ФIым ущызыгъэгугъ куэд къыхощ

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм Парламентым Зэрызы­хуигъазэм дыгъуасэ едэIуа нэужь, хабзэубзыху IуэхущIапIэм и депутатхэм ар къазэрыщыхъуар къыджаIащ.

КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ: «Псом япэу къыхэзгъэщынут КъБР-м и Iэтащхьэм хабзэубзыху IуэхущIапIэм Зэрызыхуигъазэм рес­публикэм и щытыкIэмрэ къалэн пыухыкIахэмрэ зэпкърыхауэ къызэрыщигъэлъэгъуар. НэгъуэщIу жыпIэмэ, гурыIуэгъуэщ адэкIэ дызытетыну гъуэгур. ИкъукIэ мыхьэнэшхуэ иIэу къызолъытэ КъБР-м и Iэтащхьэм и псалъэр дзэ Iуэху хэхам хэтхэм яхуэгъэза фIы­щIэкIэ къызэрыщIидзам. Сыту жыпIэмэ, нобэ ди гугъэхэмрэ мурадхэмрэ псори зэлъытар абыхэм я лIыгъэрщ, ахэр къэмылэнджэжу дзэ Iуэху хэхам къигъэув къалэнхэр зэрагъэзащIэрщ. Къы­хэзгъэщынут, гугъуехьхэм емылъытауэ, республикэм и социально-экономикэ зыужьыныгъэр зэпIэзэрыту, уеблэмэ ефIакIуэу зэрекIуэкIыр: лэжьапIэ IэнатIэ нэхъыщхьэхэм къыщIагъэкIхэм хохъуэ, цIыхухэм зэрызащIэдгъакъуэ Iэмалхэр идогъэфIакIуэ, я псэукIэм зыдогъэужь. Нэхъ ипэкIи хуэ­дэу, Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэм ящыщщ цIыхухэм я хэ­хъуэхэр нэхъыбэ щIынымрэ унагъуэ­хэм я псэукIэр егъэфIэ­кIуэ­нымрэ. Абы­хэм я лъэныкъуэкIэ куэд тху­зэфIэкIащ, дяпэкIи лэжьыгъэм пытщэнущ. Iэтащхьэм къызэрыхи­гъэща­щи, илъэс къэс республикэм ику ит лэжьапщIэм щыхэгъэхъуэным, хуэмыщIахэм защIэгъэ­къуэным, унагъуэхэм дэIэпыкъуэгъу яхуэхъуным хуэгъэза Iэмал зэмы­лIэужьыгъуэхэри къыдогъэсэбэп. Къалъхум и бжыгъэм хэгъэхъуэным, бынунагъуэшхуэхэм я пщIэр къэIэтыным гулъытэ хэха щегъуэт республикэм. Нобэ егъэджэныгъэмкIэ, узыншагъэр хъумэ­нымкIэ, щэнхабзэмкIэ, спортымкIэ IэнатIэхэм зегъэужьыным иужь дитщ икIи зэман гъунэгъум а унэтIыныгъэ псори зэредгъэфIэкIуэнум епха лэжьыгъэр къытпэщылъщ. КъБР-м и Iэтащхьэм экономикэм ехьэлIауэ къигъэува пщэ­рылъхэм ящыщщ щIы­на­лъэм къилэжьым хэгъэхъуэныр, про­мы­ш­лен­нос­тым, мэкъумэшым, ­нэ­гъуэщI IэнатIэхэми нобэрей те­х­но­логиехэр къы­щы­гъэсэбэпынымрэ абыхэм дэIэпыкъуэгъу яхуэхъунымрэ. Нэхъыщхьэращи, КIуэ­кIуэ Казбек и къэпсэлъэныгъэм дыкъызэщIэзыгъэушэ, фIым дыщызыгъэгугъ куэд къыхэщащ, апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэр щхьэпэну къызолъытэ республикэм и зыужьыныгъэмкIэ ди пщэрылъхэр тхуэгъэзэщIэным хуэгъэзауэ».

КъБР-м и Парламентым БюджетымкIэ, налогхэмрэ финанс IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI, «Урысей зэ­къуэт» фракцэм и тхьэмадэ АфэщIа­гъуэ Михаил: «КъБР-м и Iэтащхьэм Парламентым Зэрызыхуигъэзам теу­хуауэ Iуэхугъуищым сыкъытеувыIэнт. Псом япэр дзэ Iуэху хэхам хэтхэм зэрызащIэдгъэкъуэну къалэнхэрщ. ЕтIуанэу къыхэзгъэщынут республикэм и социально-экономикэ зыужьыныгъэм и лъэныкъуэкIэ КъБР-м и Iэтащхьэм къи­гъэ­лъэгъуа пщэрылъхэр. СызэреплъымкIэ, къалэнхэм я нэхъыщхьэр щIы­налъэм къилэжьым хэгъэхъуэ­нырщ. КъищынэмыщIауэ, къэрал, республикэ Iуэхухэмрэ программэхэмрэ гъэзэщIа хъунырщ - мы гъэм а лэжьыгъэм сом мелард 14-м щIигъу хухахащ. Ахъшэр зэгъэзэхуэн зэрыхуейм и мызакъуэу, лэжьыгъэ псори къызыхуэтыншэу зэфIэдгъэкIыпхъэщ. Щхьэхуэу къэгъэ­лъэгъуапхъэщ республикэм езым и хэхъуэхэри нэхъыбэ тщIыныр. Нэгъабэ елъытауэ сом меларди 3-кIэ нэхъыбэ ар тхуэщIащ, икIи абдеж дыкъыщызэтеувыIэ хъунукъым. Абы мыхьэнэшхуэ иIэщ социально-экономикэ гугъуехьхэр къызэднэкIын папщIэ. КIуэкIуэ Казбек къытеувыIащ 2026 гъэм хэхыныгъэхэр зыхуей хуэзэу къызэдгъэпэщын зэры­хуейми. Республикэм и къэрал щIыхуэм и гугъу тщIымэ, республикэм и Iэтащхьэм къызэрыхигъэщащи, илъэсым и пэм ар сом меларди 7,7-м нэблагъэ хъууэ щы­тамэ, иджыпсту - сом меларди 5,2-рэщ. ДызэреплъымкIэ, гугъэфIхэр тщIы хъунущ мы гъэр нэгъабэ нэхърэ нэхъыфIыжу къыдэхъулIэнымкIэ».

КъБР-м и Парламентым УхуэныгъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ IэнатIэмрэ гъэ­сыныпхъэ-энергетикэ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI, «КПРФ» фракцэм и унафэщIым и къуэдзэ Къумал Заурбэч: «Республикэм и Iэтащхьэм Парламентым Зэрызыхуигъазэм Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэ куэд къызэщIригъэубыдащ. Псом хуэмыдэу ахэр зы­хуэу­нэтIар цIыхухэм я псэукIэр езыгъэфIэкIуэнщ. Абы дэ, шэч хэмылъу, дыхуиунэтIынущ республикэм зедгъэу­жьыным. Къэралми, къапщтэмэ, дуней псоми, мы зэманым къыщекIуэкI Iуэхугъуэхэм тепщIыхьмэ, зэи хуэмыдэжу нобэ цIыхубэр зэкъуэтын зэрыхуейм и мыхьэнэри зэрыиныр КъБР-м и Iэтащхьэм къыхигъэщащ. 
ГъэунэхуныгъэщIэхэм Хэкур щыхэ­тым, щIалэгъуалэр хэкупсэу гъэсэным, дзэ Iуэху хэхам хэтхэмрэ абыхэм я уна­гъуэхэмрэ, защIэгъэкъуэным ди нэIэ тетыпхъэщ. Къыхэгъэщыпхъэщ, респуб­ликэм мы зэманым зыужьыныгъэфI зэ­ригъуэтар. АбыкIэ щыхьэтщ ухуэныгъэм, гъуэгухэм, псэупIэ-коммунальнэ Iуэху­хэм ехьэлIауэ Iэтащхьэм къихьа бжыгъэхэр. Дауи, гугъуехь здэщымыIэ щыIэкъыми, абыхэм я хэкIыпIэхэр Iэтащхьэм игъэбелджылащ. Къэбгъэлъа­гъуэ­мэ, зи гугъу сщIы а Iуэхухэм респуб­ликэм и Iэтащхьэр набдзэгубдзап­лъэу кIэлъоплъ. ЩIыналъэм и бюджетыр а псоми зэрыпэлъэщыр нэ­ры­лъагъущ, икIи дыхуэщIэкъунущ республикэм щыпсэу дэтхэнэри зыхуей хуэзэу псэуным».

КъБР-м и Парламентым щыIэ «За­хуагъэ здэщыIэ Урысей - Пэжым и телъхьэу» фракцэм и унафэщI Кебеков Владимир: «Нобэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм республикэм ще­кIуэкIыр куууэ зэпкърихащ, цIыхухэм я псэукIэр езыгъэфIэкIуэн Iуэхухэр къигъэлъагъуэу. Дызэрыгушхуэнщ жылагъуэм и псэукIэм зегъэужьыным ­гулъытэ хэха зэриIэр. Дзэ Iуэху хэхам и гугъу щищIым, КIуэкIуэ Казбек къыхигъэщащ лIыхъужьхэмрэ хэкIуэдахэмрэ я унагъуэхэм ди нэIэ ятетын зэрыхуейр, уеблэмэ ар къалэну къытхуигъэуващ. Къапщтэмэ, Iэтащхьэр къытеувыIащ республикэм и IэнатIэ псоми я Iуэху зытетым. Ахэр щыхьэт тохъуэ республикэм и экономикэм зэрызиужьым. Егъэджэ­ныгъэр, щэнхабзэр, медицинэр я зыу­жьыныгъэкIэ здынэсамрэ лъэпкъ зэхущытыкIэхэр зэрефIакIуэмрэ къагъэ­лъагъуэ нобэ цIыхубэм зэрыхуэсакъыр».

КъБР-м и Парламентым ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымрэ ветеранхэм я IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэ­дзэ, «ЛДПР» фракцэм и унафэщI Безгодькэ Владимир: «КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек и къэпсэлъэныгъэм къы­зэрыхэщащи, республикэм и щы­IэкIэ-псэукIэр зэпIэзэрытщ. Заужь мэкъу­мэш, промышленнэ IэнатIэхэми адрейхэми. Iэтащхьэм къалэн пыухыкIа къытщищIащ 2030 гъэм ирихьэлIэу щIыналъэм къилэжьыр хуэдитIкIэ хэдгъэхъуэн хуейуэ. Абы депутатхэм пщэ­рылъ ящищIащ дзэ Iуэху хэхам хэтхэмрэ абыхэм я унагъуэхэмрэ зэрызыщIагъакъуэ Iэмалхэр адэкIи едгъэфIэкIуэну. 
КъБР-м и Iэтащхьэм ибзыщIакъым коммунальнэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ республикэр зыхэт гугъуехьхэри. Абы пщэ­рылъ къытщищIащ кIэлъыплъыныгъэхэр нэхъри щIэдгъэхуэбжьэну. Къэбгъэлъагъуэмэ, мы зэманым абы теу­хуауэ лэжьыгъэ яублащ. Апхуэдэуи къыхэзгъэщынут жылагъуэр дызэ­къуэтыным нэхъыщхьэ зэрыщымыIэр. Ар ди гъуазэу щытмэ, си фIэщ мэхъу Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэты­ныгъэм и илъэсыр къызэрыдэхъулIэнур».

КъБР-м и Парламентым Мэкъумэш IуэхухэмкIэ, щIыуэпсыр къэгъэ­сэ­бэ­пы­нымкIэ, экологиемрэ дыкъэзыухъу­реихь­ дунейр хъумэнымкIэ и и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, ­«Щхъуан­тIэхэр» фракцэм и унафэщI Щхьэ­гъэпсо Сэфарбий: «Нобэ Къэ­­бэ­рдей-Балъкъэ­рым щыпсэухэми щIыналъэ унафэр зе­зыхьэхэми къэкIуэну зэманым гъуэгугъэлъагъуэ тхуэхъун дэфтэр къыдитащ республикэм и Iэтащхьэм. Абы икъукIэ лэжьыгъэ куп­щIафIэ икIи щхьэпэ къы­щыхьащ. КъБР-м и Iэтащхьэр къытеувыIащ блэкIа илъэсым республикэм ­къехъулIахэм. Абы къызэрыхигъэщамкIэ, ди респуб­ликэр Iуэхугъуэ щхьэ­хуэхэмкIэ къэралым и щIыналъэхэм я нэхъ пашэхэм ящыщщ. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, республикэм и мэкъумэш, гъуэгу, туризм IэнатIэхэм зрагъэхъу­лIэхэр. Абыхэм ехьэлIауэ КъБР-м и Iэтащхьэм къихьа бжыгъэхэм уагъэгушхуэ. Къищы­нэмы­щIауэ, нобэ КIуэкIуэ Казбек къызэщIикъуэжащ узыншагъэр хъумэнымрэ егъэджэныгъэмрэ ехьэлIауэ щIыналъэм зэфIигъэкIар - абыхэмкIи дызэры­пэгэн диIэщ. 
Щхьэхуэу къыхэзгъэщынут щIыналъэм и туризмэр республикэм и IэнатIэ купщIафIэхэм ящыщ хъун хуейуэ Iэтащхьэм къызэригъэлъэгъуар. Бжыгъэхэр къэтхьмэ, 2025 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым зыщагъэпсэхуащ мелуанитIым щIигъум (зы махуэ закъуэкIэ къэкIуахэр хэмыту). Iуащхьэмахуэ лъапэ щыIащ цIыху мелуанрэ ныкъуэм нэблагъэ. КIуэкIуэ Казбек къыхигъэщащ Iуащхьэмахуэ лъапэ республикэм и экономикэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ зэ­риIэр. Абы ехьэлIауи зэрызыдужьын мурадхэр щыIэщ. Жылагъуэм и зыу­жьыныгъэр Iуэхугъуищым тетщ: экономикэ, щыIэкIэ-псэукIэ, щIыуэпс. А щыр зэгуэхыпIэ имыIэу зэпхащ. Си фIэщ ­мэхъу, нобэ КъБР-м и Iэтащхьэм абыхэм теухуауэ къытхуигъэлъэгъуа пщэрылъ­хэр гъэзэщIэным щIыналъэ унафэщIхэр зэрыхущIэкъунур, цIыхухэри а лэжьыгъэм арэзы зэрищIынур».