи Тхьэм уригъэфIакIуэ! - жиIащ Къаныкъуэ Жаннэ.

Абисаловэ Заринэ къы­зэ­хуэсахэм фIыщIэ яхуищIащ. Гъэлъэгъуэныгъэм и фIэ­щы­гъэм теухуауэ Заринэ жи­­Iащ и сабиигъуэм теухуа гукъэкIыжыр абы лъабжьэ зэрыхуэхъуар икIи ардыдэр - «Мамэ, бжьыхьэр щIэ­гъанэ!» - зыфIища зы сурэти гъэлъэгъуэныгъэм зэрыхигъэхьар. 

Илъэситху щыхъум, Заринэ и адэшхуэр дунейм ехыжащ. Абы ехьэлIа дауэдапщэхэм щымыгъуазэ сабийм зыхилъхьэ щыIэтэкъым урыс уэрэ­джы­Iа­кIуэ­хэм ящыщ зым игъэзащIэ «Осень» уэрэдым едэ­­Iуэныр. Ар зэпымыууэ и анэм и ужь итт: «Мамэ, бжьы­хьэр щIэгъанэ!» жиIэу лъа­Iуэу. И анэм абы жэуап къритыжырт: «Зэ умыпIащIэ, тIэкIу дэкIмэ, щIэзгъэ­нэнщ». Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я хабзэмкIэ, цIыхур дунейм ехыжа нэужь, махуэ 40 дэмыкIауэ уэрэд уедэIуэныр емыкIущ. 

- А гукъэкIыжхэр зэпхар анэм быным хуиIэ шыIэныгъэрщ, хуабагъэрщ, лъа­гъуныгъэрщ. Анэр зэрызгъэгузавэмрэ къызэры­зэ­­лъэ­­Iумрэ кърикIуащ «Мамэ, бжьыхьэр щIэгъанэ!» фIэ­щыгъэр. Сабиигъуэм епха нэгъуэщI си гукъэкIыжхэми нэгъуэщI сурэтхэри къагъэщIащ… Абыхэм щыщ хэзгъэхьащ мы гъэлъэ­гъуэныгъэм, - жиIащ Заринэ. -Дэтхэнэ зы лэжьыгъэми кIэ­щIэст­хащ абы теу­хуа тхыгъэ кIэщI. Владикавказ сыкъы­щыхъуащ, иджыпсту Ставрополь къалэм сыщопсэу. Си IэдакъэщIэкIхэм къалэ зэ­мы­лIэужьыгъуэхэм щып­сэухэр щызгъэгъуэзэну сыщIо­хъуэпс. Мы выставкэр зэ Став­рополь утыку къыщис­хьащ. ИужькIэ Владикавказ къалэм и Лъэпкъ музейм щагъэлъэгъуащ. Иджы Налшык къэсшащи, фигу дыхьэмэ, си гуапэщ! 

Гъэлъэгъуэныгъэр щIы­шы­лэм ику пщIондэ екIуэ­кIынущи, ИлъэсыщIэм и ­зыгъэпсэхугъуэ махуэхэм ири­­хьэлIэу сурэтхэм феп­лъыну Iэмал фиIэщ. 

 

Сурэтыр  Къарей Элинэ трихащ.