КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек IущIащ щIэныгъэлI цIэрыIуэ, тхыдэдж, «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр зыхуагъэфэща Опрышкэ Олег. И ныбжьыр илъэс 90 зэрырикъур мы махуэхэм зыгъэлъапIэ нэхъыжьыфIым республикэм и Iэтащхьэм и УказкIэ фIащащ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и цIыхубэ тхакIуэ» цIэ лъапIэр. Опрышкэ Олег Къэбэрдей-Балъкъэрым пщIэшхуэ щиIэщ, и IэдакъэщIэкIхэр куэдым гунэс ящохъу.
КIуэкIуэ Казбек къыхигъэщхьэхукIащ Хэку зауэшхуэм и тхыдэм и пэжыпIэр хъумэным Опрышкэ Олег хуищI хэлъ-хьэныгъэр зэрыиныр икIи Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэр гъэбыдэным хуэгъэзауэ зэфIигъэкI лэжьыгъэ къызэрымыкIуэм папщIи фIыщIэ зэрыхуищIыр.
Опрышкэ Олег и гъащIэр триухуащ тхыдэ щIэныгъэм, абы и Iэдакъэм къыщIэкIащ щIэныгъэ лэжьыгъэ куэд ды- дэ. ЩIэджыкIакIуэхэр щыгъуазэщ абы и тхылъхэу «Заоблачный фронт Приэльбрусья», «По тропам истории», «На Эльбрусском направлении», «Выстоять и победить», «Кавказская конная дивизия. Возвращение из забвения» жыхуиIэхэм. Апхуэдэуи щIэныгъэлIыр жыджэру яхэтащ «Боевая слава Кабардино-Балкарии» къыдэкIыгъуэр зыгъэхьэзырахэм, республикэм щыщу Дзэ Плъыжьым ираджа зауэлI 70-м ятеухуауэ итха очеркхэр абы ихуащ.
И сабиигъуэм, Къэбэрдей-Балъкъэрыр нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм щаIыгъам, абы и нэгу щIэкIащ гитлерыдзэм хэтхэм зэрахьа щIэпхъаджагъэхэр. Абыи мыхьэнэ иIащ тхыдэдж IэщIагъэр къызэрыхихам икIи республикэми къэралми я хэкупсэ нэс, щIэныгъэлI зэрыхъуам.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм щепсэлъылIэм Олег Леонид и къуэм и гугъу ищIащ щIэныгъэм зэрыхыхьа щIыкIэм:
- Къэбэрдей-Балъкъэрыр сэ си хэкущ. Сэ мыбы, Нартан къуажэм сыкъыщалъхуащ. Си анэр тхыдэмкIэ егъэджакIуэу щытащ. Сызэрысабийрэ тхыдэм сыдихьэхырт икIи тхыдэдж сызэрыхъунур сщIэрт. Курыт еджапIэр 1954 гъэм Тырныауз къыщызухащ. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ щызэбгъэгъуэт хъуну а зэманым диIэр егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр институтрат. Зэгуэрым, цIыхухэр зыщIэлъэIуа уэрэдхэр къату радиомкIэ нэтын екIуэкIырт. Репродукторым къиIукIыу зэхызох: «Москва къалэм дэт, къэрал тхыдэ-архив институтым и студент гупыр уэрэд къыщIолъэIу». Абдеж къыщысщIащ апхуэдэ институт зэрыщыIэр. Абыхэм сахуэтхащ, жэуапи къызатыжри, сыкIуэри сыщIэтIысхьащ. Ар 1960 гъэм къэзухащ. Аращи, абы къыщыщIэдзауэ сэ Къэбэрдей-Балъкъэрым, си лъахэм, ди зэхуэдэ хэку Урысейм къулыкъу яхузощIэ тхыдэм теухуа си тхылъхэмкIэ. Фэри зэрыфщIэщи, си тхыгъэхэм я тегъэщIапIэр архив дэфтэрхэрщ. Хэнейрэ сыщыIащ ЗыхъумэжыныгъэмкIэ министерствэм и архивым. Илъэс куэдкIэ узэIэбэкIыжмэ, КГБ-м и арэзыныгъэ хэлъу фIэкIа абы ущыщIамыгъэхьэу щыта лъандэрэ, 1960 гъэхэм сэ сыкIуэрт, тхыгъэхэр зэхуэсхьэсырт, зауэм хэта лIыхъужьхэм ятеухуа хъыбархэр къэзгъуэтыжырт. Ноби ди щIалэхэр Урысейм и щхьэхуитыныгъэм щIозэу… зэманыр гугъущ. Урысыдзэхэр 1760 гъэм - Илъэсибл зауэм и зэманым - Берлин япэу дыхьауэ щытащ, иужькIэ 1812 гъэм Наполеон и дзэр зэтракъутэри, абы и лъэужьыр яхуурэ 1813 гъэм етIуанэу Берлин щыIащ ди сэлэтхэр. 1945 гъэм ещанэу дыхьащ ди зауэлIхэр Берлин икIи рейхстагым ТекIуэныгъэм и Бэракъ Gлъыжьыр щыфIадзащ. Хэт ищIэрэ - гъащIэр апхуэдэу къекIуэкIыу ди дзэхэр иджыри зэ Берлин дыхьэнри зыхуэIуа щыIэкъым икIи я рейхстагым ди текIуэныгъэм и бэракъыр щыфIадзэнкIэ хъунщ. Дэ дытекIуэнущ. Абы шэч къытетхьэркъым.
- ТекIуэныгъэрщ ди къэрал зэкъуэтыныгъэр, ди цIыхубэр тхъумэжыну Iэмал къыдэзытынур, сэ апхуэдэу къызолъытэ, - республикэм и Iэтащхьэм диIыгъащ щIэныгъэлIым и псалъэр.
