Жылагъуэ

Кавказ Ищхъэрэм щыIэ адыгэ жылагъуэхэм ящыщу ипщэ лъэныкъуэмкIэ нэхъ пыIукIуэта дыдэу щысыр ди республикэм и Шэрэдж куейм хиубыдэ Жэмтхьэлэ къуажэрщ. Ар къурш­хэм я лъабжьэкIэ щыIэ мэзылъэ Iуащхьэхэм я куэщI дыдэм исщ. АтIэми, апхуэдэ щIыпIэр зи хэщIапIэ жылэр адыгэ лъэпкъым и тхыдэм пщIэ нэхъ щыхуащI къуажэхэм ящыщщ, дэ къызэрытлъытэмкIэ.

Ди лъэпкъэгъу лъапIэхэ!

Ди къуэшыфIхэ, ди шыпхъу дахэхэ!

Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэу пщIэ зыхуэсщIхэ!
Адыгэхэм (шэрджэсхэм) я махуэмкIэ сигуми си псэми къабгъэдэкIыу сынывохъуэхъу. Мы махуэшхуэр епхащ адыгэ лъэпкъым къикIуа тхыдэ гъуэгуанэм, абы къегъэлъагъуэ ар и анэдэлъхубзэр, щэнхабзэр, псэкупсэ къулеягъыр, хабзэр ихъу­мэну, зыужьыныгъэм адэкIи хуэкIуэну зэрыхущIэкъур. Ап­хуэ­дэуи и дамыгъэщ мамырыгъэм, гуапагъэм, захуагъэм, республикэм щыпсэу лъэпкъхэм яку дэлъ зэкъуэтыныгъэмрэ псэкупсэ къулеягъымрэ.

ООН-мрэ ВОЗ-мрэ зэгъусэу ирагъэкIуэкIа зэхыхьэм, гу-лъынтхуэ, лышх, тхьэмбыл, фошыгъу узыфэхэм къакIэлъыкIуэу, цIыху нэхъыбэ зэрылIыкIхэм ящыщу къыщалъытащ жьэжьей узыр. «The Lancet» журналым къытрадзауэ щытащ иужьрей илъэс 25-м жьэжьей узыфэ хэтIэсам илIыкIхэм я бжыгъэр проценти I40-кIэ зэрыхэхъуар.

 Къэралым и щIыпIэ куэдым фIыуэ къыщацIыху щIэныгъэлI, зэман кIыхькIэ КъБКъУ-м и ректору лэжьа, республикэр, ди лъэпкъыр зэрыгушхуэ цIыху щэджащэ Лъостэн Владимир Чэлимэт н къуэм и гъащIэр уафэхъуэпскIым ещхьу нэхурэ гукъинэу щытащ.

Ар къыпхуэмыIуэтэн хуэдизу шынагъуэт

Зы зэман СССР-м и унафэщIу щыта Хрущёв Никитэ телъыджэ куэд къыжьэдэкIырт. 1959 гъэм Сокольникхэм американ выставкэ къыщызэIуахым  абы США-м и президент Никсон Ричард жриIащ мыгувэу дэ Америкэм  дылъэщIыхьэу дыщхьэпрыкIыну икIи къигъэгугъащ «Кузькэ и анэр» ирагъэлъагъуну.

 КъызэрыщIэкIамкIэ, Ярославль, Тверь областхэм щыпсэухэр КузькэкIэ зэджэр шейтIанырт, ауэ абы и анэм и гугъу зыми зэхихатэкъым. АтIэ хэт хъуну ар?

Иужьрей илъэсищым зэрымыува щытыкIэ къигъэнауэ къыщIэкIынкъым зэрымыщIэкIэ дунейр зыщIэзыубыда узыфэ зэрыцIалэм. Жьы дэхупIэ къыдитами, зи чэзууэ къеблэжа коронавирусым нэгъуэщIу зыкъегъэлъагъуэ иджы.

Дохутырхэмрэ вирусологхэмрэ зэрыжаIэмкIэ, 2022 гъэм бжьыхьэр къызэрихьэу «къэушыжа» узыфэр къызэрыгуэкI пыхусыхум ещхьу къофыкI цIыхухэм. ИкIи, ди гуапэ зэрыхъунщи,  пневмониемрэ бронхитымрэ щыхуэкIуэжыр куэдкIэ нэхъ мащIэ хъуащ. Мы лIэужьыгъуэм узэреIэзэнури, пыхусыхум деж зрахьэлIэ хущхъуэхэмкIэщ.

КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек Правительствэм хэтхэм фокIадэм и 14-м зэIущIэ ядригъэкIуэкIащ цIыхубэ гъащIэмрэ эко­номикэм­рэ щызэфIэхыпхъэ Iуэху блэкI­хэм тепсэ­лъы­хьын папщIэ. ЗэIущIэм хэтащ ­КъБР-м и Правительст­вэм и УнафэщI Мусуков Алий, КъБР-м и Iэтащхьэм и Админист­рацэм и УнафэщI ­Къуэдзокъуэ Мухьэмэд, Правительствэм и УнафэщIым и япэ къуэ­дзэхэу Говоров Сергейрэ Къуныжь Му­Iэедрэ, Правительствэм и Уна­фэщIым и къуэдзэ ­Хъубий Марат, министерствэхэмрэ къу­л­ы­къу­щIапIэхэмрэ я унафэщI­хэр.

Къэрал зыбжанэ къызэ­щIэ­зыубыдэ «Мир» телерадиоIуэ­ху­щIапIэр къызэрызэрагъэ­пэщрэ илъэс 30 зэрырикъур егъэлъапIэ жэпуэгъуэм и 9-м. Апхуэдиз илъэс лъандэрэ каналым и журналистхэр махуэ къэс къытхутопсэлъыхь СНГ-м хыхьэ къэ­ралхэм я гъащIэр зэрекIуэкIым. ХъыбарегъащIэ центрым и но­бэрей лэжьэкIэр къэтщIэн му­радкIэ МТРК-м и унафэщI Батыршин Радик зыхуэдгъэзащ.

Ди республикэм и еджапIэхэм, гъэсапIэхэм мы зэманым щыпащэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къэралыгъуэ зэри­гъуэтрэ илъэси100 зэрырикъур щагъэ­лъапIэ Iуэхугъуэхэм. Лъэпкъ мыхьэнэ зиIэ апхуэдэ зэхыхьэ дахэ иджыблагъэ къыщызэрагъэпэщащ Нарткъалэ дэт курыт школ №6-м (унафэщIыр Шыбзыхъуэ Оксанэщ) и нэIэм щIэту лажьэ «Налмэс» сабий гъэсапIэм (унафэщIыр Семэн Iэсиятщ). IуэхущIапIэм и егъэ­джа­кIуэхэм, гъэсакIуэхэм, ахэр зыкIэ­лъыплъ цIыкIухэм нэмыщI, гуфIэгъуэ фестифалым жыджэру хэтащ Аруан щIыналъэм щылажьэ школхэм, сабий садхэм я лIыкIуэхэри.