IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм я зэфIэкI

Студентхэр еджэным тегъэгушхуэным, я къэухьым зегъэужьыным, я зэфIэкIым хэгъэхъуэным теухуа егъэджэныгъэ Iэмал куэд къыщагъэсэбэп ди университетым. Иджырей технологиехэр и лъабжьэу, щIэуэ къежьэ Iэмэпсымэхэр къагъэIэрыхуэу унэтIыныгъэ куэдым хуагъасэ. IэщIагъэм къыдэкIуэу, щIэныгъэм дихьэххэми зыщаужьын щIыпIэ хэхахэр и куэдщ КъБКъУ-м. Абы папщIэ ехъулIэныгъэ инхэр зиIэ IэщIагъэлIхэр, зыпэрыхьа Iуэхур ипэкIэ игъэкIуатэу лажьэ къулыкъущIэхэр кърагъэблагъэурэ студентхэм лекцэ къыхурагъаджэ.

Апхуэдэу иджыблагъэ къэзыуха, къэралым ехъулIэныгъэшхуэхэр щызыIэрызыгъэхьа щIэныгъэлIхэри. Псалъэм папщIэ, РАН-м Теорие, экспериментальнэ биофизикэмкIэ и институтым и лабораторэм и унафэщI Попов Антон жиIащ щIэныгъэ гъуэгум техьэнымкIэ ди университетыр сэбэп зэрыхъуар. «Укъыщалъхуа щIыналъэм ущеджэныр фIыщ, Iыхьлыхэр гъунэгъущ, ахэр студентыгъуэ илъэсхэм хуабжьу къыбдоIэпыкъу. Ахэращ ипэкIэ укIуэтэну къару къозытыр. МыдэкIэ укъэIэбэмэ, КъБКъУ-м сащыхуэзащ щIэныгъэм сыдезыгъэхьэха егъэджакIуэхэм. Абыхэм дытрагъэгушхуэрт, ди къарум и инагъымрэ куэд зэрытхузэфIэкIынумрэ ди фIэщ ящIыфащ. Ауэ студент проектхэмрэ стартапхэмрэ иджыпсту хуэдэу куэду, зэIухауэ, сэбэп хъууэ щытакъым. Дэ диIа Iэмалхэр нэхъ мащIэщ. Апхуэдэу, лъабжьэ быдэ тхуэхъуащ ди егъэджакIуэхэм я гулъытэр. Сэ япэ курсхэм биомедицинэм нэхъ сыдихьэхырти, абы сыхэзышар си егъэджакIуэу щыта Гъуэгузокъуэ Тимур, Козьминов Сергей, Биттуевэ Мадинэ, Пэрыт Анзор сымэщ. IэщIагъэ схуэхъуам, адэкIэ зэрызезгъэужьыфынум шэч къытрахьакъым Аккизов Азэмэт, Хьэщхъуэжь Дианэ сымэ. ЕгъэджакIуэ псоми фIыщIэшхуэ яхузощI я гуащIэмрэ гулъытэмрэ папщIэ», - жиIащ абы.

 Ди лъахэгъу Попов Антон нобэ дуней псом щыцIэрыIуэ щIэныгъэлIщ. Ар УФ-м и Президентым ЩIалэгъуалэр хамэ къэралхэм щегъэджэнымкIэ и стипендием и лауреатщ, и Iэзагъым щыхигъэхъуащ Европэм и щIэныгъэ центр нэхъыщхьэхэм. ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей академием 2023 гъэм ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм папщIэ дыщэ медалыр къыхуигъэфэщащ Антон. 2022 гъэм щIалэм къызэригъэпэщащ Тераностикэмрэ ядернэ медицинэмкIэ лабораторэ, ар зытеухуар биомедицинэ материалхэр зэхэлъхьэнырщ, лышх узыфэхэр зыпкърытхэм адрон терапиемкIэ зэреIэзэ IэмалыщIэхэр къэлъыхъуэнырщ. Сыт хуэдиз лэжьыгъэ пэрымытми, Антон япэу щеджа университетым хуиIэ пыщIэныгъэр игъэкIуэдыркъым. Ар щылажьэ институтыр (РАН-м и ИТЭБ) ARIADNA еджапIэ зэхэту Дубнэ щыIэм хеубыдэ. ЩIалэр щогуфIыкI а гупышхуэм КъБКъУ-ри щыщ зэрыхъуам, дяпэкIэ зэгъусэу проектхэр ящIынущ, зыкъом щIауи щIэныгъэ лэжьыгъэхэр зэдащI КъБКъУ-м Математикэмрэ естественнэ щIэныгъэхэмкIэ и институтым и кафедрэм и доцент Аккизов Азэмэтрэ абырэ.

Иджырей университетым и гугъу щищIым Попов Антон жиIащ: «Нобэ студентхэм я щIэныгъэ гупсысэхэм зрагъэужьынымкIэ, ахэр гъащIэм хапщэнымкIэ Iэмал нэхъыбэ яIэ хъуащ. Иджыпсту щытыкIэхэр ефIэкIуащ, студентхэр занщIэу пэрыхьэ хъунущ щIэныгъэ проектхэр гъэзэщIэным. Абы папщIэ фIыуэ зызыужьа унэтIыныгъэхэр иIэщ университетым». ЩIэныгъэм зи гъуэгу щызыублагъащIэ щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм Антон чэнджэщ ярет егугъуу еджэну, ипэжыпIэкIэ ягу ирихь IэнатIэр къыхахыну, абы папщIэ уи зэфIэкIым укъигъэгугъэу уи мурадхэм ерыщу ухуэкIуэн хуейуэ аращ.

МенеджментымкIэ, туризмэмрэ хьэщIагъэ индустриемкIэ институтым стIол хъурей гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ, къэрал, муниципальнэ ухуэкIэхэмрэ щIыналъэр зегъэкIуэным пыщIа гугъуехьхэмрэ ятеухуауэ. Студентхэм я презентацэхэм хэтт Африкэ Ипщэ Республикэ, Германие, Шотландие хуэдэ къэралхэм я ухуэкIэр щызэпкърах лэжьыгъэхэр. «Муниципальнэ управленэ» унэтIыныгъэм и 3-нэ курсым щеджэ, дискуссие клубым хэт Куликовэ Валерие тепсэлъыхьащ БРИКС зэгухьэныгъэм хэт Африкэ Ипщэ Республикэм.

«А къэралым и зэхэлъыкIэр куууэ зджа нэужь, ЮАР-м теухуа си гупсысэм зихъуэжащ. Сэ къэсщIащ абы властым и системэр зэрыщызэхэлъыр, я хабзэхэмрэ щэнхабзэмрэ я гъэпсыкIэр. КъызэрыщIэкIымкIэ, ар къалащхьищ зиIэ къэрал телъыджэщ: Преториер административнэщ, Кейптауныр хабзэубзыхущ, Блумфонтейныр судщ», – жиIащ пщащэм.

Къыхэгъэщыпхъэщ а институтым щызэхэт дискуссие клубыр 2023 гъэ лъандэрэ зэрылажьэр, студентхэм щIыналъэхэм я къэрал, муниципальнэ ухуэкIэмкIэ къэхутэныгъэхэр ирагъэкIуэкI. Институтым и унафэщI Лыджыдэ Рэмэзан зэрыжиIамкIэ, апхуэдэ къэхутэныгъэр псом хуэмыдэу сэбэпщ гъуэгуанэм теухуа блогхэр езыгъэкIуэкIыну, къэрал зэмылIэужьыгъуэхэм я щхьэхуэныгъэхэм цIыхубэр щыгъуазэ зыщIыну зи мурадхэм я дежкIэ.

КъБКъУ-м АрхитектурэмкIэ, ухуэныгъэмрэ дизайнымкIэ и институтым и студент проект нэхъыфIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ къыщызэIуахащ университетым. IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм лэжьыгъипщI хуэдиз утыку кърахьащ: лъэпкъ дамыгъэхэр къызытещ фэилъхьэгъуэхэм къыщыщIэдзауэ псэупIэ комплексхэмрэ жылагъуэ щIыпIэхэмрэ я макетхэм нэс.

«Гъэлъэгъуэныгъэм и мурад нэхъыщхьэр ди студентхэм я зэфIэкIыр цIыхубэм я пащхьэ итлъхьэнырщ. ЩIэныгъэм и тхьэмахуэм хиубыдэу еджакIуэхэр IущIэнущ республикэм и архитектор пажэхэм. Дэ дыхуейщ щIалэхэм IэщIагъэлIхэм я деж зыщагъэсэну, зэгъусэу проектхэр ирагъэжьэну», - жиIащ КъБКъУ-м АрхитектурэмкIэ, ухуэныгъэмрэ дизайнымкIэ и институтым и унафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Султановэ Аминат. 

Институтым и егъэджакIуэхэмрэ IэщIагъэлIхэмрэ студентхэм я IэдакъэщIэкIхэр къалъытащ икIи къыхагъэщащ я щIэныгъэ гупсысэхэр хъарзынэу гъуазджэм, дизайным, архитектурэм зэрыхапщэфыр. ЦIыхухэм гулъытэ хэха хуащIащ «Архитектурэ» унэтIыныгъэм и 2-нэ курсым щеджэ Кулиевэ Лимэ и проектым. Авторым «щэнхабзэ центр ищIат», и кIуэцIымкIи, и щIыбагъымкIи я теплъэр плъагъуу. Пщащэм жиIащ гъэлъэгъуэныгъэм езым и зэфIэкIыр утыку къыщрихьэну, нэгъуэщI еджакIуэхэм я лэжьыгъэхэм зыщигъэгъуэзэну Iэмал зэриIэм зэрыщыгуфIыкIыр.

4-нэ курсым щеджэхэу Жабоев Ахъмэтрэ Тэнащ Аскэррэ утыку кърахьащ студент зэпеуэм хуагъэхьэзыра, Белгород щIыналъэр инженеркIэ зэIузэпэщ щIыным теухуа проектыр. Мазэрэ ныкъуэм къриубыдэу, я егъэджакIуэхэм я нэIэ щIэту щIалэхэм проектыр зэрагъэпэщащ, абы лъабжьэ хуэхъунур яубзыхуащ. Абы я лэжьыгъэм щыболъагъу зыплъыхьыпIэхэр, унагъуэ зыгъэпсэхупIэхэр, спорт утыкухэр, амфитеатр хуэдэхэр. 

- Белгород и уэрамыр зэIузэпэщ щIыным и дизайн-проектым и ухуэкIэр а хьэблэм щыпсэуа усакIуэ Есенин Сергей и цIэм епхащ икIи абы и усэхэр зытеухуа теплъэ гуэрхэр хэдгъэхьащ, - жеIэ Жабоев Ахъмэт. - Мыхьэнэ идот бульварым къыщызыкIухь дэтхэнэми Хэкум щыщ Iыхьэу зэрыщытыр зыхищIэным. 

ШэрIужь Даянэ.