Мы махуэхэм Налшык къалэм щекIуэкI Урысей-Абхъаз щIалэгъуалэ форумым и лэжьыгъэм пещэ. Абхъаз Республикэм къикIа, Урысейм и щIыналъэ 20-м щыщ щIалэхэмрэ пщащэхэмрэ махуэ къэс щIэ гуэр зрагъащIэ, зрагъэцIыху. Ахэр щыIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэхэм, зрагъэлъэгъуащ ди лъахэм и щIыпIэ дахэхэр, адыгэхэм, балъкъэрхэм я лъэпкъ хабзэмрэ гъэхьэщIэкIэмрэ, щIыналъэ щIалэгъуалэ центрхэм я Iуэху зехьэкIэр, апхуэдэуи ерыскъы IэфIхэр ирагъэшхащ.
IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэр гуп-гупу гуэшауэ республикэм и къулыкъущIапIэхэм щызэрахьэ Iуэхухэм зыхагъэгъуазэ, унафэщIхэм яхуозэ. Республикэ газетхэм я гъэхьэзырыкIэр, редакцэхэм я зэхэлъыкIэр зрагъэлъагъуну зы гуп ПечатымкIэ унэм щыхьэщIащ. Абыхэм яхэтт Абхъазым, Шэшэным, Запорожскэ областым къикIахэр. ХьэщIэхэм яхуэзащ «Адыгэ псалъэ», «Горянка», «Советская молодежь» газетхэм, «РИА-КъБР» хъыбарегъащIэ агентствэм я редактор нэхъыщхьэхэр.
«Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Жыласэ Заурбэч редакцэм и хьэщIэщым къыщригъэблэгъащ хьэщIэхэр. ФIэхъус псалъэкIэ захуигъазэри, республикэм тхылъымпIэм тедзауэ къыщыдэкI газетхэмрэ журналхэмрэ я редакцэхэр зыщIэс ПечатымкIэ унэр 1987 гъэм зэращIар жиIащ. Республикэ газетхэр, радиор, телевиденэр къэралыбзищкIэ - адыгэбзэкIэ, балъкъэрыбзэкIэ, урысыбзэкIэ - зэрылажьэр, къызэрыдэкIыр, хэгъэгум и газет нэхъыщхьищым я илъэсищэр 2024 гъэм зэрагъэлъэпIам щыгъуазэ ищIащ Заурбэч, апхуэдэуи «Адыгэ псалъэ» газетым и къежьапIэр, къикIуа гъуэгуанэр яжриIэжащ, гзетым и музейм щызэхуэхьэса хьэпшыпхэр яригъэлъэгъуащ.
- Правительствэ газетхэм ящыщу «Горянка»-р нэхъ щIалэ дыдэщ, ар 1998 гъэм къыдагъэкIын щIадзауэ аращ, бзылъхугъуэхэм я жэрдэмкIэ, – жиIащ а газетым и редактор нэхъыщхьэ Къаныкъуэ Заринэ. - Абы и япэ редактор нэхъыщхьэу щыта Сэбаншы Розэ жылагъуэ газетым правительствэ мыхьэнэ иритын хузэфэкIащ.
Дэ Абхъазым къыщыдэкI «Апсны» газетым дыдолажьэ. КъищынэмыщIауэ, си дэлъхур щыхэкIуэда къэралым лъэныкъуэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ сыпыщIащ. Куэдрэ сокIуэ, ныбжьэгъухэри щызиIэщ, «Рифмы на Рице» абхъаз-адыгэ литературэ фестивалыр щызогъэкIуэкI. ТхакIуэхэм, усакIуэхэм, дизайнерхэм дапыщIащ. Ди усэхэр, пьесэхэр абхъазыбзэкIэ зэрадзэкI, дэ абхъаз усакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэр адыгэбзэкIэ зыдодзэкI, тхылъыщIэхэр дунейм къытохьэ.
«Советская молодежь» газетым и редактор нэхъыщхьэ Суановэ Залинэ жиIащ щIалэгъуалэм яхуэгъэзауэ газет къыдэзыгъэкI щIыналъэ мащIэм Къэбэрдей-Балъкъэрыр зэращыщыр, абы 1939 гъэм къыдэкIын зэрыщIидзар, зауэ лъэхъэнэм зэпагъэуауэ зэрыщытар, архивхэм 1956 гъэм щыщIэдзауэ фIэкIа зэрыхэмылъыжыр.
- «Молодежка» газетыр иджыпсту тхьэмахуэм зэ къыдокI, напэкIуэцI 16 хъууэ. Нэхъыбэу гу зылъыттэхэм ящыщщ щIалэгъуалэм яхуэгъэза лъэпкъ проектхэр республикэм гъэзэщIа зэрыщыхъур, зи ныбжьыр илъэс 30-м нэсхэр дэзыхьэхын тхыгъэхэр къызэрытеддзэным иужь дитщ. Ауэ ар тыншу жысIэфынукъым, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, дэ ди щIэджыкIакIуэхэращ интернетыр иджыпсту махуэ къэс къэзыгъэсэбэпыр. Дауэ хъуми, сетхэм исхэм щхьэкIи электроннэ газет къыдокIри, сытым дежи я Iэпэгъущ, абы къищынэмыщIауэ, тхылъымпIэм тет газетри къыдолъхьэри, къыщIэбгъэщу укъеджэ мэхъу. Ди деж щылажьэхэр щIалэгъуалэ закъуэкъым, атIэ зи щIалэгъуэу къэувауэ ныбжь дахэм нэсахэри къытхэтщ, къапщтэмэ, тхакIуэ, усакIуэ, краевед куэдым я творческэ лэжьыгъэм къыщыщIадзар ди газетращ. Апхуэдэу иджыпсту республикэм ис, зэчий зыбгъэдэлъ ныбжьыщIэхэм я хъыбар къызэретеддзэным дыхущIокъу, ар адрейхэм щапхъэ яхуэхъунущ, езыхэм я къежьапIэри газетым зэрытетам щыгуфIыкIыжынущ, - жиIащ Залинэ.
«РИА-КъБР» хъыбарегъащIэ агентствэм и редактор нэхъыщхьэ Аттаев Азнор къызэхуэсахэм яхузэпкърихащ я лэжьыгъэр зэрызэхэлъыр, илъэс 12-м нэблэгъауэ агентствэр зэрылажьэр, республикэм щекIуэкI жылагъуэ-политикэ гъащIэр, адрей унэтIыныгъэ псори къызэщIиубыдэу я лэжьыгъэр зэрыубзыхуар. «Ди къалэн нэхъыщхьэр республикэм къыщыхъу Iуэхухэм ятеухуа хъыбарыщIэхэр икIэщIыпIэкIэ цIыхухэм я пащхьэ итлъхьэнырщ», - дыщIигъуащ Аттаевым.
ЩIалэгъуалэр яфIэгъэщIэгъуэну хэтащ мы зэIущIэми. Налшык къалэ махуищ хъуауэ щекIуэкI форумыр къызэрыщыхъумкIэ деупщIащ Абхъазым къикIа Хачатурян Аннэ.
- Сэ Абхъаз къэрал университетым туризмэ IэщIагъэм сыщыхуоджэ, етIуанэ курсым сыщIэсщ, - жиIащ абы. - Хуабжьу телъыджэу дыкърагъэблэгъащ Къэбэрдей-Балъкъэрым. Форумым и фIыгъэкIэ гъэщIэгъуэн куэд къэсщIащ, псалъэм папщIэ, адыгэхэмрэ абхъазхэмрэ зэрызэщхьыр, цIыху гуапэ куэд зэзгъэцIыхуащ, дахагъэ куэд дагъэлъэгъуащ. Джэгум драгъэблэгъати, адыгэ къэфэкIэ зэзгъэщIащ, балъкъэр ныбжьэгъу схуэхъуати, балъкъэрыбзэкIэ псалъэ зытIущ зэзгъэщIащ, ахэр сэркIэ лъапIэщ, абы нэхъ гъунэгъу дызэхуещI.
Налшык иджы япэу сыкъакIуэу аращ, мыпхуэдиз щхъуантIагъэ зыдэт нэгъуэщI къалэ зэи слъэгъуакъым. ЦIыхухэм я гуапагъымрэ нэфIэгуфIагъымрэ-щэ?! Дызыхуэзэу хъуам къытщыгуфIыкIыу сэлам къыдах. Машинэр щызежэ уэрамышхуэхэм, цIыхухэм папщIэ лъэс лъагъуэхэр зэриIэр, абы лъакъуэрыгъажэкIэ къэзыжыхьхэм яхухэха гъуэгу щхьэхуэ зэрыбгъурытыр согъэщIагъуэ. СыткIи зэгъэпэщащ Налшык. Щыпсэухэми хуабжьу сыдахьэхащ.
Дэ, Абхъазым къикIахэм нэмыщI, Урысейм и нэгъуэщI щIыналъэхэм къикIа щIалэгъуалэри къытхэтщ. Сэ нэхърэ нэхъыбэжу абыхэм ягъэщIагъуэ Кавказым щекIуэкI хабзэр, щэнхабзэр, хьэщIэ къегъэблэгъэкIэр, гъэхьэщIэкIэр, шхыныгъуэхэм я IэфIагъыр. Иджы согупсыс, зы зэман щыIащ хабзэр зэрамыпэсыжу, я теплъэкIэ, зыхуэпэкIэкIэ, дуней тетыкIэкIэ нэгъуэщIхэм зрагъэщхьыну хуейуэ, ауэ ди гуапэ зэрыхъущи, иджырей щIалэгъуалэм лъэпкъ хабзэхэмрэ лъапIэныгъэхэмрэ къэIэтыжыну, яхъумэну, ягъэбэгъуэну хуейуэ гу лъызотэ. Абы щыхьэт тохъуэ мы форумым къыщызэхуэса, кавказ лъэпкъхэм къахэкIа щIалэхэмрэ пщащэхэмрэ, дыкъыздеблэгъа лъахэм ис, иджы ныбжьэгъу тхуэхъуа, лъэпкъ фащэкIэ зэщыхуэпыкIауэ, щхьэж и лъэпкъ хъугъуэфIыгъуэхэр ди пащхьэ къизыхьэ ныбжьыщIэхэр. Сэ абы хуабжьу сегъэгушхуэ.
«Адыгэ псалъэм» и хьэщIэщым къыщызэхуэсахэр Жыласэ Заурбэч редакцэм къыщришэкIащ, газетыр зэрагъэхьэзыр, къызэрыдагъэкI щIыкIэхэм яхутепсэлъыхьащ, журналистхэр щылажьэ, газетыр щызэхагъэувэ пэшхэм щIишащ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
