Я псэр зы чысэм илът

Дэтхэнэ зы цIыхуми езым и гъащIэ гъуэгуанэ иIэжу къегъэщI. Ар елъытакъым укъэзылъхуахэм, къыбдалъхуахэм, е нэгъуэщI зыгуэрым. Ар ДыкъэзыгъэщIам къытхуиуха гъащIэщ. Зэгъусэу, зы махуэм, зы сыхьэт бжыгъэм дунейм къытехьащ зи гугъу фхуэтщIыну зэдэлъхузэшыпхъур. Мы гъэм абыхэм я ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу. И къуэрылъхухэм яхэсу а илъэс бжыгъэ дахэр егъэлъапIэ НэщIэпыджэхэ япхъу, Шокъумхэ я нысэ Риммэ. ГуакIуэщ и теплъэкIи, и цIыху щIыкIэкIи, псэлъэкIэкIи, IэужькIи. Риммэ гъащIэм и лъэныкъуэ псоми щехъулIа цIыхубз акъылыфIэщ. Къэзыухъуреихь псоми фIыуэ къалъагъуу, Iуэхуу зыпэрыхьэр гугъэзагъэу зэфIигъэкIыу, хущхъуэкIэ мыхъуу, и псалъэ IэфIымрэ и псэ къабзагъымкIэ сымаджэхэр игъэхъужу къекIуэкIащ ар. Абы къыдалъхуат лъэужь дахэ дунейм къытезына лIы ахъырэман Анзаур. ЗэтIолъхуэныкъуэхэм я псэр зы чысэм илъу илъэс 46-рэ къудейщ зэрызэдэпсэуар, арат Анзаур къыхуиуха гъащIэр...

Ахэр къыдэкIуэтеиху, къыщалъхуа махуэр зэдагъэлъапIэу къекIуэкIащ, дауи. Зэдэлъхузэшыпхъур унагъуэ щхьэхуэ-щхьэхуэ хъуа нэужь, зырызу ягъэлъапIэу яублащ я махуэр: Анзаур – гъатхэпэм и 21-м, Риммэ - гъатхэпэм 22-м. Ауэ ди жагъуэ зэрыхъущи, Анзаур пасэу дунейм ехыжащ... Нобэ Риммэ и гукъыдэжыр нэхъ мащIэми, дэлъхум и фэеплъыр ехъумэ, къащIэхъуэ щIэблэм и лъэр жану щIигъэкIыу мэпсэу.

Риммэ сыт щыгъуи и дэлъхур япэ иригъэщу, пщIэ хэха хуищIу къекIуэкIащ. Ноби и гъащIэ гъуэгуанэм щриплъэжкIэ, псом япэу игу къэкIыр Анзаурщ, аращ зи гугъу ищIри. ЦIыхум къигъэщIа илъэс бжыгъэракъым нэхъыщхьэр, атIэ къигъэна лъэужьырщ. И гъащIэ мащIэм къриубыдэу Анзаур куэдым хунэсащ. Илъэс 21-м иту Нарткъалэ унэлъащIэ комбинатым и автогаражым щылэжьэн щIидзат абы. А зэманым ар икIи еджэрт, Тэрч къалэм мэкъумэш хуэIухуэщIэхэмкIэ и техникумым и студентт. ИужькIэ ЖЭК-м, «Мэкъумэштехникэ» IуэхущIапIэм щылэжьащ, Нарткъалэ дэт «Водоканал»-м и унафэщIу щытащ иужьрей илъэсхэм.

Дэнэ щылэжьами, зыхэт гупым пщIэ къыхуащIу, и псалъэр ялъытэу апхуэдэт. Мызэ-мытIэу щIыналъэ, къалэ администрацэхэм къабгъэдэкI щIыхь тхылъхэр къыхуагъэфэщащ. Бынищым я адэти, Анзаур лажьэрт, и щхьэгъусэ Заремэ сабийхэм яхэст, унагъуэр зыхуей хуигъазэу. 1997 гъэм и щэкIуэгъуэм унагъуэм гуауэшхуэ къатепсыхащ. Псэун щIидза къудейрэ къыдэкIуэтей быным я ехъулIэныгъэхэм щыгуфIыкI Анзаур дунейм ехыжащ. Зэшыпхъухэми, анэми я гуауэр хьэлъэт, гъэвыгъуейт, щхьэгъусэм дежкIэ гузэвэгъуэшхуэт. Гуауэм хигъащIэми, и бгыр щIикъузэри, и сабиищыр зыхуей хуэзэу ипIащ Заремэ. Дэтхэнэми щIэныгъэ нэхъыщхьэ яригъэгъуэтащ, гъащIэм зэрыхэпсэукIын акъылрэ гъэсэныгъэрэ ябгъэдилъхьащ, унагъуэ щхьэхуэу игъэтIысыжащ. ХъыджэбзитIыр – Джульеттэрэ Заретэрэ - экономист IэщIагъэм хуеджащ, унагъуэхэщ. Ахьмэд юристщ, зэзыгъэкIуж судыщIэм и къуэдзэу мэлажьэ. Анзаур и бынхэм къатепщIыкIа къуэрылъху-пхъурылъхуу 9 иIэщ. Джульеттэ ипхъу нэхъыжь Лянэ Осетие Ищхъэрэ медицинэ академиер къиухауэ дерматологыу мэлажьэ, Миланэ иджыпсту дохутыр IэщIагъэм хуоджэ, Алихъан школакIуэщ. Заретэ ипхъу Диани дохутыр IэщIагъэр зригъэгъуэтауэ, стоматологыу мэлажьэ, Ислъам КъБКъУ-м и юридическэ факультетым щIэсщ.

Анзаур яхэмытыжми, унагъуэр зыхуей хуигъэзэфащ щхьэгъусэ акъылыфIэм, Iэдэбым, Iущым. Нобэ Заремэ зыхэс лъэпкъым пщIэ къыхуащIрэ чэнджэщэгъу нэсу къалъытэу апхуэдэщ. ЗэIусэм псэ хелъхьэ жыхуаIэращи, абы и акъылкIэ, и IэкIэ зэригъэзэхуа Iуэхур нэгъэсащ. И бынхэр зыхуей зэрыхуигъэзам хуэдэу, и щхьэгъусэм къыдалъхуахэри арэзы ищIыфащ Заремэ, гумащIэу ябгъэдэтщ. Адэшхуэм и лъэужьыр зэрымыкIуэдам и нэщэнэщ Ахьмэд и къуэ нэхъыжьым абы и цIэр зэрыфIищыжар. Ахьмэд щIалищрэ зы хъыджэбзрэ иIэщ.

«Къыздалъхуа си дэлъхур къэтэджыжауэ къысщыхъуат, ди щIалэр къызбгъэдыхьэу и адэм и цIэр и къуэм фIищыжыну хуейуэ къыщызжиIам. Сэ щэхуу сигу илъми, ину схужыIатэкъым…», - игу къегъэкIыж Риммэ. И дэлъхур имыIэжми, унагъуэ дахэм пщIэ щиIэщ Риммэ. ИкIи зэпымыууэ Заремэ фIыщIэ хуищI зэпытщ.

Езыр и акъылым и жанагъкIэ, и Iуэху бгъэдыхьэкIэм и шэрыуагъкIэ, и IэщIагъэм зэрыхуэIэзэмкIэ пщIэшхуэ иIэу илъэс 75-м нэсащ. Ар 9-нэ классым къыщIэкIри, консерв заводым уват. Аруан район сымаджэщым «Жор Плъыжь» зэгухьэныгъэм и курс къыщызэрагъэпэщати, пщыхьэщхьэкIэрэ абы кIуэурэ, медицинэ IэнатIэм и зэхэлъыкIэм зыщигъэгъуазэрт. Ар къиухри, район сымаджэщым щылэжьэн щIидзащ. ИкIи илъэс куэдкIэ а IэнатIэм пэрытащ. Риммэ гуапэу игу къегъэкIыж и IэщIагъэм теухуауэ куэд къезыгъэщIа дохутырхэу Хьэсанэ Лидие, Щоджэн Нинэ, Шыбзыхъуэ Любэ, Жамборэ Хуржан, Дзыгъур Ануар сымэ.

И унагъуэри и лэжьапIэри къызыхуэтыншэу зэрихьэу, и гумащIагъымкIэ цIыхухэр къыдихьэхыу лэжьащ Риммэ. А псори зыхуей хуэзэу къехъулIэн папщIэ сыт щыгъуи и щIэгъэкъуэнщ и щхьэгъусэ Шокъум Жыраслъэн. Жыраслъэнрэ Риммэрэ щIалитI яIэщ. Юрэ КъБР-м щIыхь зиIэ и юристщ, Арбитраж судым и унафэщIым и къуэдзэщ, Мурат хьэрычэтыщIэщ. Юрэ и щIалэ нэхъыжь Вадим Москва къэрал университетыр къиухащ, журналист-международник IэщIагъэр иIэу, иджыпсту ТАСС-м щолажьэ. ЕтIуанэ Идар РУДН-м и япэ курсым щоджэ. Мурат къуищ иIэщ.

Риммэ район сымаджэщым илъэс 36-кIэ щылэжьауэ Шокъумхэ я унагъуэр Шэрэдж Ищхъэрэ Iэпхъуэжащ. Абы щыгъуэми IэнатIэншэ хъуакъым ар - къуажэм дэт амбулаторэм уващ. ГупыщIэ зыхыхьам щылажьэ псори гуапэу къыщыпежьащ икIи тыншу яхэзэгъащ. Псом хуэмыдэу Сэхъурокъуэ ХьэкIулэ, Хужьокъуэ Тамарэ сымэ хуабжьу дэIэпыкъуэгъуфI икIи чэнджэщэгъуфI къыхуэхъуауэ зэрыщытар игу къегъэкIыж Риммэ.

Илъэс 50-м щIигъукIэ медицинэ IэнатIэм пэрытащ Шокъумыр. Езым зэрыжиIэмкIэ, и ехъулIэныгъэхэм папщIэ фIыщIэр зейр лэжьыгъэ Iуэхум теухуауэ зыри къыпэзымыубыд и щхьэгъусэрщ. Мыбдежым къыхэгъэщыпхъэщ Шокъумхэ я унагъуэм илъ зэгурыIуэм папщIэ Аруан щIыналъэ администрацэм и щIыхь тхылъ 2017 гъэм къратауэ зэрыщытар.

И гуащIэдэкI хьэлэлым папщIэ Риммэ къыхуагъэфэщащ КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и республикэ комитетым, Аруан щIыналъэ администрацэм, «Урысей зэкъуэт» партым и республикэ къудамэм я фIыщIэ, щIыхь тхылъхэр. Илъэс зыбжанэ ипэ «КъБР-м узыншагъэр хъумэнымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ. Ар къыхуихьащ псэемыблэжу зэрылэжьам, игурэ и псэрэ зэIухауэ цIыхум зэрахэтым, къыхуэныкъуэм и деж нэсурэ арэзы зэрищIам, жылагъуэм зэрахуэгуапэм.

Жьыщхьэ махуэ хъуауэ и къуэрылъху цIыкIухэм я жьантIэдэсрэ и щхьэгъусэ Жыраслъэн и щIэгъэкъуэну апхуэдэщ Риммэ. Зы закъуэщ игу хэзыгъэщIыр, къыдалъхуа и дэлъхур псэужарэ зэгъусэу илъэс 75-р ягъэлъэпIамэ, иIэ псори насып тIуащIэу зыхищIэнут…