Жылагъуэ

КъэкIуэну щIэблэхэм къахуэщхьэпэн лэжьыгъэшхуэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэралыгъуэр зэрызэфIэувэрэ зы илъэси иримыкъуу наIуэ къэхъуащ щIыналъэм щекIуэкI зэхъуэкIыныгъэ нэхъыщхьэхэр лъэпкъ  тхыдэм  къыхэнэн, ахэр къэкIуэну щIэблэхэм дэфтэр щхьэхуэхэу яхуэхъумэн зэрыхуейр. Абы и хэкIыпIэр  зыт – а дэфтэрхэм я хъумапIэ щыIэнырт. А мурадыр и гъуазэу, Къэбэрдей-Балъкър областной советым и гъэзэщIакIуэ комитетым и Президиумым I922 гъэм бадзэуэгъуэм и I-м унафэ ищIащ щIыпIэм архив IэнатIэ къыщызэгъэпэщыным теухуауэ.

САБИИГЪУЭМ ЕПХА ГУКЪЭКIЫЖ

Гъэмахуэ кIыхьым Къущхьэхъу щыIа ди адэр къэсыжащи, унагъуэм исхэр зэблож. Ди анэр мэпщафIэ, си дэлъху нэхъыщIэм шыр егъэпскI, си шыпхъу цIыкIумрэ сэрэ и щыгъынхэр дожьыщI. 

IэмалыщIэхэр къахузэIуех

 Илъэс зыбжанэ хъуауэ ди къэралым щолажьэ лъэпкъ проект зэмылIэужьыгъуэхэр. УФ-м и Президентым къыхилъхьауэ икIи псэуныгъэм и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэ зыбжанэм хуэгъэпсауэ яубзыхуауэ щыта а IуэхугъуэщIэхэм гъэ къэс къахохъуэ, заузэщI, проект пажэхэм гуэдзэнхэри къагуож.

«Пшы» - «Псы»

Ищхъэрэ-КъухьэпIэ Кавказым и псыежэххэм зэреджэ фIэщыгъэхэм яхэтщ «пшы» пычыгъуэр быдащэу зыхэухуэнахэри.  
«Псы ежэх» мыхьэнэ иIэу абхъазыбзэм къыхэна «пш» псэлъэпкъым хуэдэ нэхъапэхэм адыгэбзэми хэтауэ къэтлъытэмэ, мы ди тхыгъэр зэхьэлIа щIыпIэцIэм хуэкIуэу, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор КIуэкIуэ Джэмалдин «Черкесская топонимика» и тхылым къыщигъэлъэгъуа щапхъэхэр гъэщIэгъуэнщ. Абыхэм ящыщ зыбжанэ мыбдежым къыщытхьынщ.

АфIэунэ Исмел и вагъуэр

 Къэбэрдей-Балъкъэрым къэралыгъуэ щигъуэта лъэхъэнэм ди щIыпIэм къыпэщылъ къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщт цIыхубэр щIэныгъэншагъэм къыхэшыныр. Къэралпсо мыхьэнэ зиIэ а Iуэхушхуэр зэфIэхыным и гуащIэ куэд хилъхьащ адыгэ лъэпкъ еджагъэшхуэ, хэкупсэ нэс АфIэунэ Исмел ТIулэ и къуэр. ГъащIэ кIэщIт Исмел, ауэ абы и дэтхэнэ сыхьэтри Iуэхугъуэ инхэмкIэ гъэнщIауэ, купщIафIэу щытащ.

 

Хэку лъагъуныгъэм и дамыгъэ

1830 гъэм дунейм къытехьа Адыгэ республикэм и ныпым теухуауэ зэдауэ куэд зэрыщыIэм къыхэкIыу, абы и тхыдэм гулъытэ хурикъуу сытепсэлъыхьыну сыхуейт.

ЗэгурыIуэныгъэхэр иращIылIэ

Урысей Федерацэм и Пенсэ фондыр шэщIауэ ядолажьэ къэрал IуэхущIапIэ куэдым. Анэ мылъкур унагъуэхэм яIэрыхьэными зи къалэнхэр епха а фондыр набдзэгубдзаплъэу кIэлъоплъ сабий зыгъуэхэм хухах ахъшэр къызэрагъэсэбэп щIыкIэхэм, еубзыху зетебгъэкIуадэ хъуну Iуэхугъуэхэр.

Iуэху зехьэкIэхэмкIэ зэдогуашэ

УФ-м и Президентым и жэрдэмкIэ 20I5 гъэм  Сочи къалэм къыщызэIуахауэ щыта «Сириус» егъэджэныгъэ центрыр зиужьу, ехъулIэныгъэфIхэр зэригъэгъуэту мэлажьэ. «Талантымрэ ехъулIэныгъэмрэ» фондым игъэлажьэ а IуэхущIапIэм  щекIуэкI лэжьыгъэхэр  хуэунэтIащ сабий зэчиифIэхэм ябгъэдэлъ зэфIэкIхэм адэкIи зегъэужьыным, щIэныгъэфI зрагъэгъуэтынымкIэ дэIэпыкъуэгъу яхуэхъуным.

Нэрымылъагъу дуней

Курыт еджапIэр къэзыухахэм я деж къыщыщIэдзауэ, цIыху щыIэу къыхэкIынкъым, микроскопыр зищIысыр зымыщIэ икIи щIыуэпсым къигъэщI пкъыгъуэ нэрымылъагъухэр къэхутэнымкIэ, ахэр джынымкIэ абы иIэ мыхьэнэр зыхуэдизым щымыгъуазэ.

ЩIэныгъэм и лъагапIэ

ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием и член-корреспондент, биологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Урысей Федерацэм щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тембот Аслъэнбий  Къазий и къуэр (1932-2006) ящыщщ лъэпкъ щIэныгъэм и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIахэм.

Страницы

Подписка на RSS - Жылагъуэ