НыбжьыщIэхэр хагъэгъуазэ

Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щекIуэкIащ «Урысейм и IэнатIэхэр. Iэмалхэм я зэманщ» зэхыхьэр. Абы щызэхуэсат КъБР-м и щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къикIа еджакIуэхэр. НыбжьыщIэхэр щагъэгъуэзащ еджапIэ нэхъыщхьэм зыщыхурагъаджэ IэщIагъэхэм, апхуэдэуи иджырей лэжьыгъэ рынокым къигъэув жыпхъэхэр зрагъэщIэну Iэмалхэр къыхузэрагъэпэщащ.

КъБКъУ-м Профориентацэ лэжьыгъэмкIэ и къудамэм и унафэщI Тхьэзэплъ ФатIимэ зэрыжиIэмкIэ, жармыкIэр къызэрагъэпэщащ школакIуэхэм егупсысауэ IэщIагъэ къыхахынымкIэ ядэIэпыкъун папщIэ.

- Нэхъыбэу къедгъэблэгъар мыгувэу еджапIэ щIэтIысхьэну къызыпэщылъ щIалэгъуалэрщ. Абыхэм едгъэлъэгъуащ Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр Урысейм и классикэ университет пажэхэм зэращыщыр, фIагъ лъагэ зиIэ щIэныгъэмрэ зыужьыныгъэмкIэ Iэмал инхэр зэритыр, - къыхигъэщащ Тхьэзэплъ ФатIимэ.

КъБКъУ-м и къудамэхэм утыку кърахьащ щIэупщIэ зиIэ IэщIагъэхэм яхуэгъэпса программэ куэд. ЖармыкIэм и интерактив утыкухэм щагъэлъэгъуащ псэупIэ унэхэм я архитектурэ макетхэр, еджапIэ нэхъыщхьэм и щIэныгъэлIхэм я иужьрей техникэ зыужьыныгъэхэр, имплантатхэмрэ протезхэмрэ 3D-моделированэ зэращIыр, декоративно-прикладной гъуазджэм хуэIэкIуэлъакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэр, нэгъуэщIхэри. Студент-медикхэм къагъэлъэгъуащ иджырей диагностикэ Iэмэпсымэхэр, егъэджакIуэ хъунухэм школакIуэхэм папщIэ ирагъэкIуэкIащ сабийхэм я къэухьым зегъэужьыным хуэунэтIа джэгукIэхэр, Iуэху бгъэдыхьэкIэ гъэщIэгъуэнхэр, мастер-классхэр. ШколакIуэхэри ялъагъур яфIэтелъыджэу Iуэхум хыхьат, уеблэмэ эксперт-криминалистхэм я гъусэу пхъуантэ щхьэхуэкIэ Iэпэм и лъэужьхэр къахутэфу, зэпкърахыфу зрагъэсащ.

Налшык дэт школ №33-м и еджакIуэ Тебиевэ Стеллэ дизайнымкIэ колледжращ дэзыхьэхар.

 «Сурэт сщIыну сфIэфI дыдэщ. ЕгъэджакIуэхэр къыщыдэпсалъэм хьэкъ сщыхъуащ КъБКъУ-м ДизайнымкIэ и колледжым щIэныгъэфI щызэбгъэгъуэт зэрыхъунур, си творческэ зэфIэкIхэм зезгъэубгъунымкIэ, IэнатIэм ехъулIэныгъэ щызиIэнымкIэ сэбэп къызэрысхуэхъунур», - къыддэгуэшащ Стеллэ и гупсысэхэмкIэ.

Къызэхуэсахэм гурагъэIуащ еджапIэ нэхъыщхьэм егъэджэныгъэ Iуэхур зэрыщыухуар, къэзыухахэм къапэщылъ Iэмалхэр зыхуэдэр, иджырей лэжьыгъэ рынокым щIэупщIэ щызиIэ зэфIэкIхэр.

«Дэ дыхущIокъу зыхуедгъаджэ унэтIыныгъэхэм дахутепсэлъыхьыным и мызакъуэу, университетым щызрагъэгъуэта щIэныгъэр адэкIэ къызэрагъэсэбэпым и щапхъэхэр едгъэлъагъуну. Ар сэбэп мэхъу щIалэгъуалэм еджэнымрэ IэнатIэмрэ зэрызэпыщIар къагурыIуэну, дызыхуэкIуэ илъэсхэм щIэупщIэ нэхъ зиIэну IэщIагъэхэр къахузэIутхыну», – къыхегъэщ Тхьэзэплъым.

ЛэжьапIэ увынымкIэ жармыкIэр иджырей технологиехэмрэ инновацэхэмрэ зыщагъэгъуэзэнымкIи утыку бэлыхьт. ШколакIуэхэм ялъэгъуащ щIэныгъэмрэ практикэмрэ егъэджэныгъэ программэхэм япкъ иткIэ быдэу зэрызэхэухуэнар.

* * *

Радиоэлектроникэм и X урысейпсо фестивалым иращIэкI дауэдапщэхэм хэтащ ди университетри. А зэхыхьэшхуэм щызэхуэсащ техникэ еджапIэ нэхъыщхьэхэр, компание пэрытхэр, Урысеймрэ Беларусь Республикэмрэ щыщ къэхутакIуэ ныбжьыщIэхэр.

Фестивалыр хуэгъэпсащ инженер IэщIагъэхэр цIыхубэм егъэцIыхуным, студентхэмрэ лэжьапIэ зытхэмрэ щызэрыщIэн утыку къызэгъэпэщыным, микроэлектроникэмрэ связым и зэхэлъыкIэхэмрэ ехьэлIауэ мыхьэнэшхуэ зиIэ трендхэм тепсэлъыхьыным.

Къызэхуэсахэр щIэсащ щIэныгъэ-лекцэ купщIафIэхэм, хэтащ мастер-классхэм, интеллектуальнэ квизхэм, нэгъуэщIхэми.

КъБКъУ-м ЭлектроникэмкIэ, робототехникэмрэ акъыл IэрыщIымкIэ и институтым и унафэщI Щомахуэ Замир фестивалыр къыщызэIуихым къыхигъэщхьэхукIащ зэпыщIэныгъэхэр зэтеублэнымкIэ, индустрием къыпэщыт къалэнхэм ятеухуа хъыбархэр пщIэнымкIэ абы мыхьэнэшхуэ зэриIэр.

«Фестивалыр щызэхьэзэхуэ утыку къудейкъым, атIэ IэщIагъэ зэпыщIэныгъэхэр зэтегъэувэнымкIэ сэбэп хъу зэхыхьэ телъыджэщ. Сэ шэч къытесхьэркъым ар инженер егъэджэныгъэм зегъэужьынымкIэ къару лъэщ зэрыхъунум, щIэныгъэм елэжь гупхэр, зэгухьэныгъэхэр зэрызэригъэубыдынум, еджапIэхэр купщIафIэу зэрызэдэлэжьэнум», - къыхигъэщащ Щомахуэм.

Псоми нэхъ яфIэгъэщIэгъуэн хъуар щIэныгъэ-техникэ семинарырщ, абы доклад щищIащ Математикэмрэ естественнэ щIэныгъэхэмкIэ институтым Прикладной математикэмрэ информатикэмкIэ и кафедрэм ассистенту щыIэ Бицу Тимур. ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэм утыку кърихьащ инновацэ зыужьыныгъэр - акъыл IэрыщIыр зи лъабжьэ кардиологие дэIэпыкъуэгъур.

Гум и ишемие узыр дуней псом лIэныгъэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэхэм ящыщщ. Бицум къигупсысар а узыфэм пэщIэтынымкIэ Iэмэпсымэ лъэщ хъуфынущ. Шынагъуэ зэрыщыIэм теухуа хъыбар къэзыт акъыл IэрыщIым елъытауэ, IэмэпсымэщIэр дохутырым дэIэпыкъуэгъу хуэхъунущ ныкъусаныр къихутэу ар зэрыгъэхъужыпхъэр къищIэнымкIэ. Системэм къыует а хэкIыпIэм лъабжьэ хуэхъу бжыгъэ пыухыкIахэр (давленэр, анализхэм къарикIуахэр, сымаджэм и ныбжьыр).

«Мурад нэхъыщхьэр дохутырыр зэхъуэкIынракъым, атIэ узыфэр зыхуэдэмрэ зэрыгъэхъужыпхъэмрэ теухуар къэщIэнымкIэ дэIэпыкъуэгъу Iэмэпсымэ къэгъэщIынырщ», - жиIащ Бицу Тимур.

* * *

Урысей МВД-м илъэс къэс иригъэкIуэкI «ЩIэблэ къабзэ» Iуэхум ипкъ иткIэ, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым хамэ къэралхэм къикIауэ щеджэ студентхэм Iейм зэрыщахъумэ псалъэмакъ драгъэкIуэкIащ. Абы и мурад нэхъыщхьэр афияныр хабзэм къемызэгъыу зэрызэрагъэкIуэкIым щIалэгъуалэр хамыхьэнырщ, гъащIэ узыншэм тетыным къыхуеджэнырщ, студентхэр нэхъыбэу щызэхуэс щIыпIэм хабзэр къыщызэпауд къэмыгъэхъунырщ. Мы гъэм гулъытэ хэха хуащIащ Тыркуменистаным щыщ еджакIуэхэм.

ЗэIущIэр къызэзыгъэпэщар КъБКъУ-м и ЗэзыгъэуIу центрырщ. НыбжьыщIэхэм епсэлъащ полицэм и подполковник, МВД-м и къудамэу КъБР-м щыIэм Наркотикхэр зэрызэрагъэкIуэкIым кIэлъыплъынымкIэ и управленэм и оперуполномоченнэ нэхъыжь Давыдовэ Иринэ.

Ар зэпкърыхауэ къытеувыIащ афияным дихьэхыр – зэзыхьэлIэр, зэзыгъэкIуэкIыр – зыIууэну гугъуехьхэмрэ къытралъхьэну тезырхэмрэ.

«Афияныр зэ закъуэ фэкIа зумыхьэлIэми, узыншагъэм къэгъазэ имыIэу зэран хуэхъу пкъыгъуэщ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, абы удихьэхмэ, ар япэ лъэбакъуэщ щIэпхъаджагъэ хьэлъэхэр пIэщIэщIэнымкIэ, террорист, экстремист Iуэху мыщхьэпэхэр лэжьынымкIэ, - къыхигъэщащ полицэм и подполковникым. - Урысей Федерацэм и законодательствэм къыщыгъэлъэгъуащ хабзэм къемызэгъыу наркотикхэр зэрызэрагъэкIуэкIым епха уголовнэ жэуап ткIийхэр. Ар зезыхьэр пIалъэ кIыхькIэ ягъэтIыс, языныкъуэхэм деж - игъащIэ псокIэ тутнакъэщым исыну къытралъхьэ. Зыщывмыгъэгъупщэ: зымащIэ тIэкIу зэбгрызыгъэкIри цIыху гъащIэ пщIы бжыгъэхэм зэран яхуохъу».

Хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лIыкIуэм хамэ къэрал студентхэм ягу къигъэкIыжащ зыфIэкI мыхъуну хабзэ къызэрыгуэкIхэр: дзыхь зыхуумыщI гупхэм уахэмыхьэныр, шэч къызытепхьэ Iуэхухэм защыбдзеиныр; афиянхэкIхэр уи гъащIэм къыхыумыгъэхьэныр; гурыщхъуэ уэзыгъэщI щытыкIэ къэхъумэ, икIэщIыпIэкIэ кураторхэм е полицэм хъыбар ебгъэщIэн зэрыхуейр.

ЗэIущIэм зэIухауэ щызэпсэлъащ хьэщIэхэмрэ студентхэмрэ. Абыхэм МВД-м и лIыкIуэхэм упщIэхэр иратащ, Урысейм узэрыщыпсэун хуей хабзэхэр зэпкърахащ, еджапIэ нэхъыщхьэм юридическэ, психологие дэIэпыкъуныгъэ зэрыщагъуэтынури жраIащ.