Пэрытхэр ягъэлъапIэ

Налшык дэт курыт еджапIэ №12-м щекIуэкIащ «Пэрытхэм я зэщIэхъееныгъэ» Къэбэрдей-Балъкъэр зэгу­хьэ­ныгъэм и «Пэрытхэм я саугъэт» пшыхьыр. Абы щагъэлъэпIащ къы­зэрыунэхурэ илъэсищ ирикъуа зэгухьэныгъэм жыджэру хэтхэр, а Iуэхум сэбэп хуэхъухэр, жэрдэм­щIакIуэхэр. 
Iуэхур екIуу ирагъэкIуэкIащ Муртаз Ланэрэ Гугъуэтыж Идаррэ. Пшыхьым къеблэгъащ КъБР-м и Парламентым и депутат, Налшык дэт курыт еджапIэ №-9-м и унафэщI Коротких Ольгэ,  КъБР-м щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министрым и къуэдзэ Ахъмэт Артур, «ЮНАРМИЯ» урысейпсо сабий-ныбжьыщIэ дзэ-хэкупсэ жылагъуэ зэгу­хьэ­ныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщI Джатэ Темболэт, КъБР-м и Росгвардием и ветеранхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI, дзэ Iуэху­хэм хэта Хъужокъуэ Руслан, КъБР-м футболымкIэ и федерацэм и унафэщI Мэшыкъуэ Аслъэн, КъБР-м самбомкIэ и федерацэм и унафэщI Бабыгуей Аслъэн, программэхэр зэхэгъэувэ­нымкIэ «KiberOne» школым и унафэщI Мамбэт Дианэ, «Астра-Сфера» медицинэ еджапIэм и проректор Щоджэн Азрэт. 
ЗэIущIэр къызэIуахащ Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрым­рэ я гимнхэмкIэ.
- Нобэрей пшыхьым щыдгъэлъэпIэнущ щапхъэу къэтлъытэхэр: ныбжьы­щIэ зэчиифIэхэр, щIалэгъуалэ жанхэм я гъэсакIуэ-ущиякIуэхэр, зэпеуэ щхьэ­хуэхэм бжьыпэр щызыубыда-хэр, апхуэдэуи, «Пэрытхэм я зэщIэ-  хъееныгъэ» зэгухьэныгъэм хэту школым, районым, республикэм ехъу­лIэ­ныгъэ щызыIэрызыгъэхьахэр. Абы­хэм я лэжьыгъэрщ, я зэфIэкIырщ лъабжьэ хуэхъур «Пэрытхэм я саугъэт» дамыгъэ лъапIэм, - жиIащ Муртаз Ланэ. 
- Ауэ щыхъукIи, нобэ къэпщытэныгъэхэм я махуэ къудейкъым. АтIэ, мурадыщIэхэм я щIэдзапIэщ. Пэрытхэр щыIэнущ, ныбжьыщIэхэр щIэныгъэм хуэпабгъэмэ. Мис ноби, мы гуфIэгъуэ пшыхьыр иухмэ, «Пэрытхэм я деж къыщыщIедзэ гупсысэщIэхэм» зэхы­хьэр екIуэкIынущ, - къыпищащ Гугъуэ­тыж Идар. 
Пшыхьым кърихьэлIахэм гуапэу захуигъэзащ «Пэрытхэм я зэщIэхъееныгъэм» и щIыналъэ къудамэм и уна­фэщI Шыпш Аслъэн. 
- Фыкъеблагъэ, ди нэхъыжьыфIхэ, ди дарэгъухэ, ди щIалэгъуалэ Iущхэ! ЩIэрыпсу яухуа школ дахэм къыщы­зэхуэсащ зэгухьэныгъэм и къудамэхэу районхэм, къалэхэм къикIахэр. Ди зэгухьэныгъэр къызэрыунэхурэ мураду тщIыхэм къыпэджэжу, Iуэхуу къетхьэжьэм яхузэфIэкI къыхалъхьэу, чэнджэщэгъу тхуэхъуу къыддэгъуэгуры­кIуэ ди дарэгъу лъапIэхэр къызэ­реблэгъар псом хуэмыдэу ди гуапэщ. 
ИкъукIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ курыт еджапIэхэм щызэрагъэпэщ пэрыт гуп­хэр зыхуэдэм. Гуп хъужри зи гупсы­сэхэр бзыгъэ ныбжьыщIэхэр, гудзакъэ зиIэ гъэсакIуэхэр, сабийхэр фIым хуэзыущий егъэджакIуэхэр аращ. А псоми я гуращэхэр щIагъэбыдэ адэ-анэ гумызагъэхэм. Аращ ди зэгухьэ­ныгъэр лъэщ зыщIыр. Нобэ дыкъы­щIызэхуэсам и щхьэусыгъуэр тху­зэфIэкIар къэтпщытэжу, дызыхунэмысахэм гу лъыттэжыну дызэрыхуейрщ. 
Накъыгъэм и 28-м республикэм ще­кIуэкIащ сабий нэхъыщIэхэр зыхэта «Зарница 2.0» урысей дзэ-хэкупсэ джэ­гукIэм и щIыналъэ Iыхьэр. Къэ­бэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэ­хэм­рэ къуажэхэмрэ щыщ сабии 120-рэ хэтащ абы щIэныгъэ къагъэлъагъуэу, ныбжьэгъугъэм и пIалъэр зэращIэм щыхьэт техъуэжу, спорт унэтIыныгъэ щхьэхуэхэм зэрыдихьэхыр ягъэнаIуэу, тхыдэм щыщ напэкIуэцIхэм зэрыхащIыкIри ягъэбелджылыуэ.
ФIыщIэ тхылъхэр, саугъэтхэр, медалхэр, кубокхэр хуагъэфэщащ нэхъ жану абыхэм хэтахэм, я гъэсакIуэ-ущиякIуэхэм. А зэпеуэм къыщыхэжаныкIахэм я медалхэр яритыжащ Хъужокъуэ Руслан. Ещанэ увыпIэр яIэрыхьащ Iуащ­хьэмахуэ куейм щыщ «Победа 80» гупым. Я гъэсакIуэр Борэн ФуIэдщ. ЕтIуанэ увыпIэр къахьащ Османовэ Татьянэ игъэса «Кольцо» гупым. Ахэр Налшык къалэм щыщхэщ. Япэ увы­пIэр зыIэрагъэхьащ прохладнэдэс­хэм – «За наших 07» зыфIэзыщыжа гупым. Абыхэм я гъэсакIуэщ Басковэ Еленэ.
- АдэкIи ехъулIэныгъэфIхэр фиIэну, нобэрей махуэ дахэр фи гум ивубыдэну, щапхъэ дахэуи фи гъащIэм хэтыну сынывохъуэхъу! - жиIащ Хъужокъуэм. 
«Юннатские экспедиции» проектым хэтащ щIыуэпсыр хъумэным теухуауэ гудзакъэ зиIэ куэд. А Iуэхум щIэныгъэ хэзылъхьа, зэпеуэм нэхъ лъэрыхь ды­дэу зыкъыщызыгъэлъэгъуахэр уты­кум кърагъэблэгъащ. ФIыщIэ тхылъ­хэр хуагъэфэщащ «Семейные команды», «Клуб юных натуралистов» ­джэ­гу­гъуэ IыхьитIым къыщы­­хэ­жа­ныкIахэм. «Семейные команды» зэпеуэм ещанэ увыпIэр къыщахьащ ЛIыхъурейхэ я унагъуэм. ЕтIуанэр ялъысащ Кузнецовхэ я унагъуэм. Бжьыпэр яубыдащ Башийхэ я унагъуэм. 
«Кубок юных натуралистов» Iыхьэм ещанэ щыхъуащ «Лашин» гупыр. «Бабугентский экопатруль»-р етIуанэщ. «­Гъу­щIохэ я унагъуэ» гупыр псоми яте­кIуащ.
Жэпуэгъуэм республикэм щекIуэ­кIащ «Пэрытхэм я зэщIэхъееныгъэ» щIыналъэ зэгухьэныгъэм и къудамэ­хэр зыхэта урысейпсо зэпеуэ. Респуб­ликэм щыщу абы къыщыхэжа­ныкIа­хэр пшыхьым щагъэлъэпIащ. ФIыщIэ тхылъхэр иратащ Бахъсэн районым хиубыдэ Куба къуажэм дэт езанэ курыт еджапIэм щеджэ пэрытхэм я лэжьыгъэр зыунэтI Къанкъул ФатIимэ, Бахъсэн районым хиубыдэ Хьэ­тIохъу­щыкъуей къуажэм дэт ещанэ курыт еджапIэм щIэс пэрытхэм я ущиякIуэ КIурашын Лянэ, Май къалэм дэт етхуа­нэ курыт еджапIэм щIэс ныб­жьыщIэ­хэм я гъэсакIуэ Кузнецовэ Светланэ, Дзэлыкъуэ щIыналъэм, Хьэбэз къуа­жэм я гъэсэнхэм зи нэIэ ятета Бад Жанетэ сымэ.
Илъэсым къриубыдэу «Пэрытхэм я зэщIэхъееныгъэ» зэгухьэныгъэм и къу­­дамэу щIыналъэхэм щыIэхэм я лэ­жьэкIэр къапщытащ, ахэр федераль­нэ проектхэм зэрыхэтам, къуажэхэмрэ къалэхэмрэ щалэжьа IуэхуфIхэм, жылагъуэ гъащIэм зэрыщысэбэпам теу­хуа мардэхэмкIэ. ИкIи пшыхьым я цIэ къыщраIуащ район пщыкIущым я пэрытхэм.
ИужькIэ, пшыхьым и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэ дыдэм нэсащ - «Пэрытхэм я саугъэтыр» зыхуэфащэхэм иратащ. «Илъэсым и къызэгъэпэщакIуэ» цIэр фIащащ Геккиевэ Лейлэ, Къуэдзокъуэ Самир, Гетериевэ Сабинэ, Нэгъуей Рианэ, Къудей Анзор, Алиев Алигбер сымэ. Пэрытхэм я гуп нэхъыфIу къалъытащ Прохладнэ райо­ным и ныбжьыщIэ гупыр - Бахтиевэ Татьянэ, Мельниковэ Екатеринэ, Алакаев Иб­рэхьим, Деминэ Наталье, Кудрич Владислав, Бондарь Марие, Гындыгъу Дамир, Искандаров Руслан, Алиевэ Алинэ. Пэрытхэм я совет нэхъыфIу къыхагъэщащ Тэрч щIыналъэм щыIэр. Абы хэтщ Хъуран Индирэ, Бэв Камилэ, Къущхьэ Даянэ, Уэрэзей Iэминат, Уэрщо Азнаур, Чэрим Елдар, Абыдэ Дисанэ, Iэщыжь Адилэ, Къущхьэ Даянэ сымэ. «Илъэсым и гъэсакIуэ нэхъыфI» хъуащ Жабоевэ Зух­ра. «Илъэсым и унагъуэ» фIащащ Шэрэдж щIыналъэм щыщ Башиевхэ я унагъуэм - Марат, Сулиман, Алия, Саидэ, Iэминат сымэ. Пэрытхэм я къудамэ нэхъыфI щыIэу къалъытащ Бахъ­сэн щIыналъэм. Абы хэтщ Що-къуийхэ Мухьэмэдрэ Роксаланэрэ, Азычэ Алымбэч, КъуэщIысокъуэ Эвелинэ, Къар­дэн Русалинэ, Емкъуж Лау­рэ, Щэрмэт Идар сымэ. «Пэрытхэм я гъэсакIуэ нэхъыфI» хъуащ Май щIыналъэм щыщ Кузнецовэ Светланэ. «Дарэгъу нэхъыфI» цIэр хуагъэфэщащ гъуазджэм, спортым, еджэным, щIэныгъэм къыщыхэжаныкIа сабий зэчиифIэхэм ядэIэпыкъунымкIэ Къэ­бэрдей-Балъкъэрым щыIэ «Антарес» щIыналъэ центрым.
УэрэдкIэ, къафэкIэ, макъамэкIэ пшыхьыр ягъэдэхащ «Калисто» къэфакIуэ гупымрэ уэрэджыIакIуэ Бэрэгъун Зауррэ. 

Сурэтыр  КЪАРЕЙ  Элинэ  трихащ.