МащIэ пэтми, беягъэщ

Зи гугъу тщIыхэм заужьынымкIэ, я хуитыныгъэхэм зегъэубгъунымкIэ Iэмалрэ хэкIыпIэу щыIэхэм лъыхъуэн щыщIадзар лIэщIыгъуэ блэкIам и етIуанэ Iыхьэрщ. Ар кърикIуащ а лэжьыгъэм и мыхьэнэр зэрыиным, къэрал унафэр зи IэмыщIэ илъхэм лъэпкъ цIыкIухэм хуащI гулъытэм хагъэхъуэн зэрыхуейм ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм щытепсэлъыхьа иужькIэ. 

ПцIыр сыткIэ щхьэпэ, лъэпкъхэм ящыщу нэхъ цIыкIухэм гулъытэ щIагъуэ щыхуамыщIрэ къазэрыфIэIуэхуи щымыIэу щыщыта лъэхъэни щыIащ. Зи бжыгъэкIэ нэхъыбэхэм зэрызаужьа и лъэныкъуэкIэ яужь къинауэ къалъытэрти, апхуэдэхэм къахэкIахэр политикэ Iуэхухэми ирамыгъэкIуэлIащэу, я хуитыныгъэкIи нэхъ дакъузэу ирагъэкIуэкIащ. Ди жагъуэ-ди щIасэми, апхуэдэ еплъыкIэ-бгъэдыхьэкIэм ди планетэм тет къэралхэм ящыщ куэдыр (Урысейри яхэту), щыщIагъэбыдэжа фIэкIа умыщIэну, щызэдэувэлIат, уеблэмэ юридическэ къару зиIэ унафэхэр къыщащтэкIи хабзэщIэхэр щаубзыхукIи. 

БлэкIа мыжыжьэм дригъуэзэнщи, 1982 гъэм ООН-м Экономикэмрэ социальнэ IуэхухэмкIэ и IэнатIэм деж гуп щхьэхуэ щызэрагъэуIуат, щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм ящыщу зи бжыгъэкIэ нэхъ мащIэхэм я Iуэхухэм щыхэплъэжрэ абыхэм дэкъузэныгъэ емыгъэгъуэтыным телажьэу. КъинэмыщIауэ, 1985 гъэм ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм фонд щхьэхуэ хухихат, лъэпкъ цIыкIухэм я жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм зыпащIэн, зыхуей-зыхуэфIхэм ехьэлIауэ я Iуэху зыIутыр зэгъэщIэн, хуей хъуми защIигъэкъуэфын хуэдэу. 

АтIэми, ди жагъуэ-ди щIасэми, Iуэхум зэрыбгъэдыхьэм зэрызихъуэжа щымыIэу, ди нобэми щIыпIэдэлъху лъэпкъхэр я бзэ зэрахъумэжын, я щэнхабзэм зэрызрагъэужьын и лъэныкъуэкIэ гугъуехь Iэджэми щыIуоуэ. Хэгъэгу куэдым властыр щызыIыгъхэр зэрелIалIэ щыIэкъым лъэпкъ нэхъ цIыкIухэр зэрырагъэфIэкIуэным, я лIыкIуэхэр политикэ Iуэхухэм зэрыхашэным. 

Мы лъэхъэнэм дызытепсэлъыхь лъэпкъхэм хуэдэхэр къэрал 90-м нэблагъэм щопсэу, бзэ зэтемыхуэхэм иропсалъэ, я хабзэкIи щэнхабзэкIи зэщхьэщокI, псори зэхэту я бжыгъэр мелуан 380-м нызэрохьэс. Ди планетэм проценти 5 фIэкIа щымыхъуми, нэхъ хуэмыщIарэ тхьэмыщкIэу щытебгъуатэм я процент 15-р ахэращ. 

Урысей Федерацэм ис лъэпкъ цIыкIухэм, зэрытщIэщи, дащрохьэлIэ Кавказ Ищхъэрэми, Сыбырми, КъуэкIыпIэ Жыжьэми, нэхъ жыжьэжу щыIэ щIыналъэхэми. 

Этнографхэм зэрагъэувымкIэ, зи бжыгъэкIэ нэхъ къыкIэрыхухэм я псэукIэ-щыIэкIэр, хабзэ-бзыпхъэу зэрахьэр, дуней еплъыкIэу къагъэлъагъуэр адрей нэхъ инхэм ейм зэрытемыхуэрщ ахэр хуабжьу нэхъ щIэщыгъуэ тщызыщIри, ди планетэм и къулеягъэ нэхъ ин дыдэхэм щIыхалъытэри.