Къэбэрдей-Балъкъэрым хьэрычэт IэнатIэ мыинымрэ курытымрэ хэт и IуэхущIапIэхэм (МСП) я бжыгъэм къыхэхъуэ зэпытщ. ЖыпIэнурамэ, нобэкIэ ахэр мин 24,9-м нызэрыхьэсащ икIи нэгъабэ щыIа бжыгъэхэм нэхърэ проценти 6-кIэ нэхъыбэщ.
Республикэм хьэрычэт IэнатIэ мыинымрэ курытымрэ хэт и IуэхущIапIэхэм, уней IуэхущIапIэхэмрэ я щхьэ хуэлэжьэжыну зезыгъэтхахэмрэ яхэту, пэрыт цIыху бжыгъэр мини 115,6-м щIегъу. Абыхэм къагъэсэбэп худэчых зыхэт налог Iэмалхэр икIи 2026 гъэм мэлыжьыхьым и 1-м ирихьэлIэу сом мелуан 541-рэ налогыу ягъэкIуащ. Нэгъабэ яхузэфIэкIам нэхърэ процент 16-кIэ нэхъыбэщ ар.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, «Зэхьэзэхуэр зи лъабжьэ экономикэ лъэщ» лъэпкъ пэхуэщIэм и къалэн нэхъыщхьэр хьэрычэт IэнатIэ мыинымрэ курытымрэ зэрызаужьын Iэмалхэр къахузэгъэпэщынымрэ абыхэм защIэгъэкъуэнымрэщ.
Сом мелард 34,5-рэ и уасэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и ухуэныгъэ IэнатIэр иужьрей илъэсхэм ефIакIуэ зэпытщ. ЖыпIэнурамэ, 2022 гъэм республикэм щрагъэкIуэкIащ ухуэныгъэ лэжьыгъэу сом мелард 34,5-рэ и уасэ икIи абы ипэ ита илъэсым яхузэфIэкIам нэхърэ процент 18,2-кIэ нэхъыбэщ ар.
2023 гъэм щыIа хэхъуэр нэхъыбэж хъуащ: сом мелард 37,9-рэ. Ари проценти 5,9-кIэ нэхъыбэщ абы ипэ ита илъэсым къагъэлъэгъуа бжыгъэхэм елъытауэ.
КъыкIэлъыкIуэ илъэсхэми КъБР-м и ухуэныгъэ IэнатIэм ехъулIэныгъэфIхэр къигъэлъагъуэ зэпытщ: 2024 гъэм сом мелард 43,6-рэ (проценти 7,2-кIэ), 2025 гъэм сом мелард 45,8-рэ (проценти 2-кIэ).
2026 гъэм и япэ мазищыр къэдгъэлъагъуэмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым ухуэныгъэ лэжьыгъэу щрагъэкIуэкIам и куэдагъым проценти 4-м нэблагъэкIэ хагъэхъуащ нэгъабэ и апхуэдэ пIалъэм щыIа бжыгъэхэм елъытауэ - сом меларди 3,6-рэ и уасэ.
Къуажэдэсхэм зыщIагъакъуэ
Дызэрыт илъэсым зэрыщIидзэрэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къуажэхэм узыншагъэр хъумэнымкIэ, щэнхабзэмкIэ, егъэджэныгъэмкIэ, физкультурэмрэ спортымкIэ, ветеринариемкIэ, нэгъуэщI социальнэ IуэхущIапIэхэм я IэщIагъэлIхэм, апхуэдэу абыхэм щылэжьа пенсионерхэм социальнэ дэIэпыкъуныгъэу е нэгъуэщI Iуэхугъуэхэм хуэунэтIауэ мазэ къэс ират ахъшэм и куэдагъыр сом мелуан 46,2-м щIигъуащ.
ЖыпIэнурамэ, а пIалъэм къриубыдэу ахъшэр яIэрыхьащ цIыху 10330-м нэблагъэм, абыхэм ящыщу 8418-р - егъэджакIуэу.
Мазэ къэс социальнэ ахъшэ зратхэм зыхагъэхуэн папщIэ, къуажэдэсхэм я лъэIухэмрэ дэфтэрхэмрэ МФЦ-м яхьын е цIыхухэм социальнэ и лъэныкъуэкIэ къащхьэщыжынымкIэ щIыналъэхэм щыIэ къулыкъухэм зыхуагъэзэн хуейщ. Ауэ, апхуэдэ къэрал гулъытэ абыхэм ирагъэгъуэтын папщIэ ахэр илъэсипщI нэхърэ мынэхъ мащIэкIэ къуажэм щыпсэуауэ щытыпхъэщ.
Нэхъ мащIэ хъуркъым
2026 гъэм и япэ мазищым Къэбэрдей-Балъкъэрым ЖКХ-мкIэ и IуэхущIапIэхэм къагъэсэбэпа электрокъарум щхьэкIэ щIыхуэу ятелъым и куэдагъым проценти 8-кIэ хэхъуащ икIи мэлыжьыхьым и 1-м ирихьэлIэу ар сом меларди 4,1-м щIигъуащ, къитащ «Кавказ Ищхъэрэ Россети» компанием и пресс-IуэхущIапIэм.
Къапщытэж пIалъэм къриубыдэу республикэм ЖКХ-мкIэ и IуэхущIапIэхэм электрокъарууэ къагъэсэбэпам и процент 26,5-рщ уасэр зыщIатар. Апхуэдэу щыхъукIи, «Россети»-м и щIыхуэм и процент 97-р зытелъыр псы къабзэрэ псы хуабэкIэ къызэзыгъэпэщ IуэхущIапIэхэрщ.
«Россети Кавказ Ищхъэрэм» и «Къэббалъкъэнерго» къудамэм и щIыхуэ зытелъхэм ехьэлIауэ лэжьыгъэ пыухыкIахэр ирегъэкIуэкI икIи ар къыхихыжын мурадкIэ судым тхыгъэ 209-рэ игъэхьащ, псори зэхэту сом мелуан 255-м нэблагъэ хуэзэу.
«Энергокомпанием сыт хуэдэ лэжьыгъэ иримыгъэкIуэкIами, республикэм и район администрацэхэм я унафэщIхэм зэрызыхуагъазэри хэту, ЖКХ-м и IуэхущIапIэхэм ятелъ щIыхуэр гъэмэщIа хъуакъым. Псалъэм къыдэкIуэу, Май, Лэскэн районхэм, мы гъэм мэлыжьыхьым и 1-м ирихьэлIэу, электрокъарууэ къагъэсэбэпам зы сом щIатакъым», - щыжаIащ пресс-IуэхущIапIэм.
Апхуэдэу щыхъукIи, ЖКХ-м и IуэхущIапIэхэм хуащIэ Iуэхутхьэбзэхэм къапэкIуэ ахъшэмкIэщ «Россети»-м и IэнатIэхэр къызэрагъэщIэрэщIэжыр, программэхэр зэрагъэлажьэр.
