Жылагъуэ

Шым теухуа хъыбархэр

Шыр Iущщ, уигъэгъуэщэнукъым. 1947 гъэр екIуэкIырт. Зеки и шыпхъум и къуэ Хъери нысащIэ къыхуэтшат. ЩIалэгъуалэм пшынэ зыкIэлъыкIуэ яIэ къыщIэкIынтэкъыми, "Уэ дауэ уанэш?! КIуэи зы пшынэфI къытхуэгъуэт!" жаIэри, сагъэукIытащ. "Хъунщ, хъарзынэщ, ауэ дэнэ къисхын?" щыжысIэм, "ХьэтIохъущыкъуейрэ Жамырзейрэ кIуэ" жаIащ. ЩIымахуэ уаети, Жамырзей нэс сыкIуэфынкъым, ауэ ХьэтIохъущыкъуей сынэсынщ зыгуэрурэ жысIэри, зызгъэхьэзыращ. Гъуэгур фIыуэ зыцIыху гуэр къысщIывгъу щыжысIэм, Бесерек щыщу Казым жыхуаIэр гъусэ къысхуащIри, дежьащ. Казым къуажэм хьэщIэу къэкIуауэ щыIэу арат, ауэ кIагуэ пIащIэрэ дзэм щызэрахьэ вакъэ Iушэ цIыкIурэ фIэкIа щIакIуэ-бащлъыкъ сыт жыхуэтIэхэм хуэдэ зыри иIэххэтэкъым. Сэ аратэкъым: цылъэпэд Iув сщыгът, щIакIуэ, щхьэрыхъуэн дэгъуи сиIэт. Абы къищынэмыщIауэ, екIуу зэщIэкъузауэ шыфI сытест, Iусыр изу зэрыуба къэлътмакъыр телъыжу.

Iэмал зэраIэкIэ, захъумэ…

Тыркум щыпсэу адыгэхэм журналистхэр щIэх-щIэхыурэ дахохьэ, я щыIэкIэ-псэукIэм теухуа теле-радио нэтынхэр догъэхьэзыр, газетхэм тхыгъэхэр тыдодзэ. Иджыри апхуэдэ пщэрылъ иIэу Истамбыл кIуэ гъуэгум техьат Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и журналист ГъукIэлI Сусанэ. Адыгэ Республикэм щылажьэ Хасэм и фIыгъэкIэ Сусанэ Истамбыл и мызакъуэу, нэгъуэщI щIыпIэхэми щыIащ. Фи пащхьэ идолъхьэ, абы «Адыгэ псалъэ» газетым папщIэ къытхуитхыжа тхыгъэр.

Iэпхъуэшапхъуэхэр дэни щыкуэдщ

 Дунейр къызэриухуэрэ, цIыхухэр Iэпхъуэшапхъуэурэ къогъуэгурыкIуэ. Аращ абыхэм континетитхури щIауфэбгъуар. Ар икIи щIэгъэкъуэнышхуэ хуохъу гъащIэм и IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм зегъэужьыным. Пэжщ, нэхъапэм нэхъ лъэщхэр нэхъ къарууншэхэм, зыужьыныгъэкIэ къакIэрыхуахэм, ятеуэурэ, ахэр яубыдурэ, я мылъкур зралъэфалIэу щытащ, ауэ ар нэгъуэщI Iуэхущи, дыкъытеувыIэнкъым. ЗэкIэ зи гугъу тщIынур Iэпхъуэшэпхъуэныр, зы щIыналъэм икIыу адрейм кIуэныр мы зэманым зэрыщыгъэуварщ.  Урысейм нэгъуэщI къэралхэм къикIа цIыху мелуан 12 щопсэу икIи щолажьэ.

Адыгэ дохутыр цIэрыIуэ

Шекерджи (Мамхэгъ) Зэки и адэшхуэр илъэси 160-рэ и пэкIэ хэкум ирахуахэм ящыщщ. Тыркум Iэпхъуа унагъуэм я адыгэ хабзэмрэ щэнхабзэмрэ лIакъуэ-лIакъуэкIэ зэIэпахыурэ иджырей щIэблэм я деж къахьэсыфащ. Зи адыгагъэр ирипагэу зезыхьэхэм ящыщщ Тыркуми, нэгъуэщI къэрал куэдми щыцIэрыIуэ адыгэ щIалэ, дохутыр-нейрохирург, профессор Шекерджи Зэки.

ЗыплъыхьакIуэм и гъуэгухэр

Адыгэ щIалэ Чупэ Окан нэхъыбэ дыдэу зытепсэлъыхьын фIэфIыр зекIуэрщ. Дауи, хамэ къэрал паспорти 8 зиIэ, къэралыгъуэ 56-м щыIа лIым жиIэжын и куэдщ. Абы щIыпIэ куэдым ныбжьэгъухэр щиIэщ, щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэр щIэх-щIэхыурэ зыщIегъэхьэ. Илъагъу псори тхылъымпIэм третхэ, ахэр цIыхухэм яхуиIуэтэнуи фIэфIщ. Абы и IэдакъэщIэкIхэр зы цIыху гуэрым хуитх хуэдэщ, абы къыхэкIыу, еджэу хъуам езыхэм яхуэгъэзауэ фIэкIа къащымыхъуу, яфIэгъэщIэгъуэну зэIэпах. Тхэным и закъуэкъым Окан дэзыхьэхыр, атIэ куэд дыдэ щIеджыкI, сурэт дахэу трех, пшынэ Iэзэу йоуэ. 

Лышхыр къызэрацIыху щытыкIэхэр

Лышх узыфэхэмкIэ Ростов къалэм дэт IуэхущIапIэм и дохутырхэм къраIуащ цIыхубзым и бгъэр лышхым зэриубыдам и нэщэнэ 11. 

Хущхъуэ къэщэхуным пыщIа Iуэхухэр

Къэралым и нэIэм щIэт IуэхущIапIэ куэд иджыпсту щыIэжкъым, ди жагъуэ зэрыхъунщи. Апхуэдэщ хущхъуэ щапIэхэри. Налшык аптекэ куэд дэтщ, адрей ди къалэхэми ахэр щымащIэкъым, къуажэхэми къыщыбгъуэтынущ цIыху гузавэр зыхуеину хущхъуэгъуэхэр зыщэ уней аптекэ мыинхэри. Ар псори хъарзынэт, Iуэхум узыгъэпIейтей нэгъуэщI зы лъэныкъуэ хэмылъатэмэ: зи уасэм тIукIэ-щыкIэ хэхъуа хущхъуэхэм нэпцI куэд къахокI. Нэхъапэм зы анальгин таблеткэм щхьэ узыр зэуэ игъэувыIэу щытамэ, иджы абыкIэ ущызэфIэмыкI щыIэщ.

ЯпэщIыкIэ ди дежт къыщежьар

Москва Ломоносовым и цIэр зэрихьэу дэт университетым и Ботаническэ хадэм хэтщ «Аптекарскэ хадэ цIыкIукIэ» зэджэр. Абы щIэх-щIэхыурэ щрагъэкIуэкI щIым телэжьыхьхэм я гуащIэдэкI телъыджэхэр щагъэлъагъуэ выставкэхэр, иджыблагъэ къызэIуахар, зытеухуар Урысейм къыщагъэкIа къэб нэхъ ин дыдэхэрщ. Выставкэр егъэкIуэкIынымкIэ жэрдэмыр илъэс зыбжанэ ипэкIэ къыхилъхьауэ щытащ къэралым и хадэгъэкI цIэрыIуэ Чусов Александр. Абы иджыблагъэ бжьыпэр щызыубыда къэбитхум я нэхъ иным килограмм 500 и хьэлъагъщ. 

ГъащIэ узыншэм къыхураджэ

Урысей ФССП-м и Управленэу КъБР-м щыIэм и ЩIалэгъуалэ советым хэтхэм КъБКъУ-м и медицинэ колледжым и студентхэм драгъэкIуэкIащ наркотикхэкIхэр зэхьэлIэным, игъэкIыным узыхуишэ ныкъусаныгъэм,   узыншэу упсэуным  мыхьэнэшхуэ зэриIэм теухуа псалъэмакъ щхьэпэ.

США-м щыIэ и пандэхэр Китайм зэщIекъуэж

Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я зоопаркхэм Китайм ейуэ щаIыгъ пандэхэр (мыщэ лIэужьыгъуэщ) Пекин яшэжынущ. КъэралитIым я зэныбжьэгъугъэм и дамыгъэу ахэр США-м иратауэ щытащ. Иджы абыхэм я зэхущытыкIэм зихъуэжащ икIи, зэрынэрылъагъущи, фIы и лъэныкъуэкIэкъым. 

Страницы

Подписка на RSS - Жылагъуэ