Хьэ-сыхьэт

 «Черкес хэку» газетым илъэс куэдкIэ щылэжьа, тхылъ зыбжанэ зи Iэдакъэ къыщIэкIа журналист Iэзэ Даур Жэхьфар курыт школхэм щIэс ныбжьыщIэхэм папщIэ дунейм къытригъэхьа «Щыхь лъэужь» зыфIища и лэжьыгъэу Кавказ Ищхъэрэм и псэущхьэхэм ятеухуам къыхэтхащ адэкIэ щыгъуазэ фызыхуэтщIынур.

Си ныбжьэгъум деж сыкIуауэ сыщыст. Сыхьэтыр хым телевизорымкIэ сызыхуей гуэр къагъэлъэгъуэнути, сеупщIащ сыхьэтыр зэрыхъуамкIэ.

- Сэ иджыпсту къыпхуэсщIэнкъэ, - жиIэри щхьэгъубжэм Iухьэри дэплъащ.

- Хьэуэ, иджыри хы хъуакъым, ауэ куэд мыщIэу хъунущ, дакъикъэ гуэрщ иIэжыр, - къызжиIащ. Ар сыхьэту зэплъыр слъагъуртэкъыми, сфIэгъэщIэгъуэн хъури, сэри сыIухьащ щхьэгъубжэм.

- Дэнэ сыхьэт здэплъагъур, сыт укъыщIыздэджэгур? - сыкъэгубжьу щIэздзащ. 

- Пэжщ, сыхьэтыр уэ плъэгъуакъым, пщIэркъыми. АтIэ дакъикъэ зытIущкIэ хы мыхъумэ, си цIэкIэ укъызэмыджэж, - къызжиIащ фIэщхъуныгъэ хэлъу.

- Модэ мо гъуэгум зэпрыплъыт, мо хьэ къуэлэныр плъагъурэ? - къызэупщIащ.

- Солъагъу, сыт сыхьэтымрэ а хьэмрэ зэрызэпхар?

- Зэрызэпхари? Сыхьэтыр хы зэрыхъуу, радиом «пIипI» макъыр къызэрикIыу, ар къэсынурэ ди гъунэгъу Марие Ивановнэ и балкон щIагъым къыщIэтIысхьэнущ. Плъэт, къежьауэ къокIуэ, къэлъытэ сыхьэтыр хы хъуауэ, - пыгуфIыкIащ.

Сэри сфIэгъэщIэгъуэн хъуауэ щхьэгъубжэм сыдоплъ. Ику ит инагъ зиIэ хьэ фIыцIэ-къулэныр гъуэгум псынщIэу къызэпрыжри, хъумапIэм щыт сэлэтым хуэдэу, гъэжауэ балкон щIагъым къыщIэтIысхьащ. Абы техуэу радиоми сыхьэтыр хы зэрыхъуар къыдигъэщIащ.

- Ар сыту гъэщIэгъуэныщэ, щхьэ мынэхъ пасэу е мынэхъ кIасэу а хьэр абдежым къыщIэтIысхьэрэ, сыт Iэмал имыIэу сыхьэтыр хым къыщIэкIуэр?  - хуабжьу згъэщIэгъуащ.

- АбыкIэ Марие Ивановнэ еупщI, нэхъ тэрэзу къыбжиIэнщ, - къызжиIащ си ныбжьэгъум.

ИтIанэ дызэгъусэу дыкIуащ я гъунэгъу фызым деж. ДызытеуIуа бжэм къыщIэкIащ фыз тIорысэ гуакIуэр. Абы къытщыгуфIыкIыпэу дригъэблэгъащ.

- Къытхуэгъэгъу, Марие Ивановнэ, мыр си ныбжьэгъущ, Шарик и хъыбар жесIати, тезэгъэжыркъым, къыжеIэт ар зэман хэхам уи балкон щIагъым къыщIыщIэтIысхьэр?

- Алыхь, Шарик бын пэбжу къысхуэнакIэ. Сэ лы камбинатым сыщылажьэрт. АтIэ ди хъуржыным такъыр гуэр имылъу зэи дыкъэкIуэжыртэкъым. Мы хьэр сыт щыгъуи ди Iэгъуэблагъэм щызекIуэрти, къыспежажьэрт зыгуэркIэ къысщыгугъыу, къыщIихьэу къыщIэкIынут лым и мэр. Махуэ гуэрым хъийм икIыпауэ си хъуржыным къысфIиуэну пылът. ИтIанэ мывэ IэгурыхъуфI къасщтэри езутIыпщащ, сыщIэгуауэри есхужьэжащ. Унэм сыкъызэрыщIыхьэжу, балконым сыщIэкIащ къэсхьар теслъхьэну. Сеплъыхмэ, балкон щIагъым щIэст къыдэнэцIейуэ. Сигу щIэгъури, лы такъырыфI естащ. Иужьрей махуэм сыкъэкIуэжу зэрилъагъуу, къажэри аргуэру къэтIысащ. Аргуэру естащ. Иужьым хэхауэ хьэм и шхын къэсхьу щIэздзэри, илъэс куэдкIэ згъэшхащ. ИкIи абы лъандэрэ, тIуми хабзэ тхуэхъуауэ, сэ изот, езым ешх, сыхьэтыр хы зэрыхъуу дэнэ щымыIами къосыж. Абы къыхэкIыу, унэм щIэсхэр йоджэ хьэ-сыхьэткIэ. Абы уеплъмэ, зэи угъуэщэнукъым, зы дакъикъэ блимыгъэкIыу къэсынущ. Зыгуэр йомыту IукIыжынукъым. Сэри зэи зэзгъажьэркъым, уеблэмэ, зыщIыпIэ сыщыкIуэкIэ, си гъунэгъухэм къахузогъанэ ишхынур, къызэжьэу щызмыгъэсын папщIэ.

КъызэрыщIэкIымкIэ, Марие Ивановнэ лы комбинатым щылэжьэжкъым, пенсэм кIуащ, махуэ къэс хьэр лыкIэ игъэшхэнуи лэкIыныгъэ иIэжкъым, итIани къеса хьэм игу хигъэщIкъым - егъашхэ. А махуэми хьэ-сыхьэтым и Iыхьэр ишхри ежьэжащ. 

Тедзэным хуэзыгъэхьэзырар КЪАНКЪУЛ Раисэщ.