ГъащIэм хуэщIа IуэхугъуэфIхэр

Шэджэм щIыналъэм хыхьэ Лашынкъей къуажэм и курыт еджапIэ №1-м и пщIантIэм иджырей спорт утыку «губзыгъэ» къыщызэIуахащ, узыншагъэм зэран хуэхъу хьэл мыхъумыщIэхэм зыпыIуадзыным цIыхухэр къыхуеджэнымрэ спорт инфраструктурэм зегъэужьынымрэ хуэунэтIа «Бизнес-спринт («Сэ спортыр къыхызох!») къэрал программэм ипкъ иткIэ.

А щIыпIэм щагъэуващ спорт лIэужьыгъуэ куэдым зыщыхуэбгъасэ хъуну спорт Iэмэпсымэхэмрэ техникэхэмрэ, джэгупIэ утыкухэри хэту. Ауэ абыхэм урилэжьэн, я Iэмалхэр къэпщIэн щхьэкIэ QR кодхэр къэбгъэсэбэпын хуейщ. Тренировкэхэр зэребгъэкIуэкIыну щIыкIэхэр, зэрызыбгъэсэну Iэмалхэр езым къыбгурегъаIуэ.

Къуажэдэсхэм зэрыжаIэмкIэ, спорт утыкум яфIэфIу макIуэ щIалэгъуалэри нэхъыжьхэри. Апхуэдуи, мыбдежым физкультурэмкIэ дерсхэр щрагъэкIуэкI, футболымкIэ секцэ щолажьэ. Къыхэдгъэщынщи, Шэджэм щIыналъэм мыр и ещанэ спорт утыку «губзыгъэщ».

КъищынэмыщIауэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и егъэджэныгъэ IэнатIэм зегъэужьынымкIэ щыIэ къэрал программэм ипкъ иткIэ Май къалэм и курыт еджапIэ №5-м епхауэ лажьэ сабий садым ехьэлIауэ ирагъэкIуэкI зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр и кIэм нэблэгъащ.

НобэкIэ ухуэныгъэ лэжьыгъэхэр зэфIагъэкIащ, инженер коммуникацэхэр къанэ щымыIэу зэрахъуэкIащ. Иджыпсту садыр зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ къызэрагъэпэщ, унэлъащIэхэр щIагъэувэ, сабийхэм я джэгупIэхэр ящI, иджырей технологие-егъэджэныгъэ обрудованэхэр къащэху.

Абы къыдэкIуэу, сабий садым къедза щIыпIэр зыхуей хуагъазэ. Район администрацэм и мылъкукIэ псы жапIэхэр хуащI, къэухьхэр щагъэув. Садым лэжьэн щIидзэжынущ мы гъэм бжьыхьэм къриубыдэу.

«ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ Бахъсэн къалэм КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ и курыт еджапIэ №9-м зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр щрагъэкIуэкIащ. Къызыхуэтыншэу зыхуей хуагъэза школым и бжэхэр къахузэIуихыжащ еджакIуэ 620-м щIигъум.

ЖыпIэнурамэ, еджапIэм и унащхьэр, бжэ-щхьэгъубжэхэр, инженер коммуникацэ псори зэрахъуэкIащ, пэшхэр, классхэр, унэ щIыбыр, спорт залыр къагъэщIэрэщIэжащ. Апхуэдэуи пщэфIапIэр иджырей мардэм кърагъэтIэсащ икIи сабийуэ 100-м нэблагъэ зэуэ щышхэ хъуащ.

Къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыжа еджапIэ классу 29-м оборудованэщIэхэмрэ унэлъащIэхэмрэ щIагъэуващ, физкультурэ дерсхэр дагъуэншэу щебгъэкIуэкIын папщIэ, спорт залри зыхуэныкъуэ щыIэкъым.

КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэр щаухуар илъэс 50 хуэдизкIэ узэIэбэкIыжмэщ икIи а пIалъэм къриубыдэу мыпхуэдэ лэжьыгъэшхуэхэр зэи щрагъэкIуэкIакъым. Иджы ар нэхурэ Iэхуитлъэхуитрэ ящIащ.

Аруан районым хыхьэ Аргудан къуажэм и курыт еджапIэ №2-ми апхуэдэ лэжьыгъэшхуэхэр щрагъэкIуэкIащ икIи гъэ еджэгъуэщIэм ирихьэлIэу и бжэхэр къахузэIуихыжащ ныбжьыщIэхэм. Ахэри ирагъэкIуэкIащ «ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ.

Зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэм хиубыдэу школым и унащхьэр, щхьэгъубжэхэр зэрахъуэкIащ, унэ IуплъапIэр зыхуей хуагъэзащ, инженер коммуникацэхэр къагъэщIэрэщIэжащ, псы къабзэ, хуабэ зэрыкIуэ бжьамийхэр, ток кIапсэхэр хэту. ЕджапIэ пэшхэм унэлъащIэ, иджырей технологие обрудованэхэр щIагъэувэжащ.

КъищынэмыщIауэ, Налшык къалэм и «Молодежный» хьэблэм Зэныбжьэгъугъэм и цIэр зэрихьэу дэт жыг хадэ цIыкIур зэIузэпэщ ящIащ. Псом япэ ирагъэщу абы щаухуащ сабий цIыкIухэм я джэгупIэ хьэлэмэт. Мыбдеж щагъэуващ джэгукIэ куэдым хуэщIа комплекс, хъыринэхэр, нэгъуэщIхэри. Сабийхэм я шынагъуэншагъэр къызэрагъэпэщу хьэфэм къыхэщIыкIа алэрыбгъу щабэхэр утыкум иралъхьащ, иджырей уэздыгъэхэр щыпадзащ, архитектурэ теплъэ дахи иратыжащ. Апхуэдэ щIыкIэкIэ, къалэдэсхэми, хьэщIэхэми зыгъэпсэхупIэ, нэгузегъэужьыпIэ зэпэщ яIэ хъуащ.

Мы махуэхэм лэжьыгъэшхуэ щрагъэкIуэкI Налшык псым и Iуфэр зэIузэпэщ щIыным хуэунэтIауэ. Абы къызэщIрагъэубыдащ Осетинскэ уэрамым деж къыщыщIэдзауэ Идарым и цIэр зезыхьэ уэрамым нэсыху я зэхуакум дэлъ щIы Iыхьэр. Лэжьыгъэхэр хуэгъэпсащ къалэдэсхэм я псэукIэмрэ инфраструктурэмрэ егъэфIэкIуэным, цIыхухэм тыншыпIэ къахузэгъэпэщыным, щыжаIащ щIыпIэ администрацэм.

ЛэжьакIуэхэм лъэс лъагъуэхэр къыхагъэщхьэхукIащ, мывэхэмкIэ кърагъэбыдэкIыжащ, асфальтрэ бетонрэ зэхэщIауэ иджыпсту тралъхьэ. Апхуэдэуи иджырей уздыгъэ зыпадзэну пкъохэр ягъэув. Лэжьыгъэхэр дызэрыт илъэсым и кIэм ирихьэлIэу зэфIагъэкIын мурад щыIэщ.

«ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм хыхьэ «Къалэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэн» къэрал проектым ипкъ иткIэ Бахъсэн къалэм цIыхухэр куэду щызэхуэс и щIыпIитI зэIузэпэщ ящI мы махуэхэм. Лэжьыгъэхэм къызэщIрагъэубыдащ Лениным и цIэр зезыхьэ уэрамым хыхьэ Iыхьэу Победэ уэрамым деж къыщыщIэдзауэ фэтэр куэду зэхэт унэ №103-м нэсыхурэ «Строительный» жыг хадэ цIыкIумрэ.

ПэхуэщIэхэм къызэрыщыгъэлъэгъуамкIэ, а щIыпIэхэм иджырей архитектурэ теплъэ дахэхэр иратынущ, лъэс лъагъуэхэм плиткэхэр иралъхьэнущ, мывэхэмкIэ кърагъэбыдэкIыжынущ, тетIысхьэпIэхэмрэ кIэрыхубжьэрыху идзыпIэхэмрэ щагъэувынущ, уэздыгъэхэр щыпадзэнущ, жыгыщIэхэр щыхасэнущ. Лэжьыгъэхэр мы гъэм и кIэухым ирихьэлIэу зэфIагъэкIынущ.

Дзэлыкъуэ щIыналъэм и Сэрмакъ къуажэми жыг хадэщIэ цIыкIу щаухуащ. Мыбдежми лэжьыгъэхэр щрагъэкIуэкIащ «ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм хыхьэ «Къалэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэн» къэрал проектым ипкъ иткIэ.

Жыг хадэ цIыкIур щаухуащ къуажэ дыхьэпIэм хуэзэу щыIа щIыпIэ пхыдзам деж, псори зэхэту метр зэбгъузэнатIэу мини 6-м щIигъу хъууэ. Иджы абдеж лъэс лъагъуэхэр щыпхашащ, плиткэхэр иралъхьэжри, мывэхэмкIэ кърагъэбыдэкIыжащ, тетIысхьэпIэхэмрэ кIэрыхубжьэрыху идзыпIэхэмрэ щагъэуващ, иджырей уэздыгъи щыпадзащ. ЖыгыщIэхэр мыгувэу щыхасэнущ, архитектурэ теплъэ дахи иратыжынущ.

Бахъсэн районым хыхьэ Ислъэмей къуажэм и курыт еджапIэр №I-м щекIуэкI зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэри и кIэм щынэблэгъащ. Ахэр ирагъэкIуэкI «Школхэм я егъэджэныгъэ IэнатIэр егъэфIэкIуэн» щIыналъэ программэм ипкъ иткIэ. Школыр щаухуар 1958 гъэрщ, щIыналъэм щынэхъ жьы дыдэхэми яхохьэ, сабийуэ 400 щоджэ.

НобэкIэ еджапIэм и пкъыгъуэжьхэр къыпкърахащ, инженер коммуникацэхэр, псы къабзэ, хуабэ зэрыкIуэ, къагъэсэбэпар зэрыIуаш бжьамийхэр хэтыжу, зэрахъуэкIащ, мафIэс къэмыгъэхъун щхьэкIэ Iэмэпсымэхэр ягъэуващ. Иджыпсту лэжьакIуэхэм пэшхэр къращIыкI икIи ар зэрызэфIэкIыу унэлъащIэ, иджырей технологие обрудованэщIэхэр классхэм щIагъэувэнущ.