Ди каналым фыдогъэблагъэ

 ТхылъымпIэм тет газет-журналхэри, уеблэмэ тхылъхэри, асыхьэтым хьэзыр хъу интернет хъыбархэм псынщIагъкIэ япеуэн хуей зэрыхъуам иджыри зэ гу лъывэдгъатэмэ, хэти акъылэгъу къыддэхъуну дыщогугъ. Сыт-тIэ а Iэмал гъуэзэджэр ди бзэм и къарур хэдгъэхъуэнымкIэ къэдгъэщхьэпэ щIэмыхъур?

 «Уи анэр дэнэ кIуа?» - жаIэу, Мэлэчыпхъу щеупщIым, гъунэгъум екIуэкIам щхьэкIэ «IуэхуитI къэгъанэ кIуащ» зэрыжиIар фщIэжрэ? Апхуэдэ гуэр къыпщыщIынкIэ шынагъуэщ, уи лэжьэгъум пщэдджыжьым ухуэзэу, хъумрэ мыхъумрэ тепсэлъыхьын щIэбдза нэужь. Ди уэршэр зыщыдгъэгубзыгъэхэм кIэ зэрамыIэм гу щылъыттэм, Изэрэ сэрэ мурад тщIащ дигу ирихь хъыбархэмкIэ, тхылъхэм къахэтх пычыгъуэхэмкIэ, мы ди «Адыгэ псалъэ» газетым гум нэхъ къинэу ущызрихьэлIэ жыIэгъуэ дахэхэмкIэ дыщызэдэгуэшэн интернет хэщIапIэ  зэдгъэпэщыну. Пэжщ, газетым и цIэр зезыхьэ канали диIэщ, ди журналист псоми я лэжьыгъэхэр къыщагъэлъэгъуэну хуиту. Ауэ, япэрауэ, зэманым улъэщIыхьэн, IэмэпсымэщIэхэр IэщIагъэм хуэзыгъэлэжьэфхэм уакъыкIэрымыхун папщIэ, газетыр зытет жыпхъэ ткIийм зэзэмызэ утемыбэкъукIыу, щIэтхыкIакIуэхэр къыпхудэхьэхыркъым. ЕтIуанэрауэ, телеграм хъэтIми зытедгъэхуэну дыхуейт, адыгэбзэкIэ тхэхэр «пасэрейуэ» къащымыхъун папщIэ. Газет тхыгъэр зэпIэзэрыту птхын хуей мэхъу, ауэ щыхъукIэ, иджырей цIыхум журналистым зыхищIэр зыхэмыт текст кIыхьыр къытохьэлъэ. Аращ, зэрытфIэемыкIум хуэдэу,  ди «сэ»-хэр ди тхыгъэхэм къыщIыхэдгъэхьэр. «Нобэ» (t.me\nobakbr) зыфIэтща канал цIыкIур къэунэхунми щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэ хуэхъуар ахэращ.

 ДевгъэдаIуэт а Iуэхум ЩхьэщэмыщI Изэ зэреплъым: «Нобэ» каналыр бзэм, литературэм, лъэпкъым нэхъ тегъэщIауэ щытми, нэхъ гъэщIэгъуэну дызрихьэлIэ дунейпсо хъыбархэмкIи ди щIэджыкIакIуэхэм дазэрыдэгуэшэным иужь дитщ. «Адыгэ псалъэм» нэхъ гъэщIэгъуэну къытехуэ тхыгъэхэми я хъыбарегъащIэщ ар. Интернетыр куууэ ди гъащIэм къыщыхыхьа зэманым нэхъ щIэщыгъуэу къытфIэщI псори  цIыхухэм я деж нэтхьэсын мурадкIэщ «Нобэ» каналыр къыщIызэдгъэпэщари, кIэлъыплъхэм дяпэкIи щхьэпэн ящыхъуну догугъэ». 

 ЦIыхум адрейхэм нэIуасэ захуищIынымкIи езым зицIыхужынымкIи лэжьыгъэм хуэдэу сэбэп къыхуэхъу гъуэтыгъуейщ. А лъэныкъуэмкIэ ди каналым куэдыфI къытхуищIащ. Пэжщ, щIэтхыкIакIуэ 411-р мащIэ дыдэщ, апхуэдэхэр мин пщIы бжыгъэкIэ зиIэхэм елъытауэ, ауэ хьэрф зэгуэтхэм Iуэхур кIыхьлIыхь зэращIым къыхэкIыу, адыгэбзэкIэ псалъэхэр нэгъунэ хамэбзэкIэ нэхъ щытхэ  зэманым, ди бзэкIэ хъыбар зэIэпыхыпIэ, адыгэбзэкIэ къыдэкI газет закъуэм и еплъыкIэ утыку итыныр тфIэигъуэти, жыжьэ дынэмысами, гъуэгу дызэрытехьам дыхущIегъуэжакъым.

 Акъылэгъу  къыпхуэхъу цIыхум нэхърэ сыт нэхъ лъапIэ? КъызэрыщIэкIымкIэ, Налшык и Iэгъуэблагъэм тетхыхь-тепсэлъыхь телеграм каналхэм куэд яхэтт, адыгэбзэ зэрамылъагъур ягу къеуэу, ауэ абы къару зэрыщIалъхьэн Iэмал къыхуэмыгъуэту.  Телеграмырщ ди нэ къыщыфIэнар «Зерат» еджапIэм я теплъэгъуэ кIэщI къызэрымыкIуэхэри, а IуэхущIапIэ дыдэм и егъэджакIуэ, ауэ  адыгэбзэ зригъащIэхэм папщIэ щхьэхуэу «Pro Адыгэбзэ» каналыр зыгъэлажьэ БищIо Iэсияти, «Нальчик» газетым и корреспондент КъуэщIысокъуэ Марьянэ и «журНальчик» каналри, инджылызыбзэ езыгъэдж Къардэн Линэ «Учи Инглиш» зыфIищари, къинэмыщIхэри. Фи фIэщ хъумэ, мы зи цIэ къитIуа хъыджэбзхэм ящыщу зыри тцIыхупэу, дызэнэIуасэу щыткъым, псори «интернет цIыхугъэ» защIэщ. Ауэ дэтхэнэ зыми зи Iуэху зэрихуэ лэжьыгъэм ар и анэдэлъхубзэм зэрырипхын къуэпс цIыкIу къыщигъуэтурэ, зызэпытщIэныр тынш тщащIащ, абы щхьэкIэ фIыщIэшхуэ яхудощI. Щхьэхуэу я цIэ къитIуэну дыхуейт къуэш республикэхэу Адыгеймрэ Къэрэшей-Шэрджэсымрэ  адыгэбзэкIэ къыщыдэкI газетхэм ягъэлажьэ  «Хэкум и макъ», «Черкес хэку: адыгэ газет» каналхэм.  Газетищри зэгъусэу утыку дызэритыр телеграм губгъуэм уеблэмэ нэхъри нэхъ IупщI щохъу, зым фIэгунэсу утыку кърихьар адрейм зэбгригуэшыкIын хьэзыру, апщIондэху псоми ди зэхуэдэ адыгэбзэм и къудамэхэр зэрыубыдрэ зэдэгъагъэу. 

 Шэч закъуи хэлъкъым  соцсетхэм щылажьэ журналистхэр гупсысэкIэкIэ дыщызэтемыхуэ  куэдрэ къызэрыхъум. ИтIани, дэтхэнэ зыми щхьэхуэу зытфIэгубзыгъэжми, ди Iуэху еплъыкIэ зэжьэхэуэхэр зэблэтхыфу, дигу иримыхь мащIэр щхьэрыгъажэ дымыщIу цIыхубэм я пащхьэм дитыху, абы и гъащIэри нэхъ зэлъыIуха  хъууэ къытфIощIри, телеграмыр зэхуамыщIыжмэ, лэжьыгъэм адэкIи пытщэну ди мурадщ.  «Интернетыр Iейщ» жыпIэкIэ, ар кIуэдыжынукъым. ЦIыху балигъым Iэмал къыхуэгъуэтын хуейщ псэун щIэзыдзагъащIэхэм унэтIыныгъэ щхьэпэ иратыну. Республикэм ди бзэкIэ къыщыдэкI газет закъуэм дыщрилэжьакIуэкIэ, утыкум дизыгъэт анэдэлъхубзэм щIэгъэкъуэн дыхуэхъун папщIэ, Iэмал щыIэр къэдгъэщхьэпэну къыттехуэу къыдолъытэри, къыддэфIыгъмэ, ди гуапэщ.

  ЧЭРИМ Марианнэ.